Cathy Haenlein: Το οργανωμένο έγκλημα στη νέα εποχή «δεν είναι πια μόνο ζήτημα αστυνόμευσης»

Το οργανωμένο έγκλημα δεν είναι πια αυτό που ήταν. Δεν έχει σαφή σύνορα, δεν λειτουργεί με σταθερές δομές και –κυρίως– δεν περιορίζεται σε μια «κλασική» αστυνομική απειλή. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της Cathy Haenlein, μιλώντας στο CNN Greece.

Ένα έγκλημα χωρίς σύνορα – και χωρίς σαφή όρια

«Το οργανωμένο έγκλημα έχει εξελιχθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια», επισημαίνει, τονίζοντας ότι «από τα ναρκωτικά και τα όπλα μέχρι τη διακίνηση ανθρώπων και τα παραποιημένα προϊόντα, η διασυνοριακή εγκληματική δραστηριότητα έχει μετασχηματιστεί με τρόπους που θα ήταν δύσκολο να προβλεφθούν πριν από μερικές δεκαετίες».

Όπως εξηγεί, «το σημερινό τοπίο είναι πολύ πιο ρευστό και σύνθετο από ποτέ», καθώς «οι δομημένες ομάδες που ειδικεύονταν σε συγκεκριμένα “προϊόντα” έχουν δώσει τη θέση τους σε ευέλικτα, προσαρμοστικά δίκτυα που λειτουργούν διασυνοριακά με ευκολία».

Η ίδια υπογραμμίζει ότι «η παγκοσμιοποίηση και η ψηφιοποίηση έχουν επιτρέψει στις παράνομες αγορές να επεκταθούν και να διαφοροποιηθούν», ενώ «η τεχνολογική ανατροπή έχει μειώσει τα εμπόδια εισόδου και έχει αυξήσει την ταχύτητα, την κλίμακα και την εμβέλεια της εγκληματικής δραστηριότητας».

Σε αυτό το περιβάλλον, «οι παραδοσιακές υποθέσεις για σαφώς καθορισμένες αγορές και αναγνωρίσιμους δρώντες δεν ισχύουν πλέον», με την ίδια να περιγράφει «υβριδικά συστήματα όπου εγκληματικά δίκτυα, κρατικοί παράγοντες και νόμιμες επιχειρήσεις διασταυρώνονται με τρόπους που δεν χωρούν σε συμβατικές κατηγοριοποιήσεις».

Από την εγκληματικότητα… στη γεωπολιτική

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη σύνδεση εγκλήματος και διεθνούς πολιτικής:
«Το θόλωμα αυτών των ορίων είναι καθοριστικό χαρακτηριστικό της σημερινής απειλής», λέει, προσθέτοντας ότι «οι εγκληματικοί δρώντες εκμεταλλεύονται συγκρούσεις και αστάθεια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργούν ακόμη και ως στρατηγικά εργαλεία εχθρικών κρατών».

«Από κυβερνοεπιθέσεις μέχρι τη χειραγώγηση μεταναστευτικών ροών, αυτές οι διασυνδέσεις έχουν αλλάξει θεμελιωδώς τη φύση της απειλής», σημειώνει, καταλήγοντας με σαφήνεια:

«Σήμερα, το οργανωμένο έγκλημα δεν είναι απλώς πρόβλημα επιβολής του νόμου – είναι ένα πολυδιάστατο ζήτημα που αγγίζει την ασφάλεια, τη διακυβέρνηση και τη γεωπολιτική».

Οι αρχές «κυνηγούν» ένα φαινόμενο που έχει ήδη αλλάξει

Σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις για τις διωκτικές αρχές, η Haenlein είναι κατηγορηματική:
«Τα εννοιολογικά και θεσμικά πλαίσια που χρησιμοποιούμε δεν έχουν προσαρμοστεί στις αλλαγές», ενώ «πολλές πολιτικές εξακολουθούν να βασίζονται σε ξεπερασμένα μοντέλα».

Παράλληλα, επισημαίνει ότι «η ίδια η φύση του εγκλήματος έχει γίνει πιο σύνθετη, επηρεαζόμενη από την τεχνολογία, τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό και τις θολές γραμμές μεταξύ διαφορετικών απειλών», γεγονός που «δυσκολεύει όχι μόνο τον εντοπισμό και τη διάλυση δικτύων, αλλά και τον καθορισμό αρμοδιοτήτων και τον συντονισμό μεταξύ υπηρεσιών».

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο:

«Το οργανωμένο έγκλημα συχνά υποβαθμίζεται στις εθνικές ατζέντες ασφάλειας», παρότι «είναι η απειλή που επηρεάζει πιο συχνά τους πολίτες», με «μακροπρόθεσμες συνέπειες όπως η αποδυνάμωση των θεσμών, η διαφθορά και η υπονόμευση της οικονομικής σταθερότητας».

Η τεχνολογία μπροστά, οι αρχές πίσω

Η ταχύτητα της τεχνολογικής εξέλιξης δημιουργεί ένα μόνιμο χάσμα:
«Οι εγκληματικοί δρώντες αξιοποιούν γρήγορα νέα εργαλεία – από κρυπτογραφημένες επικοινωνίες μέχρι ψηφιακά χρηματοοικονομικά μέσα – προσαρμοζόμενοι ταχύτερα από ό,τι μπορούν να ανταποκριθούν τα ρυθμιστικά και διωκτικά συστήματα».

Αντίθετα, «οι αρχές περιορίζονται από νομικά, γραφειοκρατικά και επιχειρησιακά εμπόδια», με αποτέλεσμα «να αντιδρούν στις εξελίξεις αντί να τις προλαμβάνουν».

Διεθνής συνεργασία υπό πίεση

Στο πεδίο της διεθνούς συνεργασίας, η εικόνα είναι εξίσου σύνθετη.
«Οι ευνοϊκές γεωπολιτικές συνθήκες του παρελθόντος έχουν χαθεί», σημειώνει, με αποτέλεσμα «η συνεργασία να είναι πιο άνιση και συχνά να επηρεάζεται από τον ανταγωνισμό μεταξύ κρατών».

Παρά τις επιμέρους επιτυχίες, «τα αποτελέσματα είναι κυρίως τακτικά και όχι στρατηγικά», καθώς «τα εγκληματικά δίκτυα ανασυγκροτούνται και προσαρμόζονται μετά από κάθε παρέμβαση».

Η ίδια προειδοποιεί επίσης για «μονομερείς ή αμφιλεγόμενες πρακτικές», όπως «η χρήση θανατηφόρας βίας κατά πλοίων διακίνησης ή η εφαρμογή χαρακτηρισμών τρομοκρατίας σε εγκληματικά δίκτυα», που «θολώνουν τα νομικά όρια και εγείρουν ζητήματα λογοδοσίας».

Τα λιμάνια στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στα λιμάνια ως κρίσιμους κόμβους:
«Παραμένουν βασικά σημεία εισόδου και εξόδου για παράνομα εμπορεύματα», ενώ είναι «ευάλωτα σε διείσδυση λόγω του όγκου μεταφορών, της αυτοματοποίησης και του μεγάλου αριθμού εμπλεκόμενων φορέων».

Όπως αποκαλύπτει, το RUSI υλοποιεί σχετικό ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο «να προσφέρει νέα δεδομένα για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των λιμενικών υποδομών».

Η νέα γενιά εγκλήματος είναι υβριδική

Κλείνοντας, η Haenlein εστιάζει στον ρόλο της τεχνολογίας:
«Οι νέες τεχνολογίες αναδιαμορφώνουν και τις δύο πλευρές», εξηγεί, καθώς «ενισχύουν την ικανότητα των εγκληματιών να συντονίζονται, να αποκρύπτουν δραστηριότητες και να λειτουργούν διεθνώς, ακόμη και με μειωμένη φυσική παρουσία».

Παράλληλα, «δημιουργούν πιο σύνθετες μορφές εγκληματικότητας», όπως τα «κέντρα διαδικτυακής απάτης που συνδυάζουν κυβερνοέγκλημα, εμπορία ανθρώπων και ξέπλυμα χρήματος».

Το συμπέρασμα είναι σαφές:

«Η αποτελεσματική προσαρμογή απαιτεί νέες δυνατότητες, νέες συνεργασίες και κυρίως έναν νέο τρόπο κατανόησης του οργανωμένου εγκλήματος», που θα λαμβάνει υπόψη «την πολυπλοκότητα και τις πολιτικές διασυνδέσεις των σύγχρονων εγκληματικών συστημάτων».

Η Cathy Haenlein, θα παρευρεθεί στην πόλη των Δελφών τον Απρίλιο, στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026. Το Φόρουμ συμπληρώνει φέτος 11 χρόνια παρουσίας και αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για το δημόσιο διάλογο και την ανταλλαγή ιδεών, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών και στρατηγικών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.