Πού οφείλονται οι συνεχείς βροχές σε Νότια Ευρώπη και Ελλάδα - Ο ρόλος του αεροχειμάρρου

Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι, από τις αρχές Νοεμβρίου 2025 έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 καταγράφηκαν 18 επεισόδια κακοκαιρίας στη χώρα μας.

Σε τέσσερις μάλιστα από αυτές έχασαν τη ζωή τους πέντε άνθρωποι, τρεις σε πλημμύρες, με χείμαρρους που παρέσυραν τα θύματα, και δύο σε συνθήκες ισχυρών ανέμων.

Πλημμύρες που «σάρωσαν» τη χώρα με κατολισθήσεις, δρόμοι που κατέρρευσαν, πρανή που υποχώρησαν, σπίτια στο χείλος του κενού και οικισμοί που αποκλείστηκαν από φερτά υλικά.

Διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά και ο ρόλος του αεροχειμάρρου

Όπως τονίζουν οι συντάκτες της μελέτης, οι παρατεταμένες αυτές βροχοπτώσεις δεν ήταν απλώς «κακή τύχη».

Η εξήγηση, για αυτόν τον βροχερό τύπο καιρού εντοπίζεται πολύ ψηλά στην ατμόσφαιρα και πιο συγκεκριμένα στη θέση και την ένταση του αεροχειμάρρου.

Υπενθυμίζεται ότι, ο αεροχείμαρρος είναι ένα ισχυρό ρεύμα αέρα σε ύψος περίπου 10-11 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης, με κίνηση από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Ο αεροχείμαρρος εντοπίζεται σε περιοχές όπου υπάρχει έντονη διάφορά θερμοκρασίας μεταξύ δύο αέριων μαζών (οριζόντια θερμοβαθμίδα), ενώ η κίνηση του αεροχειμάρρου καθορίζει τη δημιουργία και την κίνηση των βαρομετρικών συστημάτων.

Ειδικότερα, από τις 20 Ιανουαρίου έως τις 20 Φεβρουαρίου του χαρακτηρίστηκε από ένα πολύ ενεργό (ισχυρότερο του κανονικού) και ζωνικό (με προσανατολισμό από δύση προς ανατολή) αεροχείμαρρο που «παγιδεύτηκε» σε πολύ νότια γεωγραφικά πλάτη.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά να ακολουθούν παρόμοιες τροχιές/διαδρομές από τα νοτιότερα τμήματα του Βορείου Ατλαντικού προς την Νότια και Δυτική Ευρώπη φτάνοντας έως τη χώρα μας.

Αυτή η κίνηση των διαδοχικών βαρομετρικών χαμηλών είχε ως αποτέλεσμα να μεταφέρονται σημαντικά ποσά υγρασίας ακόμα και από την Καραϊβική θάλασσα και τον Ατλαντικό προς τη Νότια και Δυτική Ευρώπη, προκαλώντας διαδοχικές και σημαντικές βροχοπτώσεις στις ίδιες περιοχές με χαρακτηριστική εμμονή.

Η ασυνήθιστη νότια θέση του αεροχειμάρρου

Η κλιματολογική μέση, δηλαδή αναμενόμενη θέση του αεροχειμάρρου εκτείνεται από τις ανατολικές ακτές της Βόρειας Αμερικής προς τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και τη Σκανδιναβία.

Ωστόσο, το χρονικό διάστημα από τις 20 Ιανουαρίου έως τις 20 Φεβρουαρίου του 2026 ο αεροχείμαρρος ήταν εξασθενημένος στα βορειότερα τμήματα του Β. Ατλαντικού και πιο ισχυρός στα νότια τμήματα αυτού ενώ εκτεινόταν έως και την Ανατολική Μεσόγειο.

Πού μπορεί να οφείλεται η εμμονή στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία;

Προκαταρκτική ανάλυση δείχνει ότι σημαντικό ρόλο στην πολύ νότια θέση και εμμονή του αεροχειμάρρου είναι πιθανό να έπαιξε ο ταυτόχρονος ατμοσφαιρικός εμποδισμός (πεδία υψηλών πιέσεων) πάνω από τα Βραχώδη Όρη (δυτικά τμήματα της Βόρειας Αμερικής) και τα βορειότερα τμήματα του Βορείου Ατλαντικού και τη Γροιλανδία.

Αυτό το μοτίβο ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας διαμόρφωσε ένα ανατροφοδοτούμενο περιβάλλον (π.χ., συνεχόμενες ψυχρές εισβολές στα ανατολικά και νότια τμήματα της Β. Αμερικής – έως τον Κόλπο του Μεξικού) που διατήρησε την ένταση και θέση του αεροχειμάρρου σε πολύ χαμηλά γεωγραφικά πλάτη.

Πόσο ευθύνεται η κλιματική αλλαγή;

Η συνοπτική ατμοσφαιρική κυκλοφορία (καιρικό μοτίβο - θέση και ένταση αεροχειμάρρου, ατμοσφαιρικοί εμποδισμοί) είναι ζήτημα ατμοσφαιρικής δυναμικής και φυσικής μεταβλητότητας. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι η εμμονή των καιρικών μοτίβων και η φυσική τους επηρεάζεται από ένα θερμότερο πλανήτη. Αν και στο συγκεκριμένο σημαντικό επεισόδιο θα απαιτηθούν ενδελεχείς μελέτες για το τι πραγματικά «καθοδήγησε» την εμμονή του καιρικού μοτίβου αλλά και την ένταση των επιπτώσεων του (βροχοπτώσεις), ενδεικτικά αναφέρουμε ότι όταν η ατμόσφαιρα είναι θερμότερη, μπορεί να συγκρατεί περισσότερους υδρατμούς, άρα όταν οι συνθήκες ευνοούν βροχοπτώσεις, υπάρχει περισσότερο «καύσιμο» για μεγαλύτερα ύψη βροχής.

Το παρατεταμένο βροχερό καιρικό μοτίβο στη Νότια και Δυτική Ευρώπη τον χειμώνα του 2026 και κυρίως το χρονικό διάστημα από τις 20/01 έως 20/02 εξηγείται κυρίως από έναν ασυνήθιστα εκτοπισμένο νότια και ζωνικό αεροχείμαρρο που λειτούργησε σαν «οδηγός» διαδοχικών βαρομετρικών χαμηλών από τον Ατλαντικό προς τη Νότια και Δυτική Ευρώπη (έως και την Αν. Μεσόγειο), ενώ ταυτόχρονα ο ατμοσφαιρικός εμποδισμός στα δυτικά τμήματα της Β. Αμερικής και στα βορειότερα τμήματα του Β. Ατλαντικού οδήγησαν σε ένα καιρικό μοτίβο που ενέτεινε τις επιπτώσεις λόγω των διαδοχικών σημαντικών βροχοπτώσεων.

Παράλληλα, δίνονται στο φως της δημοσιότητας στοιχεία για τα ύψη βροχής που έπεσαν στη χώρα από τις αρχές του 2026 μέχρι και τις 26 Φεβρουαρίου.

Τα Θεοδώριανα στην Άρτα δέχθηκαν αθροιστικά τις μεγαλύτερες ποσότητες και συγκεκριμένα 1.425 χιλιοστά νερού, ενώ ακολουθεί η Μεγαλόχαρη επίσης στην Άρτα με 1.224 χιλιοστά. Στις οκτώ περιοχές με ύψη «ρεκόρ», οι τέσσερις ήταν στην Άρτα.