ΔΙΕΘΝΗ

Ευρώ, μία ιστορία επιτυχίας (και γκρίνιας): Τι γράφει ο γερμανικός Τύπος

AP Photo / Jerome Delay, File

Πριν από 25 χρόνια τα κράτη-μέλη της ΕΕ καθιέρωσαν με επιτυχία το ευρώ , ανεβάζοντας το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε «ανώτερο» επίπεδο. Δεν λείπουν όμως και εκείνοι που μεμψιμοιρούν. 

«Το ενιαίο νόμισμα φέρνει την Ευρώπη πιο κοντά, αποτελεί σύμβολο για τα κοινά μας ιδανικά, αλλά και για τη σταθερότητα που όλοι επιθυμούμε» έλεγε τον περασμένο Μάιο η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν . Δεν είναι μικρό πράγμα ένα κοινό νόμισμα για 350 εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες σε 20 χώρες. Σε μία προσπάθεια να κάνει τραπεζικό ακόμη περισσότερο τη δημοφιλία του κοινού νομίσματος, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έδωσε τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να συμμετάσχουν στον σχεδιασμό των νέων γραμμών του ευρώ, επιλέγοντας τα σύμβολα που οι ίδιοι θέλουν να τυπωθούν σε μελλοντικά χαρτονομίσματα.

Όλα αυτά δεν σημειώνουν ότι η δυσπιστία απέναντι στο ενιαίο νόμισμα αποτελεί παρελθόν. Ήδη από την πρώτη ημέρα της καθιέρωσής του, την Πρωτοχρονιά του 1999, πολλοί Γερμανοί το αντιμετώπιζαν με αρνητική διάθεση , παραφράζοντας ειρωνικά το «euro» σε «teuro». Το λογοπαίγνιο παραπέμπει στη λέξη «teuer», που σημαίνει «ακριβός». Ακόμη και σήμερα δεν έχει εκλείψει η αίσθηση ότι το ενιαίο νόμισμα ενισχύει τον πληθωρισμό. Ιδιαίτερα όμως τα τελευταία χρόνια, μετά τη ραγδαία άνοδο τιμών ελέω πανδημίας και ενεργειακής κρίσης, πολλοί άρχισαν να αναπολούν το ισχυρό μάρκο. Η άνοδος εθνολαϊκιστικών κινημάτων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες ενισχύει και τη νοσταλγική ανάμνηση των πάλαι ποτέ κραταιών εθνικών νομισμάτων.

Δύσκολη αρχή για το ευρώ

Το εγχείρημα ήταν δύσκολο εξαρχής, καθώς η νομισματική πολιτική μπορεί να ενοποιηθεί υπό την εποπτεία του ΕΚΤ, αλλά η οικονομική και η δημοσιονομική πολιτική παρέμεναν εθνικής αρμοδιότητας. «Ήταν πολλές οι ενστάσεις που συνόδευαν την καθιέρωση του ευρώ», λέει σήμερα στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων (dpa) ο Ότμαρ Ίσινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ την εποχή εκείνη. Ακόμη και ο ίδιος διατηρούσε σοβαρές επιφυλάξεις για το αν οι Ευρωπαίοι αποδεικνύονταν «ώριμοι» για ένα ενιαίο νόμισμα. «Θεωρούσα ότι ήταν ένα πολύ σημαντικό εγχείρημα για να ξεκινήσουμε από το 1999, με τόσες πολλές χώρες», τονίζει.

Τελικά την 1η Ιανουαρίου του 1999 στα 11 από τα 15 κράτη-μέλη της τότε ΕΕ (Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο, Φινλανδία, Αυστρία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία) έλαβε το ευρώ, αρχικά ως λογιστικό χρήμα και στη συνέχεια ως μέσο πληρωμών και αποθεματικό νόμισμα.

AP Photo/Jean-Francois Badias

Τα πλεονεκτήματα του ενιαίου νομίσματος

Φαίνεται ότι πολλοί συμμερίζονται πλέον αυτή την άποψη. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου τον Οκτώβριο του 2023, το 79% των ερωτηθέντων στα 20 κράτη-μέλη της ευρωζώνης εκτιμά ότι το ευρώ «είναι θετικό για την ΕΕ». Η μεγαλύτερη υποστήριξη για το ενιαίο νόμισμα καταγράφεται στη Σλοβακία (90%), η μικρότερη στη Λετονία (70%), αλλά και στην Ιταλία και την Κύπρο (72%). Στη Γερμανία το ποσοστό αποδοχής φτάνει πλέον το 80% (αυξημένο κατά 6% σε σύγκριση με το 2022).

Τα πλεονεκτήματα του κοινού νομίσματος είναι προφανή, τουλάχιστον για τους υποστηρικτές του: Όποιος ταξιδεύει εντός της ευρωζώνης, δεν χρειάζεται πλέον να αλλάζει συνάλλαγμα, πληρώνοντας προμήθειες. Οι αγορές στο εξωτερικό γίνονται πιο απλές, και οι συγκρίσεις, κάτι που ενισχύει τον ανταγωνισμό προς τον όφελο του καταναλωτή.

Αλλά και οι επιχειρήσεις εξοικονομούν χρήματα, καθώς εκλείπει πλέον το κόστος για την αγορά αγαθών σε ξένο νόμο και την ασφάλεια απέναντι σε κινδύνους διακυμάνσεων μεταξύ των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι ισοτιμίες έχουν καθοριστεί οριστικά και αμετάκλητα. Στην περίπτωση της Γερμανίας, για παράδειγμα, ένα ευρώ ισούται με 1,95583 μάρκα. Συν τοις άλλοις η Γερμανία, χώρα με παραδοσιακές υψηλές εξαγωγικές επιδόσεις, επιδεικνύεται όσο καμία άλλη από την ευρωπαϊκή αγορά, στην οποία κατευθύνεται το 40% των γερμανικών εξαγωγών.

Άτυπη ισοτιμία 1:1 ;

Ωστόσο πολλοί Γερμανοί παραμένουν δύσπιστοι. Κατά τον τρόπο αίσθησης ότι, παρά την επίσημη ισοτιμία του 1:2, η μετατροπή των μάρκων σε ευρώ έναν που προσομοιάζει περισσότερο σε μία άτυπη ισοτιμία 1:1. Με απλά λόγια, λένε, κάποιοι επιτήδειοι βρήκαν την ευκαιρία να αυξήσουν απότομα τις τιμές. Παρόμοιες ενστάσεις διατυπώθηκαν και σε άλλες χώρες, για παράδειγμα στην Κροατία μετά την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος στον Ιανουάριο του 2023.

Η ΕΚΤ αντιτείνει ότι, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, στα 25 χρόνια του ευρώ η σταθερότητα του νομίσματος ήταν πιο εμφανής από την 50ετία του γερμανικού μάρκου. Όπως τόνισε η επικεφαλής της ΕΚΤ σε συνέντευξή της στον περασμένο Μάιο «στα προηγούμενα 25 χρόνια ο πληθωρισμός καταγράφεται στο 2,05% ετησίως», ενώ στην περίοδο του γερμανικού μάρκου κυμαινόταν στο 2,8% κατά μέσο όρο. Προς τι λοιπόν οι διαμαρτυρίες;

Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ Φόλκερ Ίσινγκ θεωρεί ότι ενίοτε οι βιάζονται να βγάλουν συμπεράσματα, καθώς εγκλωβίζονται στους ρυθμούς της καθημερινότητας. «Τους εξοργίζει για παράδειγμα να πληρώσει όλο και περισσότερα για το Οκτόμπερφεστ, τη Γιορτή της Μπύρας στο Μόναχο», λέει. «Ξεχνούν όμως ότι ακόμη και την εποχή του γερμανικού μάρκου, οι τιμές ανέβαιναν κάθε χρόνο…»

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

× Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies. Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε τους Όρους Χρήσης