Δ. Ελλάδα: Πόρισμα κόλαφος για οικοτροφείο- Άρπαζαν συντάξεις, επιδόματα και κακοποποιούσαν ασθενείς

Από τα στοιχεία της έρευνας που ξεκίνησε έπειτα από επώνυμη καταγγελία στο υπουργείο Υγείας και διαπιστώθηκε από τους ελεγκτές στο οικοτροφείο για άτομα με οργανικά ψυχοσύνδρομα, νόσο Alzheimer και συναφείς διαταραχές, ήρθαν στο φως πολύ σοβαρά στοιχεία.

Αυτά αφορούν σε περιστατικά παράνομων καθηλώσεων, τα οποία λάμβαναν χώρα υπό την πλημμελή εποπτεία ενός επιστημονικά υπευθύνου που παρείχε οδηγίες τηλεφωνικά.

Επίσης διαπιστώθηκε συστηματική οικονομική εκμετάλλευση των ενοίκων, με τη δομή να υπεξαιρεί συντάξεις ακόμη και θανόντων, ενώ σοβαρά ερωτήματα εγείρονται για τις συνθήκες θανάτου ασθενών και το προσωπικό της δομής, καθώς δεν διέθετε την απαιτούμενη εμπειρία.

Τι διαπίστωσε η έρευνα των ελεγκτών

Από τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και τις καταθέσεις που ελήφθησαν κατά την εξέταση προσώπων, καθώς και από τις διενεργηθείσες πραγματογνωμοσύνες, διαπιστώθηκαν τα εξής:

Ως προς την καταγγελλόμενη άσκηση σωματικής και ψυχολογικής βίας σε ένοικο, επιβεβαιώθηκε η καθήλωση αυτού, ενώ κατά την εξέταση προσώπων προέκυψαν κι άλλες περιπτώσεις περιορισμού, οι οποίες δεν καταγράφηκαν στο τηρούμενο βιβλίο λογοδοσίας.

Ο επιστημονικά υπεύθυνος δεν παρίστατο και δεν επόπτευε τους προαναφερόμενους περιορισμούς καθότι, διαβιεί στη νησιωτική Ελλάδα, εκπληρώνει μερικώς το έργο του και δίνει τηλεφωνικά ιατρικές οδηγίες τις οποίες υπογράφει στο βιβλίο λογοδοσίας σε μεταγενέστερο χρόνο.

Το οικοτροφείο διενήργησε σημαντικού ύψους δαπάνες με χρήματα των ενοίκων (συντάξεις και επιδόματα) παρά το γεγονός ότι αυτές ήταν επιλέξιμες για χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό. Για την κάλυψη αναγκών του συνόλου των ενοίκων, όπως πχ είδη από σούπερ μάρκετ, γεύματα και άλλα, υιοθετήθηκε η πρακτική της «εκ περιτροπής» χρέωσης ποσών ανά ένοικο. Σημειώνεται ότι στην πλειοψηφία τους οι ένοικοι χαρακτηρίζονται από σοβαρή γνωστική ανεπάρκεια.

Τα χρήματα των ενοίκων που παραδίδονταν στο οικοτροφείο από τον ταχυδρόμο, παραλαμβάνονταν από εργαζόμενους της δομής υπογράφοντας με τα αρχικά των δικαιούχων, χωρίς να διαθέτουν σχετικά νομιμοποιητικά έγγραφα (εξουσιοδότηση, συμβολαιογραφική πράξη, πληρεξούσιο), διαδικασία που ακολουθήθηκε και στην περίπτωση αποβιώσαντος ενοίκου για τον οποίο παραλήφθηκε η σύνταξή του 15 μέρες μετά τον θάνατό του.

Ο πραγματογνώμονας ιατρός προχώρησε σε περαιτέρω διερεύνηση αναφορικά με τις συνθήκες θανάτου δύο ενοίκων καθώς και τις ενέργειες του νοσηλευτικού και ιατρικού προσωπικού.

Συγκεκριμένα το νοσηλευτικό προσωπικό ενώ ήταν ενήμερο για τα συμπτώματα που παρουσίαζε ό ένας εκ των θανόντων ενοίκων κατά τις νυχτερινές ώρες, δεν ενημέρωσε τον ιατρό της δομής. Επιπροσθέτως ο εν λόγω γιατρός χορήγησε πιστοποιητικό στο οποίο αναγράφεται ως μέρος θανάτου το νοσοκομείο ενώ το ΕΚΑΒ βεβαιώνει εγγράφως ότι παρέλαβε από το οικοτροφείο τον ένοικο νεκρό.

Κατόπιν ενημέρωσης από το κλιμάκιο ελέγχου, ο αρμόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών εκκίνησε την διαδικασία υποβολής μίας (1) ενοίκου του οικοτροφείου σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης.

Συγκεκριμένα διαπιστώθηκε από τους επιθεωρητές ότι οι εργαζόμενοι του οικοτροφείου ενεργώντας αυτοβούλως είχαν μεταφέρει μέρος της οικοσκευής που ανήκε στην υπέργηρη ένοικο (χωρίς οικογενειακό περιβάλλον), στο χώρο του οικοτροφείου δηλώνοντας ότι αποτελεί πάγιο εξοπλισμό της μονάδας.

Αναζητήθηκαν πειθαρχικές ευθύνες που αφορούσαν σε ενέργειες ή/και παραλείψεις δύο υπαλλήλων ΟΤΑ α΄ βαθμού (κοινωνιολόγου και κοινωνικού λειτουργού) που είχαν εμπλακεί στην διαδικασία εισαγωγής ενοίκων στο οικοτροφείο.

Ο υφιστάμενος Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας χρήζει άμεσης επικαιροποίησης.

Επιτυγχάνονται μερικώς οι στόχοι της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.

Το προσωπικό δεν διαθέτει την απαιτούμενη επαγγελματική εμπειρία στο χώρο της ψυχικής υγείας.

Οι εργαζόμενοι δεν είχαν προσκομίσει κατά την ημερομηνία πρόσληψής τους, τα απαραίτητα δικαιολογητικά προς απόδειξη λευκού ποινικού μητρώου.

Κακομεταχείριση, οικειοποίηση μέρους των οικονομικών πόρων των ασθενών και σημαντικές παραβιάσεις στη λειτουργία της ανέδειξε έλεγχος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας σε μονάδα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης για άτομα με οργανικά ψυχοσύνδρομα, νόσο Alzheimer και συναφείς διαταραχές, που εδρεύει στη δυτική Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, επιβεβαιώθηκε περιστατικό καθήλωσης ενοίκου, ενώ από καταθέσεις προέκυψαν και άλλες περιπτώσεις περιορισμού, οι οποίες δεν είχαν καταγραφεί ως όφειλαν. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ο επιστημονικά υπεύθυνος της δομής δεν ήταν παρών για την εποπτεία των σχετικών πρακτικών, καθώς διαμένει εκτός περιοχής και παρείχε οδηγίες εξ αποστάσεως, τις οποίες επικύρωνε εκ των υστέρων.

Ο έλεγχος ανέδειξε επίσης σοβαρά ζητήματα στη διαχείριση των οικονομικών των ενοίκων. Διαπιστώθηκε ότι πραγματοποιούνταν σημαντικές δαπάνες από συντάξεις και επιδόματα των φιλοξενούμενων, παρά το γεγονός ότι αυτές θα μπορούσαν να καλυφθούν από δημόσια χρηματοδότηση. Επιπλέον, εφαρμοζόταν σύστημα «εκ περιτροπής» χρέωσης εξόδων, πρακτική που εγείρει ζητήματα διαφάνειας, ιδίως δεδομένου ότι οι περισσότεροι ένοικοι αντιμετωπίζουν σοβαρή γνωστική ανεπάρκεια.

Ακόμη πιο προβληματική κρίθηκε η διαδικασία παραλαβής χρημάτων, καθώς εργαζόμενοι της δομής παραλάμβαναν συντάξεις υπογράφοντας με τα αρχικά των δικαιούχων, χωρίς νόμιμη εξουσιοδότηση. Μάλιστα, καταγράφηκε περίπτωση είσπραξης σύνταξης ενοίκου ακόμη και 15 ημέρες μετά τον θάνατό του.

Ο πραγματογνώμονας ιατρός διερεύνησε τις συνθήκες θανάτου δύο ενοίκων, εντοπίζοντας σοβαρές παραλείψεις. Σε μία περίπτωση, το νοσηλευτικό προσωπικό δεν ενημέρωσε εγκαίρως τον γιατρό για επιδείνωση της κατάστασης ενοίκου κατά τη διάρκεια της νύχτας. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ασυμφωνία μεταξύ ιατρικού πιστοποιητικού θανάτου και στοιχείων του ΕΚΑΒ, καθώς ο γιατρός δήλωσε ως τόπο θανάτου το νοσοκομείο, ενώ ο ασθενής είχε ήδη καταλήξει εντός της δομής.

Μετά την ενημέρωση των αρχών, εισαγγελική παρέμβαση οδήγησε στην εκκίνηση διαδικασίας δικαστικής συμπαράστασης για ένοικο χωρίς οικογενειακή υποστήριξη. Παράλληλα, αποκαλύφθηκε ότι προσωπικά αντικείμενα της εν λόγω ενοίκου είχαν μεταφερθεί αυθαίρετα στη δομή και καταγραφεί ως εξοπλισμός.

Εξετάζονται επίσης πειθαρχικές ευθύνες υπαλλήλων τοπικής αυτοδιοίκησης που συμμετείχαν σε διαδικασίες εισαγωγής ενοίκων.

Σημαντικές ελλείψεις καταγράφηκαν στη λειτουργία της μονάδας, όπως ξεπερασμένο εσωτερικό κανονισμό, ανεπαρκή επίτευξη στόχων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, καθώς και προσωπικό χωρίς την απαιτούμενη εμπειρία στον τομέα της ψυχικής υγείας. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι κατά τις προσλήψεις δεν είχαν προσκομιστεί τα απαραίτητα πιστοποιητικά ποινικού μητρώου.