Οι κλιματικές επενδύσεις αποκτούν κανόνες και χρονοδιάγραμμα
Ηλιακά πάνελ
AP Photo/Achmad IbrahimΣτο «Σωτηρία» τα φώτα δε σβήνουν ποτέ, σε ένα δημοτικό σχολείο της Δυτικής Θεσσαλονίκης η θέρμανση ανάβει πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι της ημέρας, στον Ναύσταθμο της Σαλαμίνας οι βάρδιες δε σταματούν χειμώνα καλοκαίρι.
Τρία μέρη που δε μοιάζουν σε τίποτα μεταξύ τους, εκτός από τον λογαριασμό της ενέργειας. Και στα τρία, αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά μπαίνουν εκεί που σήμερα καίγεται πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.
Αυτό προβλέπουν οι πέντε επενδύσεις που ενέκρινε το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για την Ελλάδα στον δεύτερο κύκλο του 2026, με στήριξη 135,4 εκατ. ευρώ: 40 για τα νοσοκομεία, 64,71 για σχολεία και πανεπιστήμια, 30,7 για στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Είναι η πρώτη φορά που το Ταμείο χρηματοδοτεί νοσοκομεία και σχολεία στη χώρα μας. Μαζί με εθνικούς, ίδιους και ιδιωτικούς πόρους, η συνολική επένδυση φτάνει τα 209,9 εκατ. ευρώ. Όταν ολοκληρωθούν τα έργα, τα κτίρια αυτά θα καταναλώνουν πάνω από 44.000 MWh λιγότερες τον χρόνο και θα εκπέμπουν περίπου 13.570 τόνους CO2 λιγότερους.
Η μεγαλύτερη επένδυση αφορά 14 κτίρια σε εννέα νοσοκομεία, από το ΚΑΤ και το «Θριάσιο» έως τη Θεσσαλονίκη και τον Πύργο. Γεωθερμικές αντλίες θερμότητας θα καλύψουν μεγάλο μέρος της θέρμανσης και η εξοικονόμηση υπολογίζεται σε 18.770 MWh τον χρόνο, από το δεύτερο εξάμηνο του 2028.
Είκοσι σχολεία, τουλάχιστον ένα σε κάθε Περιφέρεια, θα πάψουν να καίνε ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωσή τους πέφτει περίπου κατά 60% και οι εκπομπές κατά 89%, ενώ η θερμοκρασία στις αίθουσες και η ποιότητα του αέρα που αναπνέουν τα παιδιά θα μετρώνται συνεχώς. Στη Φιλοσοφική του ΕΚΠΑ και σε έξι κτίρια του ΑΠΘ εφαρμόζονται για πρώτη φορά οι Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης του ν. 5151/2024. Και σε έξι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, από τον Αυλώνα έως την Καλαμάτα, φεύγει το πετρέλαιο.
Πίσω από τις πέντε προτάσεις βρίσκεται μια δομή που μετρά μόλις εβδομάδες ζωής. Η Διεύθυνση Συντονισμού του Ταμείου Εκσυγχρονισμού ανέλαβε επίσημα τις αρμοδιότητές της στις 29 Σεπτεμβρίου και μέσα σε λίγες ημέρες πέτυχε δύο σημαντικούς στόχους. Με την υποστήριξη του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, συντόνισε την υποβολή των προτάσεων αυτών, που έχουν πλέον εγκριθεί, και δημοσίευσε το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του Ταμείου, το οποίο είναι απαραίτητο προκειμένου να ολοκληρωθεί το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του. Επόμενο βήμα είναι να ελέγξουμε πού βρίσκονται οι επενδύσεις του Ταμείου που είχαν εγκριθεί πριν από τη σύσταση της Ειδικής Υπηρεσίας, ώστε να ξέρουμε την ωριμότητα κάθε έργου και να παρεμβαίνουμε έγκαιρα όπου χρειάζεται.
Για τις νέες επενδύσεις, από εδώ και πέρα η ουσία βρίσκεται στο ημερολόγιο. Οι δημοπρατήσεις γίνονται μέσα στο 2027, οι συμβάσεις υπογράφονται έως τις αρχές του 2028 και τα έργα παραδίδονται έως το τέλος του 2029, κάτι που για την αγορά σημαίνει δουλειά με γνωστές ημερομηνίες.
Η ίδια λογική, κανόνες και χρονοδιάγραμμα, ισχύει και για το δεύτερο σκέλος της δουλειάς μας, το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο. Μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, η Ελλάδα κινητοποιεί περίπου 4,77 δισ. ευρώ την περίοδο 2026-2032 για να στηρίξει ευάλωτα νοικοκυριά, πολύ μικρές επιχειρήσεις και ευάλωτους χρήστες μεταφορών.
Το Σχέδιο, που έχει ήδη εγκριθεί, προβλέπει, μεταξύ άλλων, ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, αντικατάσταση ενεργοβόρων συστημάτων θέρμανσης, μέτρα κατά της ενεργειακής φτώχειας και βιώσιμες, οικονομικά προσιτές μετακινήσεις.
Την ευθύνη του συντονισμού έχει η Ειδική Υπηρεσία Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και Ταμείου Εκσυγχρονισμού, η οποία παρακολουθεί την πρόοδο κάθε δράσης, συνεργάζεται με τα αρμόδια υπουργεία και τους φορείς υλοποίησης, φροντίζει να τηρούνται τα χρονοδιαγράμματα και οι πόροι να φτάνουν με διαφάνεια εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
* Ο Θεόδωρος Κουναδέας είναι Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και Ταμείου Εκσυγχρονισμού και Επίκουρος Καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών