Μπορεί να αφαιρεθεί όγκος υπόφυσης χωρίς κρανιοτομή;

Η λέξη «όγκος στον εγκέφαλο» δημιουργεί φόβο, όμως στην πραγματικότητα πολλοί όγκοι υπόφυσης είναι καλοήθεις και σήμερα μπορούν να αντιμετωπιστούν με πολύ πιο ασφαλείς και λιγότερο επεμβατικές τεχνικές σε σχέση με το παρελθόν.

Πριν από λίγα χρόνια, αρκετοί ασθενείς χρειάζονταν κρανιοτομή για την αφαίρεση τέτοιων όγκων. Σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, η πρόσβαση γίνεται ενδοσκοπικά μέσω της ρινός, χωρίς εξωτερικές τομές και χωρίς να απαιτείται άνοιγμα του κρανίου.

Ο Νικόλαος Καραγεώργος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών, Διευθυντής Νευροχειρουργικής Κλινικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, με προηγούμενη θητεία ως Αναπληρωτής Διευθυντής του Νευροχειρουργικού Κέντρου Osnabrück και Αρχίατρος της Πανεπιστημιακής Νευροχειρουργικής Κλινικής Erlangen-Nürnberg, επισημαίνει ότι η σωστή διάγνωση και η εξατομικευμένη επιλογή θεραπείας είναι καθοριστικές για κάθε ασθενή με όγκο υπόφυσης.

Τι είναι η υπόφυση και γιατί οι όγκοι της προκαλούν συμπτώματα

Η υπόφυση είναι ένας μικρός αλλά εξαιρετικά σημαντικός αδένας που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου. Παρότι έχει μέγεθος λίγων χιλιοστών, ρυθμίζει κρίσιμες λειτουργίες του οργανισμού μέσω ορμονών που επηρεάζουν:

• τον θυρεοειδή,
• τα επινεφρίδια,
• την ανάπτυξη,
• τη γονιμότητα,
• τον μεταβολισμό,
• ακόμη και τη διάθεση.

Όταν αναπτύσσεται ένας όγκος στην περιοχή αυτή, μπορεί να προκαλέσει είτε ορμονικές διαταραχές είτε πίεση σε γειτονικές δομές του εγκεφάλου.

Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν:

• επίμονους πονοκεφάλους,
• διαταραχές όρασης,
• μείωση περιφερικής όρασης,
• ορμονικές αλλαγές,
• ανεξήγητη κόπωση,
• διαταραχές κύκλου ή

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο όγκος ανακαλύπτεται τυχαία σε μαγνητική τομογραφία που έγινε για άλλο λόγο.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Δεν χρειάζονται όλοι οι όγκοι υπόφυσης επέμβαση. Ορισμένοι μικροί και ασυμπτωματικοί όγκοι μπορούν να παρακολουθούνται με MRI και ενδοκρινολογικό έλεγχο.

Ωστόσο, χειρουργική αντιμετώπιση απαιτείται όταν:

• υπάρχει πίεση στο οπτικό χίασμα,
• εμφανίζονται νευρολογικά συμπτώματα,
• ο όγκος μεγαλώνει,
• ή προκαλεί ορμονικές διαταραχές.

Η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η παρατεταμένη πίεση στα οπτικά νεύρα μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε μόνιμη βλάβη της όρασης.

Η επανάσταση της ενδοσκοπικής διαρρινικής χειρουργικής

Η μεγαλύτερη εξέλιξη των τελευταίων ετών είναι η ενδοσκοπική διαρρινική προσπέλαση.

Με τη μέθοδο αυτή, ο νευροχειρουργός προσεγγίζει τον όγκο μέσω της ρινικής κοιλότητας, χρησιμοποιώντας ενδοσκόπιο υψηλής ανάλυσης και μικροχειρουργικά εργαλεία ακριβείας.

Αυτό σημαίνει ότι:

• δεν απαιτείται εξωτερική τομή,
• αποφεύγεται η κρανιοτομή σε πολλές περιπτώσεις,
• μειώνεται ο τραυματισμός φυσιολογικών ιστών,
• και επιταχύνεται σημαντικά η ανάρρωση.

Η σύγχρονη νευροχειρουργική βασίζεται πλέον σε:

• ενδοσκοπική απεικόνιση υψηλής ευκρίνειας,
• νευροπλοήγηση,
• διεγχειρητική καθοδήγηση,
• και εξειδικευμένη συνεργασία νευροχειρουργού, ΩΡΛ και ενδοκρινολόγου.

Σύμφωνα με τον Νικόλαο Καραγεώργο, η σωστή επιλογή ασθενούς και η εμπειρία της χειρουργικής ομάδας αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την ασφάλεια και το τελικό αποτέλεσμα.

Μία πραγματική αλλαγή στην ποιότητα ζωής

Πριν από λίγα χρόνια, ασθενείς με όγκους υπόφυσης χρειάζονταν πολυήμερη νοσηλεία και μακρά αποκατάσταση. Σήμερα, πολλοί κινητοποιούνται από την πρώτη κιόλας ημέρα μετά την επέμβαση και επιστρέφουν ταχύτερα στις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Η διαφορά δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι ουσιαστικά μια αλλαγή φιλοσοφίας:
λιγότερο τραύμα, μεγαλύτερη ακρίβεια και καλύτερη ποιότητα ζωής για τον ασθενή.

Παράλληλα, η εξέλιξη της μαγνητικής τομογραφίας και της νευροενδοσκόπησης επιτρέπει όλο και πιο ασφαλείς παρεμβάσεις ακόμη και σε ιδιαίτερα απαιτητικές περιοχές της βάσης του κρανίου.

Ο φόβος δεν πρέπει να καθυστερεί τη διάγνωση

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι πολλοί άνθρωποι αγνοούν συμπτώματα όπως:

• οι επίμονοι πονοκέφαλοι,
• η σταδιακή μείωση όρασης,
• ή οι ανεξήγητες ορμονικές αλλαγές.

Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει πλήρως την πορεία της νόσου και να επιτρέψει πιο αποτελεσματική και ασφαλή θεραπεία.

Οι όγκοι υπόφυσης δεν σημαίνουν αυτόματα μια βαριά ή μη αντιμετωπίσιμη κατάσταση. Με τη σωστή εξειδικευμένη προσέγγιση, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν σήμερα να αντιμετωπιστούν με εξαιρετικά αποτελέσματα και σημαντικά μικρότερη επιβάρυνση για τον οργανισμό.

Δρ. Νικόλαος Καραγεώργος Νευροχειρουργός

www.neurosurgeon-athens.gr