Προς παγκόσμια απαγόρευση των social media για τους ανηλίκους – Πώς θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα

Μετά την Αυστραλία, που άνοιξε τον δρόμο, τη Γαλλία που ψήφισε ήδη καθολική απαγόρευση για εφήβους κάτω των 15 ετών, αλλά και την Ισπανία, την Πορτογαλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες που προχωρούν σε αυστηρούς περιορισμούς, η Αθήνα βρίσκεται «πολύ κοντά» σε αντίστοιχη ανακοίνωση, σύμφωνα με το Reuters.

Με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να έχει ήδη θέσει δημόσια το ζήτημα του ορίου «ψηφιακής ενηλικίωσης» και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επικαλούνται κινδύνους για την ψυχική υγεία και την ασφάλεια των παιδιών, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν, αλλά πώς θα εφαρμοστεί ένα τέτοιο μέτρο στην Ελλάδα και ποιο μοντέλο ελέγχου ηλικίας και ευθύνης των πλατφορμών θα υιοθετηθεί.

Reuters: Προς απαγόρευση τα social media στην Ελλάδα για τους κάτω των 15 ετών

«Η Ελλάδα είναι "πολύ κοντά" στο να ανακοινώσει την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών», τόνισε ανώτερη κυβερνητική πηγή στο Reuters την Τρίτη.

Λίγες ώρες πριν, η Ισπανία -μετά τις Αυστραλία, Γαλλία και Πορτογαλία- ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να απαγορεύσει τη χρήση των social media σε άτομα κάτω των 16 ετών θεσπίζοντας νόμο που θα καθιστά τους επικεφαλής των μέσων προσωπικά υπεύθυνους για τις εκφράσεις μίσους στις πλατφόρμες τους.

Τι ανέφερε ο Μητσοτάκης για την απαγόρευση των social media

Υπενθυμίζεται ότι μέσα στο 2025, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει ότι η απαγόρευση των social media για ανηλίκους κάτω των 16 ετών έχει τεθεί στο τραπέζι των κυβερνητικών επιλογών.

Συγκεκριμένα, σε εκδήλωση με τίτλο «Protecting Children in the Digital Age», στο πλαίσιο της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο κ. Μητσοτάκης είχε τονίσει ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να εξετάσει ακόμη και «την απαγόρευση της χρήσης των κοινωνικών μέσων μέσω του καθορισμού ορίου ψηφιακής ενηλικίωσης», σε στενή συνεργασία με διεθνείς εταίρους.

«Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε τις δυσκολίες στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών ως δικαιολογία για να μην κάνουμε κάτι για το πρόβλημα», υπογράμμισε.

Στη συνέχεια, ο κ. Μητσοτάκης επισήμανε ότι η πρόκληση δεν περιορίζεται μόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά επεκτείνεται και στη σχέση των παιδιών με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

«Θέλουμε πραγματικά τα παιδιά μας να έχουν ψηφιακούς φίλους που μπορεί να τα οδηγήσουν σε συμπεριφορές όχι μόνο μη αποδεκτές αλλά και καταστροφικές;», διερωτήθηκε, σημειώνοντας ότι «οι εταιρείες τεχνολογίας πρέπει να καταλάβουν ποιος θέτει τους κανόνες. Δεν χρειάζεται να βγάζουν χρήματα από την ευαλωτότητα των παιδιών μας».

Τι ισχύει για τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ και του κόσμου

Με μεγάλη πλειοψηφία ψηφίστηκε από την γαλλική βουλή στα τέλη Ιανουαρίου το νομοσχέδιο που απαγορεύει σε παιδιά κάτω των 15 ετών να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν που στηρίζει ένθερμα αυτήν την μεταρρύθμιση την χαιρέτισε χαρακτηρίζοντας την ως «ένα σημαντικό βήμα».

«Διότι ο εγκέφαλος των παιδιών μας δεν είναι προς πώληση. Ούτε στις αμερικανικές πλατφόρμες, ούτε στα κινεζικά δίκτυα», τόνισε ο Εμμανουέλ Μακρόν με την κυβέρνηση του να στοχεύει στην προστασία και υγεία των εφήβων και για αυτό θα επιδιώξει να τεθεί σε εφαρμογή το νέο μέτρο, από τη νέα σχολική χρονιά, τον προσεχή Σεπτέμβριο.

Το νομοσχέδιο υιοθετήθηκε με 130 ψήφους υπέρ και 21 κατά και τώρα θα εξεταστεί από τη Γερουσία «τις επόμενες εβδομάδες», όπως δεσμεύθηκε η υπουργός Ψηφιακών Υποθέσεων Αν Λε Ενάνφ.

Αν εγκριθεί οριστικά το νομοσχέδιο, η Γαλλία θα γίνει η δεύτερη χώρα παγκοσμίως που υιοθετεί μια τόσο περιοριστική πολιτική για τους ανήλικους, μετά την Αυστραλία η οποία απαγόρευσε την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στους εφήβους κάτω των 16 ετών στις αρχές Δεκεμβρίου.

Η γαλλική κυβέρνηση σκοπεύει να κινηθεί γρήγορα, απαγορεύοντας ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2026 –όταν οι μαθητές επιστρέψουν στα σχολεία—τη δημιουργία νέων λογαριασμών, ενώ ως την 1η Ιανουαρίου 2027 θα επιδιώξει να γίνονται αποτελεσματικοί έλεγχοι στην ηλικία των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης—ακόμη και για τους υφιστάμενους λογαριασμούς, διευκρίνισε η Ενάνφ.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι «η πρόσβαση στις υπηρεσίες ενός διαδικτυακού μέσου κοινωνικής δικτύωσης (...) απαγορεύεται στους ανήλικους κάτω των 15 ετών».

Ωστόσο εξαιρούνται κάποιες εκπαιδευτικές πλατφόρμες, όπως και οι πλατφόρμες ανταλλαγής προσωπικών μηνυμάτων, όπως το WhatsApp, διευκρίνισε η βουλευτής Λορ Μιλέρ που κατέθεσε το νομοσχέδιο.

Στόχος επίσης είναι να απαγορευθούν τα κινητά τηλέφωνα και στο λύκειο, κάτι που ισχύει ήδη για το δημοτικό και το γυμνάσιο.

Στις αρχές του μήνα η Εθνική Υπηρεσία Υγειονομικής Ασφάλειας (Anses) είχε προειδοποιήσει ότι μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως το TikTok, το Snapchat και το Instagram, βλάπτουν σοβαρά την ψυχική υγεία των εφήβων.

Οι κίνδυνοι που αναφέρονται είναι πολλοί, από την κυβερνοπαρενόχληση, μέχρι την έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο.

Για τους λόγους αυτούς ήδη πολλές χώρες έχουν αρχίσει να λαμβάνουν μέτρα.

Αυστραλία: Η πρώτη χώρα που απαγόρευσε την πρόσβαση παιδιών κάτων των 16 ετών στα social media

Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα παγκοσμίως η οποία από τον Δεκέμβριο απαγορεύει την πρόσβαση των παιδιών κάτω των 16 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ κάλεσε τις πλατφόρμες να διαγράψουν τους ήδη υφιστάμενους λογαριασμούς ανήλικων χρηστών.

Το Facebook, το Instagram, το X, το Threads, το Snapchat και το TikTok, μεταξύ άλλων, συμμορφώθηκαν με τη νέα νομοθεσία, επί ποινή προστίμου το οποίο μπορεί να φτάσει έως και τα 28 εκατ. ευρώ.

Η Meta ανακοίνωσε ότι διέγραψε 544.000 λογαριασμούς χρηστών κάτω των 16 ετών, εκ των οποίων 331.000 στο Instagram και 173.000 στο Facebook.

Μόνο η Reddit προσέφυγε δικαστικά κατά του αυστραλιανού νόμου, αν και έχει συμμορφωθεί.

Χώρες της ΕΕ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τον Νοέμβριο, με μεγάλη πλειοψηφία, μη δεσμευτική εισήγηση που απαγορεύει στους νέους κάτω των 16 ετών την ελεύθερη πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην ΕΕ.

Εν αναμονή της υιοθέτησης κοινών μέτρων πολλές χώρες αναλαμβάνουν εθνικές πρωτοβουλίες.

Η Δανία ανακοίνωσε τον Οκτώβριο νομοσχέδιο για την απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά κάτω των 15 ετών, δίνοντας στους γονείς την ευχέρεια να επιτρέπουν στα παιδιά τους να τα χρησιμοποιούν από την ηλικία των 13 ετών.

Στην Ισπανία υπό εξέταση βρίσκεται νομοσχέδιο για την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τα παιδιά κάτω των 16 ετών.

«Τα παιδιά μας είναι εκτεθειμένα σ' ένα χώρο στον οποίο δεν έπρεπε ποτέ να βρίσκονται μόνα τους... Δεν θα το δεχόμαστε πλέον αυτό», δήλωσε ο Σάντσεθ. «Θα τα προστατεύσουμε από την ψηφιακή Άγρια Δύση».

Στη Βρετανία αυξάνεται η πίεση στον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ μετά την υιοθέτηση την Τετάρτη από τη Βουλή των Λόρδων (Άνω Βουλή) τροπολογίας που έχει στόχο να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για όσους είναι κάτω των 16 ετών.

Η κυβέρνηση είναι αντίθετη και έχει ανακοινώσει ότι δεν θα αποδεχθεί την τροπολογία η οποία τώρα θα εξεταστεί από τη Βουλή των Κοινοτήτων, όπου οι Εργατικοί του Στάρμερ διαθέτουν μεγάλη πλειοψηφία.

Ωστόσο ήδη 60 βουλευτές των Εργατικών απηύθυναν την Κυριακή επιστολή προς τον Βρετανό πρωθυπουργό ζητώντας του να απαγορεύσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους κάτω των 16 ετών.

Σε απαγόρευση πρόσβασης σε ανηλίκους κάτω των 16 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προχωρά η Πορτογαλία, σύμφωνα με πρόταση νόμου που κατατέθηκε στο κοινοβούλιο της χώρας τη Δευτέρα (2/2).

Με την έγκρισή του η χώρα της Ιβηρικής Χερσονήσου θα είναι η τρίτη μετά την Αυστραλία και την Γαλλία που προχωρά στην καθιέρωση περιορισμών για τη χρήση των social media από ανηλίκους.

«Η ψηφιακή ενηλικίωση για την αυτόνομη πρόσβαση στις πλατφόρμες, τις υπηρεσίες, τα παιχνίδια και τις εφαρμογές που στοχοθετούνται από τον παρόντα νόμο ορίζεται στα 16 έτη», τονίζεται στο κείμενο που παρουσίασαν βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος.

Ο νόμος αυτός προβλέπει επίσης ότι οι έφηβοι ηλικίας από 13 έως 16 ετών δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρά μόνο με τη συγκατάθεση των γονέων τους, και ότι οι πλατφόρμες αυτές υποχρεούνται να εισαγάγουν ένα σύστημα εξακρίβωσης της ηλικίας και της γονικής άδειας συμβατό με τα λογισμικά που χρησιμοποιεί η πορτογαλική διοίκηση.

«Η εξειδικευμένη βιβλιογραφία και τα πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα έδειξαν η πρόωρη χρήση των πηγών αυτών, πριν από τα 16 έτη, μπορεί να υπονομεύσει τη φυσιολογική κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη των παιδιών, καθώς αποδεικνύεται ολοένα και πιο εθιστική και πιο επιζήμια», σημειώνουν οι βουλευτές που υπέβαλαν αυτή την πρόταση νόμου σε ένα εισαγωγικό κείμενο.

Νότια Κορέα: η «Σταχτοπούτα»

Από τον Μάρτιο θα απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων στις αίθουσες διδασκαλίας στη Νότια Κορέα.

Το 2011 η χώρα είχε υιοθετήσει τον λεγόμενο νόμο «Σταχτοπούτα» που προέβλεπε την απαγόρευση της πρόσβασης στα διαδικτυακά παιχνίδια για τα παιδιά κάτω των 16 ετών από τα μεσάνυκτα ως τις 6 το πρωί.

Η κυβέρνηση υπαναχώρησε δέκα χρόνια αργότερα, φοβούμενη ότι ο νόμος αυτός έπληττε τα δικαιώματα των ανηλίκων.

Κίνα: Αυστηρός έλεγχος

Η Κίνα περιορίζει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στους ανήλικους ήδη από το 2021 απαιτώντας ένα έγγραφο ταυτοποίησης: οι κάτω των 14 ετών δεν μπορούν να περνούν περισσότερα από 40 λεπτά ημερησίως στο Douyin, την κινεζική εκδοχή του TikTok, ενώ περιορισμένος είναι ο χρόνος που παιδιά και έφηβοι μπορούν να παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια.

Ινδία: Το σχέδιο του κρατιδίου Γκόα για την προστασία των ανηλίκων

Ο κορυφαίος τουριστικός προορισμός στην Ινδία, το κρατίδιο Γκόα, εξετάζει την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα παιδιά, καθώς αυξάνεται η ανησυχία για τους κινδύνους που ενέχουν για την ψυχική τους υγεία σε μια χώρα με περισσότερους από ένα δισεκατομμύριο χρήστες του Ίντερνετ.

Ανάμεσα στις κορυφαίες αγορές για τεχνολογικούς γίγαντες όπως οι Meta, το YouTube της Google και το X, η Ινδία εκτιμάται ότι έχει πολλούς χρήστες κάτω των 18 ετών, αλλά δεν διαθέτει μέτρα για τη χρήση των social media σε εθνικό επίπεδο ή ακόμη και υπόνοιες ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση σχεδιάζει κάτι τέτοιο.

Οι αρχές στο Γκόα εξετάζουν τον αυστραλιανό νόμο για να διακριβώσουν με ποιον τρόπο μπορούν να ρυθμίσουν την πρόσβαση στις πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δήλωσε ο υπουργός Τεχνολογίας Πληροφοριών του κρατιδίου, ο Ρόχαν Χάουντε.

«Αν είναι εφικτό, θα εφαρμόσουμε μια παρόμοια απαγόρευση στα παιδιά κάτω των 16 ετών σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Θα ακολουθήσουν λεπτομέρειες», είπε.

Το κρατίδιο της νότιας Ινδίας Άντρα Πραντές, με πληθυσμό μεγαλύτερο των 53 εκατομμυρίων κατοίκων, έχει ανακοινώσει ότι εξετάζει παρεμφερή μέτρα.

Η Γκόα, σε αντίθεση, είναι το μικρότερο κρατίδιο σε έκταση, με πληθυσμό που εκτιμάται σε πάνω από 1,5 εκατομμύριο κατοίκους.

Το υπουργείο Τεχνολογίας Πληροφοριών δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα του Reuters να σχολιάσει.

Οι Meta, Google και X επίσης δεν απάντησαν άμεσα σε αίτημα του Reuters να σχολιάσουν το σχέδιο.