ΑΠΟΨΕΙΣ

Όταν η πολιτική τοξικότητα ξεπερνάει τα όρια

Όταν η πολιτική τοξικότητα ξεπερνάει τα όρια
UNSPLASH

Λίγες ημέρες μετά από την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, μια εθνική ημέρα που συμβολίζει την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την ομοψυχία του ελληνικού λαού, αξίζει να αναρωτηθούμε τι σημαίνουν αυτές οι αξίες στην καθημερινότητά μας. Όχι μόνο στις επίσημες εκδηλώσεις και στις επετειακές ομιλίες, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, διαφωνούμε και αντιμετωπίζουμε ο ένας τον άλλον.

Ιδιαίτερα στον ψηφιακό κόσμο, όπου η πολιτική συζήτηση συχνά μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης χωρίς όρια.

Πρόσφατα, σε φωτογραφία δύο μελών της ΟΝΝΕΔ Δυτικού Τομέα Αθηνών, του Χάρη Δημητριάδη και του Σπύρου Ελύτη, εμφανίστηκαν περισσότερα από 500 άγνωστα προφίλ, με σχόλια που περιλάμβαναν προσβλητικές και χυδαίες εκφράσεις.

Ένα περιστατικό που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς ως μια δυσάρεστη στιγμή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αποτελεί αφορμή για έναν ευρύτερο προβληματισμό σχετικά με τα όρια της πολιτικής αντιπαράθεσης και την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου στη χώρα μας.

Γιατί, τελικά, το ζήτημα δεν αφορά μόνο δύο νέους ανθρώπους, μία φωτογραφία ή μία πολιτική παράταξη. Αφορά όλους μας.

Η πολιτική είναι, από τη φύση της, χώρος διαφωνιών. Διαφορετικές ιδέες, αξίες, προτάσεις και αντιλήψεις συγκρούονται, διεκδικούν την εμπιστοσύνη των πολιτών και καλούνται να δώσουν απαντήσεις στα προβλήματα της κοινωνίας. Αυτή είναι η ουσία της δημοκρατίας.

Δεν είναι, όμως, δημοκρατία η εξύβριση. Δεν είναι πολιτική κριτική η χυδαιότητα. Και δεν αποτελεί ένδειξη δύναμης η προσπάθεια να εξευτελίσουμε κάποιον επειδή έχει διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις από τις δικές μας.

Το πρόβλημα της πολιτικής τοξικότητας δεν ανήκει αποκλειστικά σε ένα κόμμα, σε μία ιδεολογία ή σε μία πολιτική γενιά. Δεν έχει χρώμα, αποκλειστική πολιτική ταυτότητα ή συγκεκριμένη κομματική διεύθυνση. Μπορεί να εμφανιστεί παντού, σε κάθε πολιτικό χώρο, σε κάθε ιδεολογική αφετηρία και σε κάθε πλευρά μιας αντιπαράθεσης.

Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Δεν γίνεται να καταδικάζουμε την τοξικότητα όταν στρέφεται εναντίον μας και να τη δικαιολογούμε όταν στρέφεται εναντίον των πολιτικών μας αντιπάλων. Δεν γίνεται να απαιτούμε σεβασμό για τις δικές μας απόψεις, αρνούμενοι τον ίδιο σεβασμό στους άλλους.

Ο πολιτικός πολιτισμός δεν δοκιμάζεται όταν συμφωνούμε. Δοκιμάζεται όταν διαφωνούμε.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν πρέπει να γίνουν μέσα κοινωνικής απαξίωσης. Έδωσαν σε εκατομμύρια πολίτες τη δυνατότητα να εκφράζονται, να ενημερώνονται, να συμμετέχουν στην πολιτική ζωή και να ασκούν κριτική στην εξουσία. Αυτή η δυνατότητα είναι πολύτιμη και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της σύγχρονης δημόσιας σφαίρας.

Μαζί της, όμως, αναπτύχθηκαν και συμπεριφορές που απομακρύνουν τη συζήτηση από την ουσία. Η ανωνυμία ή η αίσθηση της απόστασης πίσω από μια οθόνη μπορεί να κάνει ορισμένους να ξεχνούν ότι απέναντί τους βρίσκεται ένας πραγματικός άνθρωπος, με οικογένεια, φίλους, συναισθήματα και αξιοπρέπεια.

Η ελευθερία της έκφρασης περιλαμβάνει το δικαίωμα της αυστηρής κριτικής, ακόμη και της έντονης διαφωνίας. Δεν καταργεί, όμως, την ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε. Η δημοκρατία δεν απαιτεί να συμφωνούμε. Απαιτεί να μπορούμε να συνυπάρχουμε χωρίς να μετατρέπουμε τη διαφωνία σε εχθρότητα.

Και αυτό είναι ευθύνη όλων: των πολιτικών οργανώσεων, των δημόσιων προσώπων, των χρηστών, αλλά και κάθε ανθρώπου που επιλέγει αν θα συμβάλει στην ένταση ή αν θα υπερασπιστεί έναν πιο ουσιαστικό διάλογο. Η ΟΝΝΕΔ που ως πολιτική οργάνωση έχει αποδείξει ότι βρίσκεται πάντα πρωτοπόρα σε ζήτημα ευπρέπειας και ήθους στην πολιτική και εμείς ως μέλη της, πρώτοι από όλους οφείλουμε να προασπίσουμε την υγιή πολιτικοποίηση και την αξιοπρέπεια όλων όσων ασχολούμαστε με τα κοινά.

Η 28η Οκτωβρίου μάς θυμίζει όσα δεν πρέπει να ξεχνάμε. Η επέτειος αυτή δεν μας καλεί να ξεχάσουμε τις πολιτικές και ιδεολογικές μας διαφορές. Μας καλεί να θυμηθούμε ότι υπάρχουν αξίες μεγαλύτερες από αυτές: η ελευθερία, η δημοκρατία, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η ευθύνη απέναντι στην κοινωνία και την πατρίδα.

Ως ΟΝΝΕΔ Δυτικού Τομέα Αθηνών, πιστεύουμε ότι η νέα γενιά έχει χρέος να δώσει το δικό της παράδειγμα. Να συμμετέχει ενεργά στην πολιτική ζωή, να υπερασπίζεται τις ιδέες της με επιχειρήματα και να διεκδικεί αλλαγές με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Να μην αντιμετωπίζει, όμως, τον άνθρωπο με διαφορετικές απόψεις ως αντίπαλο που πρέπει να εξοντωθεί επικοινωνιακά.

Απέναντι στην τοξικότητα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι περισσότερη τοξικότητα. Είναι η ψυχραιμία, η αξιοπρέπεια, η τεκμηριωμένη κριτική και η σταθερή υπεράσπιση των δημοκρατικών αρχών. Για μια πολιτική με περισσότερη αξιοπρέπεια και λιγότερη τοξικότητα.

* Ο Νίκος Βυτινιώτης είναι Πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ Δυτικού Τομέα Αθηνών