Φοιτητική στέγη: Περισσότεροι πόροι, νέες υποδομές και ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης

Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ότι η οικονομική δυνατότητα μιας οικογένειας δεν θα καθορίζει τις εκπαιδευτικές προοπτικές των παιδιών της.

Αυτή είναι η αποστολή που υπηρετούμε στο Ίδρυμα Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης, έχοντας σήμερα, μεταξύ άλλων, την ευθύνη φύλαξης και συντήρησης 15 φοιτητικών εστιών, στις οποίες στεγάζονται και σιτίζονται περισσότεροι από 5.700 φοιτητές.

Η ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας αποτελεί κυβερνητική προτεραιότητα

Η ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας απαιτεί περισσότερες κτιριακές υποδομές και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων. Ο σχεδιασμός του Υπουργείου Παιδείας προβλέπει από το 2027 τη διάθεση 734 εκατ. ευρώ για την κατασκευή, μέσω ΣΔΙΤ, 8.600 νέων κλινών στα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θράκης, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Δυτικής Αττικής και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Επιπλέον, 226 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο προορίζονται για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση και των 15 υφιστάμενων εστιών αρμοδιότητας ΙΝΕΔΙΒΙΜ.

Η αναβάθμιση, ωστόσο, δεν αποτελεί μελλοντική υπόσχεση. Είναι μια προσπάθεια που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη από το ΙΝΕΔΙΒΙΜ.

Με δημόσιους πόρους και ιδιωτικές χορηγίες που εξασφαλίσαμε, το ΙΝΕΔΙΒΙΜ προχωρά στην ανακαίνιση της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δυναμικότητας 278 κλινών, με προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα ολοκληρώθηκαν οι εργασίες στους κοινόχρηστους χώρους των Νέων Εστιών του ΕΜΠ, καθώς και παρεμβάσεις αναβάθμισης εσωτερικών χώρων στις Φ.Ε. Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Καλαμάτας και Ηρακλείου.

Επιπλέον, 150 δωμάτια σε Θεσσαλονίκη και Πάτρα αναβαθμίστηκαν και εξοπλίστηκαν πλήρως, ενώ πραγματοποιήθηκαν μαζικές προμήθειες πλυντηρίων, στεγνωτηρίων, στρωμάτων και κλινών.

Στις εστίες Αθηνών και Θεσσαλονίκης εφαρμόζεται για πρώτη φορά ελεγχόμενη είσοδος με κάρτα, με προοπτική επέκτασης σε όλες τις εστίες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προσωρινή στεγαστική υποστήριξη όπου οι διαθέσιμες υποδομές δεν επαρκούν. Τη διετία 2025–2027 διατέθηκαν ή προβλέπεται να διατεθούν περισσότερα από 4,6 εκατ. ευρώ για τη φιλοξενία 880 φοιτητών σε ξενοδοχεία στα Χανιά, το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, τη Φλώρινα, το Μεσολόγγι, την Κοζάνη, το Διδυμότειχο και το Αγρίνιο, όπου η έλλειψη επαρκών εστιών και η υψηλή τουριστική ζήτηση οξύνουν το στεγαστικό πρόβλημα.

Στην ίδια κατεύθυνση, από το 2019 τα κονδύλια για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα έχουν αυξηθεί κατά 115% και για τη φοιτητική σίτιση κατά 48%.

Υπάρχει, όμως, ένα ζήτημα που καμία χρηματοδότηση δεν μπορεί από μόνη της να επιλύσει: το κατακερματισμένο σύστημα διοίκησης των φοιτητικών εστιών.

Η πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων έχει δημιουργήσει ένα διοικητικό παράδοξο. Διαφορετικοί φορείς αποφασίζουν, χρηματοδοτούν και διαχειρίζονται τις φοιτητικές εστίες, χωρίς ενιαία ευθύνη για το τελικό αποτέλεσμα. Ακόμη και η αποκατάσταση μιας βλάβης σε ανελκυστήρα μπορεί να προσκρούσει σε αυτή τη σύγχυση. Οι συνέπειες επιβαρύνουν τους φοιτητές και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των οικογενειών.

Γι' αυτό υποστηρίζουμε τη συγκρότηση ενός ενιαίου κρατικού φορέα φοιτητικής μέριμνας, με αποκλειστική ευθύνη για τρεις κρίσιμους τομείς.

Πρώτον, την κεντρική διοίκηση, οικονομική διαχείριση, συντήρηση, φύλαξη, καθαριότητα, τεχνική υποστήριξη, ανακαίνιση και ανάπτυξη των εστιών, με αποτελεσματικότητα και εξοικονόμηση πόρων. Γιατί πιστεύουμε ότι οι Πρυτανικές Αρχές οφείλουν να επικεντρώνονται στον ακαδημαϊκό τους ρόλο.

Δεύτερον, την καθιέρωση ενιαίων εισοδηματικών κριτηρίων. Δεν είναι θεσμικά ορθό να ισχύουν διαφορετικές προϋποθέσεις στη Θράκη και στην Πάτρα. Ούτε κοινωνικά δίκαιο να παραμένουν κενά δωμάτια λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων στη διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων, όπου αυτή είναι εφικτή, ενώ οικογένειες καταβάλλουν εκατοντάδες ευρώ για ενοίκιο. Ακόμη σοβαρότερο είναι να διαμένουν στις εστίες μη δικαιούχοι.

Τρίτον, η θέσπιση ενιαίων κανόνων διαμονής και προστασίας των εγκαταστάσεων. Η δωρεάν φοιτητική στέγη αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, αλλά συνεπάγεται και ευθύνη. Οι εστίες δεν μπορούν να λειτουργούν ως «κέντρα διερχομένων» ή χώροι παραβατικότητας. Χρηματοδοτούνται από τους φορολογουμένους και προορίζονται για την ασφαλή, ποιοτική διαβίωση των φοιτητών, που οφείλουν κι αυτοί να τις προστατεύουν.

Η θεσμική αρχή είναι αδιαπραγμάτευτη: η αρμοδιότητα πρέπει να συνοδεύεται από ευθύνη και υποχρέωση λογοδοσίας.

Διαφορετικά, ακόμη και οι μεγαλύτερες επενδύσεις κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν στις ίδιες διοικητικές δυσλειτουργίες.

Η εξαγγελία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τη μετεξέλιξη του ΙΝΕΔΙΒΙΜ σε Οργανισμό συνολικής Φοιτητικής Μέριμνας, με πρώτη προτεραιότητα τις φοιτητικές εστίες, ανταποκρίνεται σε αυτή την ανάγκη θεσμικής αναδιοργάνωσης.

Η δωρεάν φοιτητική στέγη είναι κοινωνικό δικαίωμα, αλλά προϋποθέτει κανόνες, ευθύνη και λογοδοσία.

Το ΙΝΕΔΙΒΙΜ είναι έτοιμο να αναλάβει τον κεντρικό ρόλο και την ευθύνη υλοποίησης του νέου σχεδιασμού. Με σαφείς αρμοδιότητες, ενιαίους κανόνες και πραγματική λογοδοσία, ώστε κάθε δημόσιος πόρος να μεταφράζεται σε καλύτερες συνθήκες σπουδών και διαβίωσης για τους νέους μας.

*Η Άννα Ροκοφύλλου είναι Πρόεδρος του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης