Η ωρίμανση ασχολείται με τα ελλείμματα του παρελθόντος - Απαιτείται επένδυση στο μέλλον της υγείας

Στον δημόσιο διάλογο για την υγεία, η λέξη «ωρίμανση» χρησιμοποιείται συχνά ως συνώνυμο της σταθερότητας. Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βήματα προς έναν πιο συγκροτημένο στρατηγικό σχεδιασμό. Ωστόσο, η ωρίμανση ενός συστήματος δεν κρίνεται αποκλειστικά και μόνο από την ικανότητά του να ελέγχει και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τους αριθμούς. Κρίνεται από το κατά πόσο αυτοί οι αριθμοί, μέσω του στρατηγικού σχεδιασμού υπηρετούν την υγεία, δηλαδή την έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

Για εμάς, στο PhARMA Innovation Forum (PIF), η πρόκληση της επόμενης ημέρας είναι η μετάβαση από μια πολιτική αντίληψη και πρακτική «λογιστικής επιβίωσης» σε ένα δίκαιο δυναμικό μοντέλο που συνδυάζει προσβασιμότητα, βιωσιμότητα και επενδυτική προοπτική που δημιουργεί υπεραξίες για τους συμμετέχοντες στο σύστημα υγείας.

Η πραγματική ωρίμανση απαιτεί τη γενναιότητα να κοιτάξουμε με ρεαλισμό τα στενά όρια των προϋπολογισμών, τα οποία πρέπει να προσαρμοστούν στη σύγχρονη πραγματικότητα. Δεν αρκεί να έχουμε ένα σύστημα που «αντέχει», χρειαζόμαστε ένα σύστημα που ανταμείβει την αξία της καινοτομίας και διασφαλίζει ότι ο Έλληνας ασθενής δεν θα είναι πολίτης δεύτερης ταχύτητας στην Ευρώπη.

Ένα από τα πιο ισχυρά επιχειρήματα που κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση είναι η ταχύτητα με την οποία η Ελλάδα αποζημιώνει νέες θεραπείες, ακόμη και σε σύγκριση με πιο ισχυρές οικονομίες. Πρόκειται για μια ανάγνωση που δημιουργεί την εντύπωση ενός συστήματος ανοιχτού και ευέλικτου. Όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Η αποζημίωση «στα χαρτιά» δεν ταυτίζεται με την πραγματική πρόσβαση στο φαρμακείο ή το νοσοκομείο.

Η πραγματικότητα είναι ότι από τα 168 νέα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), μόλις 1 στα περίπου 5 έχει λάβει πλήρη αποζημίωση στη χώρα μας. Αυτό το χάσμα δεν είναι απλώς ένας αριθμός, είναι χιλιάδες ασθενείς που περιμένουν. Και ακόμη και όταν μια θεραπεία ενταχθεί, η διαδρομή παραμένει αργή και αβέβαιη, καθώς οι διοικητικοί φραγμοί συχνά υποκαθιστούν την κλινική ανάγκη.

Αυτή η απόσταση μεταξύ της θεωρητικής ένταξης και της πραγματικής διαθεσιμότητας δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που βαφτίζει «εξορθολογισμό» τη συστηματική κρατική υπαναχώρηση.

Η πραγματικότητα είναι ότι ενώ η φαρμακευτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 70% από το 2019 για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών, ο δημόσιος προϋπολογισμός ενισχύθηκε μόλις κατά 19%. Σήμερα, το κράτος καλύπτει μόλις το 36% της δαπάνης. Η «ωρίμανση» που επικαλείται η πολιτεία δεν είναι παρά η μετακύλιση του κόστους της δημόσιας υγείας στις πλάτες της καινοτομίας.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για επιτυχία των διαρθρωτικών μέτρων όταν η ψηφιοποίηση, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση και τα πρωτόκολλα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά ως «λογιστικοί κόφτες». Τα εργαλεία αυτά οφείλουν να τεκμηριώνουν την ανάγκη για επενδύσεις και όχι να νομιμοποιούν την υποχρηματοδότηση. Όταν το νοσοκομειακό clawback για την καινοτομία αγγίζει το 77% και οι αντίστοιχες υποχρεωτικές επιστροφές στον ΕΟΠΥΥ για τα φάρμακα άνω των 30€ εκτοξεύονται στο 68%, η ψηφιοποίηση δεν υπηρετεί τον ασθενή, αλλά την απλή καταγραφή μιας επενδυτικής ασφυξίας και ενδεχομένως την αστοχία ενός στρατηγικού σχεδιασμού.

Η συζήτηση για την ενδυνάμωση της Επιτροπής HTA και την ευθυγράμμιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα (Joint Clinical Assessment) παρουσιάζεται ως το «κλειδί» για τον έλεγχο της εισόδου νέων φαρμάκων. Στο PIF, υποστηρίζουμε σταθερά τον επιστημονικό εκσυγχρονισμό. Όμως, η αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας δεν πρέπει να γίνει ένας ακόμη γραφειοκρατικός μηχανισμός καθυστέρησης. Η μεταφορά τεχνογνωσίας από τη Γαλλία ή τη Γερμανία έχει νόημα μόνο αν συνοδεύεται από την αντίστοιχη χρηματοδοτική επάρκεια. Χωρίς πόρους, η αξιολόγηση μετατρέπεται σε μια άσκηση διαχείρισης της έλλειψης.

Το Ταμείο Καινοτομίας αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο ορόσημο της κοινής μας προσπάθειας με την πολιτεία. Είναι μια αναγκαία παραδοχή ότι η καινοτομία απαιτεί διακριτή αντιμετώπιση και εξειδικευμένους πόρους. Ωστόσο, η βιωσιμότητα του εγχειρήματος δεν εξαρτάται μόνο από τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού, αλλά από την επάρκεια της χρηματοδότησής του. Ένας προϋπολογισμός 50 εκατομμυρίων ευρώ δεν μπορεί να αποτελεί την τελική απάντηση, όταν την ίδια στιγμή η δαπάνη του ΙΦΕΤ για το 2025 αναμένεται να αγγίξει τα 400 εκατομμύρια ευρώ.

Ο ΙΦΕΤ, από ένας μηχανισμός έκτακτης ανάγκης για την κάλυψη μεμονωμένων περιπτώσεων, τείνει να μετατραπεί σε ένα παράλληλο, κοστοβόρο κανάλι αποζημίωσης, μια παρενέργεια της «ωρίμανσης». Αυτή η εξέλιξη αναδεικνύει την αδυναμία του τακτικού συστήματος να ενσωματώσει την πρόοδο με τρόπο οργανικό και προβλέψιμο.

Η καινοτομία είναι η νέα κανονικότητα στην ιατρική επιστήμη, όχι μία πρόσκαιρη περίοδος. Το Ταμείο Καινοτομίας πρέπει να είναι η αφετηρία για μια συνολική αναθεώρηση της φαρμακευτικής δαπάνης, ώστε αυτή να αντικατοπτρίζει την πραγματική αξία των θεραπευτικών αποτελεσμάτων και όχι απλώς να διαχειρίζεται τα ελλείμματα του παρελθόντος, εν ονόματι μιας διαχειριστικής αντίληψης που λέγεται «ωρίμανση». Απαιτείται επένδυση στο μέλλον της Υγείας τώρα.

Η απουσία ενός προβλέψιμου ορίζοντα δεν πλήττει μόνο τους ισολογισμούς των εταιρειών· πλήττει την ίδια την παραγωγική και επιστημονική βάση της χώρας.

Σήμερα, καταγράφουμε ήδη μια ανησυχητική αποεπένδυση της τάξης του 20% σε ανθρώπινο δυναμικό, τοπικές λειτουργίες και κλινική έρευνα. Οι αιτήσεις για νέες κλινικές μελέτες παρουσιάζουν πτωτική τάση, στερώντας από το σύστημα υγείας κεφάλαια και από τους Έλληνες επιστήμονες το κίνητρο να παραμείνουν στη χώρα.

Το στοίχημα του Brain Regain περνά μέσα και από τον κλάδο της υγείας. Οι νέοι επιστήμονες θα επιστρέψουν στην Ελλάδα μόνο αν βρουν ένα περιβάλλον που αναγνωρίζει και στηρίζει την έρευνα. Η κλινική έρευνα δεν είναι μόνο παροχή φαρμάκων, είναι παραγωγή γνώσης και υψηλής προστιθέμενης αξίας για την οικονομία μας. Όταν το σύστημα «τιμωρεί» την καινοτομία με εξοντωτικές επιστροφές, το μήνυμα που στέλνουμε στους διεθνείς εταίρους μας είναι ένα μήνυμα αστάθειας.

Στο PhARMA Innovation Forum λειτουργούμε ως θεσμικός εκπρόσωπος της καινοτομίας, συμβάλλοντας με τεκμηριωμένες παρεμβάσεις στον δημόσιο διάλογο. Εκπροσωπώντας 31 καινοτόμες βιοφαρμακευτικές εταιρείες, το PIF υπερβαίνει την απλή ανάδειξη των προκλήσεων, καταθέτοντας συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες προτάσεις για ένα βιώσιμο και ισορροπημένο οικοσύστημα:

• Ανάληψη Δημοσιονομικής Ευθύνης: Είναι απαραίτητο το κράτος να αναλάβει την ευθύνη για τα μέτρα προστατευτισμού, ύψους περίπου 100 εκατ. ευρώ, που σήμερα επιβαρύνουν άδικα την καινοτομία.
• Ανώτατο Όριο Επιστροφών: Η θέσπιση ενός «κόφτη» στο 50% για τα καινοτόμα φάρμακα αποτελεί προϋπόθεση επιβίωσης. Είναι το ελάχιστο επίπεδο προβλεψιμότητας που απαιτείται για να παραμείνει η Ελλάδα ελκυστικός επενδυτικός προορισμός.
• Έγκαιρος Σχεδιασμός 2026–2027: Χρειαζόμαστε μια σαφή και αξιόπιστη πορεία αποκλιμάκωσης του clawback. Οι επενδύσεις απαιτούν ορίζοντα, όχι αιφνιδιασμούς.
• Framework Agreement: Η σύναψη ενός σταθερού πλαισίου συνεργασίας μεταξύ πολιτείας και φαρμακευτικής βιομηχανίας είναι ο μόνος δρόμος για να ξεφύγουμε από την αποσπασματική διαχείριση κρίσεων.
• Εξορθολογισμός Προϋπολογισμού: Ο σημερινός κατακερματισμός δημιουργεί στρεβλώσεις. Η συνολική αναδιάρθρωση του συστήματος προϋποθέτει μια ενιαία αντιμετώπιση της φαρμακευτικής δαπάνης με επίκεντρο τον ασθενή.

Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές προσκρούουν διαρκώς σε ένα περιβάλλον θεσμικής αδράνειας. Αντί για συστηματικό διάλογο, οι εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με αιφνιδιαστικές πολιτικές αποφάσεις και νομοθετικές πρωτοβουλίες που προωθούνται χωρίς ουσιαστική διαβούλευση. Το αποτέλεσμα είναι η ενίσχυση της αβεβαιότητας και η υπονόμευση κάθε προσπάθειας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Η «φάση ωρίμανσης» για την οποία γίνεται λόγος πρέπει επιτέλους να μετατραπεί σε φάση γενναίων αποφάσεων. Η ψηφιακή τάξη και η διοικητική επάρκεια είναι μέσα, όχι ο τελικός προορισμός. Ο τελικός προορισμός είναι ένας Έλληνας ασθενής που απολαμβάνει τις ίδιες ευκαιρίες στη ζωή με κάθε άλλο Ευρωπαίο πολίτη.

Η φαρμακευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι μια αποσπασματική διαχείριση πόρων. Η πραγματική πρόοδος έρχεται όταν η πολιτεία και η καινοτομία εργάζονται μαζί για έναν κοινό σκοπό: τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και την ενίσχυση της εθνικής οικονομίας. Στο PhARMA Innovation Forum, διεκδικούμε ένα σύστημα που θα εμπνέει εμπιστοσύνη και θα προσφέρει στον Έλληνα ασθενή το επίπεδο φροντίδας που του αξίζει.

Η συζήτηση για την υγεία πρέπει να ξεφύγει από τους λογιστικούς περιορισμούς και να επικεντρωθεί στην αξία. Η καινοτομία δεν είναι το πρόβλημα του συστήματος, είναι ουσιαστικό μέρος για λύσεις. Και η ανάγκη για ένα δίκαιο και βιώσιμο πλαίσιο πολιτικής στην Υγεία είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα του CNN Greece στην Υγεία