Servicers: Όρια στις απαιτήσεις, κυρώσεις στις παραβάσεις

Πρόκειται για πρακτικές που έχουν αναδείξει τις σοβαρές αδυναμίες στη λειτουργία της αγοράς διαχείρισης απαιτήσεων και την ανάγκη για ουσιαστικότερη προστασία των δανειοληπτών.

Το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε από τη Βουλή έρχεται να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτά τα προβλήματα, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους servicers, περιορισμούς στις απαιτήσεις τους και αυστηρότερες κυρώσεις για τις παραβάσεις.

Για πρώτη φορά τίθεται ανώτατο όριο προκαταβολής 15% στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις. Καθιερώνονται υποχρεωτικές προθεσμίες για την απάντηση στα αιτήματα των οφειλετών και για την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Επιπλέον, όταν ένας πολίτης ζητά αναλυτικά στοιχεία για την οφειλή του, ο πιστωτής οφείλει να τα χορηγήσει εντός λίγων ημερών, διαφορετικά αναστέλλεται η τοκοφορία μέχρι την πλήρη ενημέρωσή του.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η προστασία εκείνων που έχουν ήδη ρυθμίσει τις οφειλές τους και τηρούν τις συμφωνίες τους. Οι παράνομες ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης εις βάρος τους θα είναι αυτοδικαίως άκυρες, ενώ προβλέπονται οικονομικές συνέπειες για τους πιστωτές που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους.

Στις παρεμβάσεις αυτές προστίθενται δύο ακόμη ρυθμίσεις με ιδιαίτερη βαρύτητα. Η πρώτη προβλέπει σταθερό επιτόκιο 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες. Η δεύτερη δεκαπλασιάζει το ανώτατο εποπτικό πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στους servicers, από τις 500.000 στα 5 εκατομμύρια ευρώ.

Το μήνυμα προς τις εταιρείες διαχείρισης είναι πλέον συγκεκριμένο: η παραβίαση των κανόνων μπορεί να έχει σοβαρό οικονομικό κόστος.

Αξίζει να θυμηθούμε ότι το πλαίσιο για τη δραστηριοποίηση των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων θεσπίστηκε το 2015, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Η αγορά αυτή αναπτύχθηκε σημαντικά τα επόμενα χρόνια, ενώ το 2023 ενισχύθηκαν οι υποχρεώσεις διαφάνειας και ενημέρωσης. Με τη νέα νομοθετική παρέμβαση τίθενται πρόσθετα όρια στη διαπραγμάτευση και ενισχύεται η λογοδοσία των εταιρειών απέναντι στους δανειολήπτες και στις εποπτικές αρχές.

Η συζήτηση στη Βουλή υπήρξε έντονη, ιδιαίτερα γύρω από το άρθρο 23. Η κυβέρνηση αποφάσισε να αποσύρει τη συγκεκριμένη διάταξη για να μην επιτραπεί από την αχαλίνωτη κι αντιπαραγωγική αντιπολίτευση η νόθευση μιας σημαντικά βοηθητικής πολιτικής, διατηρώντας το σύνολο των υπόλοιπων παρεμβάσεων για την προστασία των δανειοληπτών. Η απόφαση αυτή επέτρεψε να προχωρήσει η ψήφιση ενός νομοσχεδίου που εισάγει ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των εταιρειών διαχείρισης. Και φυσικά η αντιπολίτευση εκτέθηκε καθώς παρά το ότι αντιμετώπισε αφοριστικά τόσες θετικές ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, στο τέλος σύρθηκε να τις υπερψηφίσει. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ανέλαβε την πρωτοβουλία να αντιμετωπίσει συγκεκριμένα προβλήματα που έχουν επιβαρύνει τη σχέση των δανειοληπτών με τους servicers. Και πλέον αναλαμβάνει την ευθύνη για την αποτελεσματική εφαρμογή των νέων διατάξεων.

Οι εταιρείες διαχείρισης θα συνεχίσουν να έχουν τον ρόλο τους στην αγορά του ιδιωτικού χρέους, με αυξημένες όμως υποχρεώσεις, περισσότερους ελέγχους και σαφείς συνέπειες για τις παραβάσεις τους. Οι δανειολήπτες, από την πλευρά τους, αποκτούν πρόσθετα δικαιώματα και δυνατότητες προστασίας.

Το επόμενο βήμα είναι να αποτυπωθούν όλες αυτές οι αλλαγές στην πράξη. Να λειτουργήσουν οι προθεσμίες, να εφαρμοστούν οι περιορισμοί και να επιβάλλονται οι κυρώσεις όπου χρειάζεται. Αυτό θα είναι και το πραγματικό κριτήριο επιτυχίας του νέου νόμου: η προστασία του δανειολήπτη να γίνεται αισθητή στην καθημερινότητά του.

*Ο Δημήτρης Μαρκόπουλος είναι υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και βουλευτής Β’ Πειραιώς της Νέας Δημοκρατίας