Η γυναίκα στη βιομηχανία και η ευθύνη της ηγεσίας

Αποτιμώντας την ελληνική πραγματικότητα, μπορούμε να πούμε ότι τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή των γυναικών στο επιχειρείν αυξάνεται σταθερά. Ωστόσο, σε τομείς όπως η βιομηχανία, η ενέργεια και οι υποδομές, η παρουσία τους στην κορυφή της ιεραρχίας παραμένει περιορισμένη.

Η βιομηχανία υπήρξε διαχρονικά ένας από τους πιο ανδροκρατούμενους και συντηρητικούς χώρους της οικονομίας.

Το γεγονός ότι σήμερα, για πρώτη φορά, μια γυναίκα βρίσκεται στην προεδρία του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος — και μάλιστα ως η μοναδική γυναίκα επικεφαλής κοινωνικού εταίρου στη χώρα — δείχνει ότι ο χώρος διαθέτει πλέον την ωριμότητα να κάνει μια τέτοια επιλογή και ότι έχει ξεπεράσει ορισμένες προκαταλήψεις του παρελθόντος.

Αποτελεί ένδειξη ότι το επιχειρηματικό περιβάλλον βρίσκεται σε τροχιά αλλαγής, ότι η βιομηχανία εξελίσσεται και ότι οι θεσμοί ανανεώνονται.

Σήμερα γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι η συμμετοχή των γυναικών στην οικονομία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Αποτελεί και προϋπόθεση οικονομικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας. Πολλές διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι όσο οι οργανισμοί γίνονται πιο συμπεριληπτικοί και όσο περισσότερες γυναίκες συμμετέχουν σε θέσεις ευθύνης, τόσο βελτιώνονται οι επιδόσεις τους.

Η παρουσία γυναικών σε θέσεις ευθύνης — είτε στην κορυφή μιας βιομηχανικής επιχείρησης είτε σε θεσμικούς φορείς εκπροσώπησης — δεν αποτελεί απλώς ζήτημα συμβολισμού. Συνδέεται με την ποιότητα των αποφάσεων και με τη θεσμική ωριμότητα των οργανισμών. Οι διαφορετικές εμπειρίες και οπτικές ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Σε μια εποχή όπου η παραγωγή ορίζεται όλο και περισσότερο από την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και τη διεθνή δικτύωση, η ηγεσία απαιτεί ανθεκτικότητα, ικανότητα σύνθεσης και αποτελεσματική διαχείριση πολυπλοκότητας.

Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει δρόμο να διανύσει για την επίτευξη ουσιαστικής ισότητας. Σε μια περίοδο κατά την οποία ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλές επιχειρήσεις είναι οι ελλείψεις προσωπικού, στην αγορά εργασίας συμμετέχει μόλις περίπου το μισό των Ελληνίδων.

Η πραγματικότητα αυτή δείχνει ότι απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές για να επιταχυνθούν οι αλλαγές. Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι ότι οι γυναίκες διαχρονικά καλύπτουν τα κενά του κράτους πρόνοιας, αναλαμβάνοντας σε μεγάλο βαθμό τον ρόλο των φροντιστών στις οικογένειές τους. Η ενίσχυση των δομών πρόνοιας αποτελεί, συνεπώς, κρίσιμη προϋπόθεση ώστε περισσότερες γυναίκες να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά εργασίας.

Παράλληλα, απαιτούνται εκπαιδευτικά προγράμματα, σύγχρονα δίκτυα στήριξης, νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και στοχευμένες πολιτικές για τη στήριξη των γονέων, ώστε να διευκολυνθεί η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Η ενθάρρυνση της άδειας πατρότητας, για παράδειγμα, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία πιο ισόρροπων συνθηκών για την επαγγελματική εξέλιξη των γυναικών.

Ανισότητες εξακολουθούν να υπάρχουν και στο επίπεδο της ηγεσίας, ιδίως στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σε δίκτυα επιρροής και σε μηχανισμούς υποστήριξης. Η ουσιαστική πρόοδος δεν θα έρθει μόνο μέσα από ποσοτικούς στόχους συμμετοχής. Θα έρθει όταν η ισότητα ενσωματωθεί στη δομή της ίδιας της επιχειρηματικής λειτουργίας: στην αξιοκρατία, στη διαφάνεια, στη στήριξη της μητρότητας χωρίς επαγγελματικό κόστος και στη δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν την αρμονική συνύπαρξη προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.

Η 8η Μαρτίου υπενθυμίζει ότι η ισότητα δεν αποτελεί απλώς κοινωνικό αίτημα. Είναι στρατηγική επιλογή. Μια οικονομία που αξιοποιεί πλήρως το ανθρώπινο δυναμικό της είναι πιο ανθεκτική, πιο ανταγωνιστική και πιο καινοτόμος.

Η βιομηχανία του αύριο χρειάζεται όλες τις δυνάμεις της κοινωνίας. Η γυναικεία ηγεσία δεν αποτελεί εξαίρεση· αποτελεί δυναμικό και αναπόσπαστο μέρος της νέας κανονικότητας που διαμορφώνεται.