Ευζωία και μακροβιότητα: Γονίδια ή τρόπος ζωής;

Η γήρανση είναι μια αναπόφευκτη διαδικασία που χαρακτηρίζεται από την σταδιακή κατάρρευση της ομοιοστασίας, δηλαδή των ρυθμιστικών μηχανισμών που διατηρούν την ορθή κυτταρική λειτουργία και κατ’ επέκταση την ανθρώπινη υγεία. Αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ηλικιο-εξαρτώμενων ασθενειών όπως οι νόσοι του Alzheimer, του Parkinson, ο καρκίνος και πολλές άλλες.

Η εμφάνιση και η εξέλιξη της γήρανσης επηρεάζεται τόσο από γενετικούς όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Συγκεκριμένα, έχει δειχθεί ότι περίπου το 0.5% των γονιδίων του ανθρώπου ενέχονται στη διαδικασία της γήρανσης. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι μικρές επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες στις άκρες των χρωμοσωμάτων, τα τελομερή, ελαττώνονται προοδευτικά με τη γήρανση, αποτελώντας πιθανότατα το βιολογικό ρολόι ηλικίωσης των κυττάρων.

Αντίστοιχες μελέτες έχουν αναδείξει ότι μία σειρά από περιβαλλοντικούς τοξικούς παράγοντες επιταχύνουν την γήρανση. Μια βασική δράση τους είναι η δημιουργία ελευθέρων ριζών, οι οποίες με τη σειρά τους καταστρέφουν σημαντικά μακρομόρια του κυττάρου όπως το DNA και οι πρωτεΐνες. Με βάση τα ανωτέρω έχουν προκύψει πειραματικά μοντέλα στα οποία έχει επιτευχθεί σημαντική επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής και έχουν αναπτυχθεί προϊόντα με αντι-γηραντική δράση. Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι επίσης τα στοιχεία τα οποία έχουν προκύψει από την ενδελεχή μελέτη υγιών υπεραιωνόβιων.

Συγκεκριμένα, μελέτες στο Ινστιτούτο Χημικής Βιολογίας, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών έχουν αναδείξει τις διατροφικές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες του ελληνικού πληθυσμού, ενώ η γενετική ανάλυση έχει αναδείξει βιολογικούς δείκτες ευζωίας και μακροβιότητας. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, είναι πλέον εφικτό να επηρεαστεί θετικά η διαδικασία της γήρανσης μέσα από τις καθημερινές συνήθειες που σχετίζονται με την υγιεινή μεσογειακή διατροφή, την καθημερινή ήπια αερόβια άσκηση, τον καλό και επαρκή ύπνο, την αποφυγή του έντονου στρες και την αποφυγή έκθεσή σε επιβαρυντικούς περιβαλλοντικούς τοξικούς παράγοντες. Στόχος είναι η διατήρηση της ευζωίας και έμμεσα η επιμήκυνση του υγειούς προσδόκιμου ζωής με την ταυτόχρονη μείωση εμφάνισης των ηλικιο-εξαρτώμενων ασθενειών.

Επιπρόσθετα και δεδομένου ότι ο κάθε άνθρωπος γηράσκει με τον δικό του προσωπικό ρυθμό, ερευνητικές μελέτες εστιάζουν στην ταυτοποίηση βιολογικών δεικτών προσδιορισμού της. Προς τούτο στο Ινστιτούτο Χημικής Βιολογίας, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών έχει αναπτυχθεί σχετική μεθοδολογία προσδιορισμού της βιολογικής ηλικίας. Χρήση τέτοιων βιοδεικτών έχει αναδείξει ότι η «βιολογική ηλικία» κάθε ανθρώπου δύναται να διαφέρει μέχρι και 10 χρόνια, νεότερα ή γηραιότερα, της ηλικίας που αναγράφεται στην ταυτότητα.

Η προγνωστική ικανότητα των βιοδεικτών γήρανσης δίνει την δυνατότητα εξατομικευμένης μακροχρόνιας θεραπείας για την πρόληψη ορισμένων από τις πιο καταστροφικές ηλικιο-εξαρτώμενες ασθένειες και για την εξασφάλιση ευζωίας. Σε αυτή την κατεύθυνση, μακροχρόνιες ερευνητικές μελέτες στο Ινστιτούτο Χημικής Βιολογίας, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών έχουν ταυτοποιήσει φυσικές ουσίες, απομονωμένες από ελληνικά ενδημικά φυτά, οι οποίες δύνανται να επιδράσουν θετικά στην ευζωία και να καθυστερήσουν το γήρας.

Διαβάστε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα Υγείας του CNN Greece