Ολομέλεια ΣτΕ: Αποφασίζει για το «περιβαλλοντικό ισοδύναμο»

Στο ΣτΕ έχουν προσφύγει οι Δήμοι Αλίμου, Κηφισιάς, Φιλοθέης-Ψυχικού, Αμαρουσίου, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Σύλλογοι και πολίτες, ενώ παρέμβαση υπέρ των προσφευγόντων έκαναν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και μια τεχνική εταιρεία.

Το επίμαχο προεδρικό διάταγμα εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του νόμου 5197/2025 και εξειδικεύει τον μηχανισμό αντιστάθμισης που συνδέεται με τα πολεοδομικά κίνητρα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).

Μεταξύ άλλων, καθορίζει το ύψος του τέλους περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, τη διαδικασία καταβολής του, τους υπόχρεους, καθώς και τις προϋποθέσεις εκκίνησης οικοδομικών εργασιών για την υπαγωγή συγκεκριμένων κατηγοριών οικοδομικών αδειών στο σύστημα αντιστάθμισης.

Κατά την ακροαματική διαδικασία στην Ολομέλεια του ΣτΕ, με πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και εισηγητές του συμβούλους Επικρατείας Δημήτρη Βασιλειάδη και Κωνσταντίνο Καραλέκα, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπέβαλε αίτημα αναβολής της συζήτησης, το οποίο όμως απορρίφθηκε. Συνολικά παραστάθηκαν και αγόρευσαν 6 δικηγόροι.

Οι προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι το νέο νομοθετικό πλαίσιο είναι αντίθετο σε πλειάδα συνταγματικών διατάξεων και παραβιάζει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία και την ειρηνική απόλαυσής της, που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.

Ακόμη, υποστήριξαν ότι το επίμαχο Προεδρικό Διάταγμα:

Παραβιάζει την Ευρωπαϊκή οδηγία 2001/42/ΕΚ λόγω μη διενέργειας Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για την αξιολόγηση και διαχείριση των επιπτώσεων στο περιβάλλον πριν την έκδοσή του.

Είναι αντίθετο στα άρθρα 2, 4, 24, 25 και 106 του Συντάγματος, γιατί οι ρυθμίσεις του «δεν επιδιώκουν πράγματι δημόσιο σκοπό, αλλά προεχόντως τη θεραπεία ιδιωτικών συμφερόντων εις βάρος του οικιστικού περιβάλλοντος και του δικαιώματος δικαστικής προστασίας επί βλάβη και του συνταγματικού δικαιώματος της ιδιοκτησίας και του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, των νομιμοφρόνων πολιτών που έχουν προσφύγει στο ΣτΕ».

Σε άλλο σημείο υποστήριξαν οι προσφεύγοντες ότι είναι αντίθετη τόσο στο Σύνταγμα όσο και την ΕΣΔΑ «η διάσωση ακυρωθεισών αδειών και ανεπίτρεπτη η επέμβαση σε εκκρεμείς δίκες».

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αντέκρουσε τους ισχυρισμούς των προσφευγόντων, υποστηρίζοντας ότι οι λόγοι ακυρώσεως που προβάλλουν είναι απαράδεκτοι και άνευ εννόμου συμφέροντος, ενώ είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός τους ότι προσβάλλεται ο συνταγματικά προστατευόμενος πυρήνας του δικαιώματος της ιδιοκτησίας, αλλά ούτε θίγεται η συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Ακόμη, το ΥΠΕ αμφισβήτησε το έννομο συμφέρον των προσφευγόντων στο ΣτΕ και υποστήριξε ότι οι αιτήσεις ακύρωσης τους είναι αόριστες και κατά συνέπεια απαράδεκτες.

Παράλληλα, το ΥΠΕ επισήμανε ότι το προσβαλλόμενο Π.Δ. δεν είναι αντίθετο στο άρθρο 24 του Συντάγματος, καθώς «δεν θεσπίζει νέους όρους δόμησης, δεν μεταβάλλει συντελεστές, δεν καθορίζει χρήσεις γης, ούτε εγκρίνετε κάποιο σχέδιο πόλεως, αντίθετα κινείται αποκλειστικά στο πλαίσιο της νομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 69 του νόμου 5197/2025 και εξειδικεύει τον μηχανισμό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, δηλαδή ένα χρηματοδοτικό και αντισταθμιστικό μηχανισμό περιβαλλοντικής αναβάθμισης, βελτίωσης των όρων διαβίωσης των κατοίκων, ενίσχυσης της αστικής βιωσιμότητας και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ισορροπίας, ο οποίος εδράζεται στο Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων».

Η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας αναμένεται το επόμενο διάστημα.