Καρδιακή ανεπάρκεια: Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε ασθενής

Η καρδιακή ανεπάρκεια δεν είναι μια νόσος αλλά ένα ετερογενές «σύνδρομο» που παρουσιάζεται με συμπτώματα, όπως δύσπνοια ή εύκολη κόπωση, που μπορεί να εμφανίζονται παράλληλα με κλινικά σημεία όπως πρήξιμο στα πόδια. Ο μηχανισμός είναι η αδυναμία της καρδιάς να κυκλοφορήσει αποτελεσματικά το αίμα και να τροφοδοτήσει τον οργανισμό.

Η καρδιακή ανεπάρκεια έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.

Για παράδειγμα:

• Απόφραξη στεφανιαίων αγγείων που έχει προκαλέσει βλάβη σε μέρος του καρδιακού μυός
• Μακροχρόνια υψηλή αρτηριακή πίεση
• Προβλήματα με διαρροές ή στένωση καρδιακών βαλβίδων
• Μη ελεγχόμενες μακροχρόνιες αρρυθμίες
• Μυοκαρδιοπάθειες, Προσβολή από λοιμώδεις παράγοντες, Δομικές καρδιακές παθήσεις με τις οποίες γεννιούνται οι άνθρωποι (συγγενείς καρδιοπάθειες)
• Η σύγχρονη καρδιολογία προσφέρει σήμερα περισσότερες θεραπευτικές δυνατότητες από ποτέ. Τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής και ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοεί;

Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή πάθηση. Σήμερα, χάρη στις σημαντικές εξελίξεις της καρδιολογίας, διαθέτουμε αποτελεσματικές θεραπείες που μπορούν να περιορίσουν τα συμπτώματα, να μειώσουν τις νοσηλείες και να βελτιώσουν την επιβίωση. Τα τελευταία χρόνια η κατηγορία των αναστολέων SGLT2 empagliflosin και dapagliflosin έχουν αποδείξει σημαντικά οφέλη τόσο στην διατήρηση καλής κλινικής κατάστασης όσο και στην επιβίωση των ασθενών. Επίσης οι αναστολείς της αλδοστερόνης (πχ. επλερενόνη) έχουν τεκμηριώσει την αξία τους σε αυτούς τους ασθενείς.

Η συνέπεια στη θεραπεία είναι καθοριστική

Ένα από τα συχνότερα προβλήματα είναι ότι ο ασθενής, όταν αισθανθεί καλύτερα, θεωρεί ότι μπορεί να μειώσει ή να διακόψει τα φάρμακά του. Αυτό είναι λάθος. Τα περισσότερα φάρμακα για την καρδιακή ανεπάρκεια δεν χορηγούνται απλώς για να αντιμετωπίσουν ένα σύμπτωμα, αλλά για να τροποποιήσουν την εξέλιξη της νόσου.

Γι’ αυτό η θεραπεία πρέπει να λαμβάνεται κάθε ημέρα, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Δεν πρέπει να αλλάζουν οι δόσεις ή να διακόπτονται φάρμακα χωρίς προηγούμενη συνεννόηση.

Παράλληλα, ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ποια φάρμακα λαμβάνει και για ποιον λόγο. Ακόμη και ένα φάρμακο που θεωρείται «αθώο», όπως ορισμένα παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη, μπορεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να δημιουργήσει προβλήματα.

Το βάρος μπορεί να είναι ένα σημαντικό «καμπανάκι»

Ο ασθενής με καρδιακή ανεπάρκεια πρέπει να μάθει να αναγνωρίζει τις αλλαγές στην κατάστασή του. Μια απότομη αύξηση του σωματικού βάρους, το πρήξιμο στα πόδια ή στους αστραγάλους, η αυξανόμενη δύσπνοια, η δυσκολία στην αναπνοή όταν ξαπλώνει, ο βήχας τη νύχτα ή η ξαφνική μείωση της αντοχής στην καθημερινή δραστηριότητα μπορεί να αποτελούν ενδείξεις κατακράτησης υγρών και επιδείνωσης της καρδιακής ανεπάρκειας. Δεν πρέπει να περιμένει κανείς μέχρι τα συμπτώματα να γίνουν πολύ έντονα. Η έγκαιρη επικοινωνία με τον γιατρό μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη προσαρμογή της θεραπείας και να αποτρέψει μια σοβαρότερη επιδείνωση.

Αλάτι, κάπνισμα και άσκηση

Η φαρμακευτική αγωγή δεν είναι η μοναδική θεραπεία. Η καθημερινότητα του ασθενούς έχει επίσης σημασία. Η κατανάλωση αλατιού πρέπει να αποφεύγεται, ενώ η πρόσληψη υγρών πρέπει να ακολουθεί τις εξατομικευμένες οδηγίες του θεράποντος γιατρού. Το κάπνισμα πρέπει να διακόπτεται και η κατανάλωση αλκοόλ να περιορίζεται ή να αποφεύγεται, ανάλογα με την περίπτωση.

Αντίθετα με μια παλαιότερη αντίληψη, η σωματική δραστηριότητα δεν απαγορεύεται γενικά. Για τους περισσότερους σταθερούς ασθενείς, η κατάλληλα προσαρμοσμένη και συστηματική άσκηση μπορεί να βελτιώσει τη φυσική κατάσταση και την ποιότητα ζωής. Το είδος και η ένταση της άσκησης, βέβαια, πρέπει να καθορίζονται ανάλογα με την κατάσταση κάθε ασθενούς.

Υπάρχουν πλέον και μη φαρμακευτικές θεραπευτικές επιλογές

Η αντιμετώπιση της καρδιακής ανεπάρκειας έχει αλλάξει σημαντικά. Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικές εμφυτεύσιμες συσκευές όπως ο αμφικοιλιακός απινιδιστής ή άλλες εμφυτεύσιμες συσκευές .

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η θεραπεία δεν είναι ίδια για όλους. Η μορφή και η βαρύτητα της καρδιακής ανεπάρκειας, η ηλικία, η νεφρική λειτουργία, η αρτηριακή πίεση και άλλα χαρακτηριστικά του ασθενούς καθορίζουν την κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική.

Ο ασθενής είναι μέρος της θεραπείας

Ίσως το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι ο ασθενής δεν είναι απλός «δέκτης» θεραπείας. Συμμετέχει ενεργά στην αντιμετώπιση της νόσου. Η καθημερινή παρακολούθηση του βάρους, η συνέπεια στα φάρμακα, η σωστή διατροφή, η κατάλληλη σωματική δραστηριότητα και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά.

Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή πάθηση, αλλά δεν αποτελεί καταδίκη. Η σύγχρονη καρδιολογία έχει στη διάθεσή της αποτελεσματικά «όπλα» και συνεχίζει να εξελίσσεται.

Το ζητούμενο είναι ο ασθενής να μην περιμένει να εμφανιστεί ένα σοβαρό πρόβλημα για να δράσει. Με σωστή θεραπεία, τακτική παρακολούθηση και καλή συνεργασία με τον γιατρό, η καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να αντιμετωπιστεί και η καθημερινότητα να συνεχιστεί με πολύ καλύτερες προοπτικές από ό,τι στο παρελθόν.

5 πράγματα που πρέπει να θυμάται ο ασθενής

1. Μην διακόπτετε μόνοι σας τα φάρμακα. Η βελτίωση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι η θεραπεία δεν είναι πλέον απαραίτητη.
2. Ζυγίζεστε τακτικά. Μια απότομη αύξηση του βάρους μπορεί να αποτελεί πρώιμο σημάδι κατακράτησης υγρών.
3. Μην αγνοείτε τη δύσπνοια και το πρήξιμο. Ενημερώστε έγκαιρα τον γιατρό σας για οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή.
4. Προσέξτε τον τρόπο ζωής σας. Λιγότερο αλάτι, διακοπή καπνίσματος και κατάλληλη σωματική δραστηριότητα αποτελούν σημαντικά κομμάτια της θεραπείας.
5. Μην χάνετε την αισιοδοξία σας. Η καρδιακή ανεπάρκεια αντιμετωπίζεται σήμερα πολύ καλύτερα και υπάρχουν συνεχώς νέες θεραπευτικές δυνατότητες.

Διαβάστε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα Υγείας του CNN Greece