Τέσσερα χρόνια από την εισβολή στην Ουκρανία: Ο γεωπολιτικός χάρτης και η αναζήτηση λύσεων

Σύμφωνα με τον πρώην πρέσβη της Ελλάδος στην Ουάσιγκτον, οι διεθνείς σχέσεις σήμερα παίζονται χωρίς κανόνες, με την δύναμη του ισχυρότερου να υπερισχύει της διπλωματίας.

«Έχουν καταργηθεί στην πράξη όλες εκείνες οι συμφωνίες και όλες εκείνες οι Συνθήκες, που υπογράφηκαν από το 1945 μέχρι σήμερα για να διαμορφώσουν τον γεωγραφικό πολιτικό και κοινωνικό χάρτη της Ευρώπης. Κατά σειρά τη Συμφωνία της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945 και τηνυπογραφή του Χάρτη του ΟΗΕ τον ίδιο χρόνο. Το 1975 είχαμε την υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι, η οποία επιβεβαίωνε την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία, την ειρηνική επίλυση των διαφορών, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων... Είχαμε επίσης την υπογραφή της Χάρτας των Παρισίων για μία νέα Ευρώπη (21 Νοεμβρίου 1990 ). Αυτά τα κείμενα σήμερα δεν εφαρμόζονται, άρα δεν ισχύουν. Είναι στο περιθώριο» υπογραμμίζει.

Η γενιά του, δηλαδή η γενιά της μεταπολίτευσης, πολιτικών, διπλωματών, στρατιωτικών, δημοσιογράφων, πανεπιστημιακών, σχολιαστών, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, παρακολουθεί μια εποχή τόσο στην Ευρώπη όσο και εκτός, όπου τα διπλωματικά πλαίσια επίλυσης των διαφορών φαίνεται να μην ισχύουν πια.

«Είναι ένα παιχνίδι που γίνεται χωρίς κανόνες. Ο κύριος κανόνας, ο οποίος προωθείται είναι η δύναμη του ισχυρού», συμπληρώνει.

Η επόμενη μέρα

Όσον αφορά τις προοπτικές επίλυσης της κρίσης, παρατηρεί πώς «γίνονται διπλωματικές προσπάθειες, αλλά ο πόλεμος συνεχίζεται με μεγαλύτερη οξύτητα. Η Ρωσία του προέδρου Πούτιν επιβάλλει έναν ανυπόφορο χειμώνα στην Ουκρανία, καταστρέφοντας συστηματικά τις πηγές και τα συστήματα διανομής ενέργειας απ΄όπου θα μπορούσε ένας πατέρας, μία μάνα, μία οικογένεια να ζεσταθούν στο διαμέρισμα, στο σπίτι. Είναι απάνθρωπο».

Η επόμενη μέρα του πολέμου, σύμφωνα με τον ίδιο, θα υπάρξει.

Ωστόσο το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η επόμενη αυτή ημέρα θα είναι σύμφωνη με τον Χάρτη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών και σύμφωνη με τις Αρχές της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι.

Εκτιμά, πως θα απέχει πολύ. Θα αποτελέσει προηγούμενο αν όχι πρότυπο.

Η παράλογη «λογική» «δώστε εδάφη, παραχωρήστε κυριαρχία των εδαφών σας, αν θέλετε ειρήνη και ησυχία από τους γείτονές σας μας είναι γνώριμη. Το έχουμε ζήσει και εμείς μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 74’ και τις επι 50 χρόνια τουρκικές απειλές. Δεν μου είναι καθόλου αρεστό», επισημαίνει.

Ο ίδιος τονίζει την ανάγκη αναζωογόνησης των διεθνών θεσμών, συμφωνιών και των Συνθηκών για να αποτραπούν οι συγκρούσεις, να μετριαστούν οι εντάσεις και να προωθηθούν πραγματικές λύσεις.

Διευκρινίζει πώς είναι ζωτικής σημασίας να λειτουργήσει ξανά ο Χάρτης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ώστε το Συμβούλιο Ασφαλείας να γίνει το όργανο μέσω του οποίου θα αποφεύγονται, θα ελέγχονται και εν τέλει θα σταματούν οι παγκόσμιες συγκρούσεις.

«Εύχομαι κάποια στιγμή να γυρίσουμε πίσω στην έστω ατελή, ελαττωματική και αναμφίβολα επιλεκτική εφαρμογή των διεθνών κανόνων. Διότι υπήρχαν κάποιοι κανόνες. Σήμερα, δεν υπάρχουν κανόνες», προσθέτει.

Η πρόσφατη συνέντευξη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο, αναδεικνύει την εντεινόμενη πίεση που δέχεται η χώρα του, ακόμη και από συμμάχους όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο πρέσβης επί τιμή, Αλέξανδρος Μαλλιάς χαρακτηρίζει τη συνέντευξη «φορτισμένη και πολύ σημαντική», καθώς φωτίζει και την ανάγκη δημιουργίας ενός νέου ευρωπαϊκού πυλώνα ασφάλειας.

Ο κ. Ζελένσκι, όπως επισημαίνει, δήλωσε:

«Φοβούμαι μήπως τελικά δεν κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο».

Σε αυτό το πλαίσιο, διευκρινίζει ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας δεν εννοεί μία στρατιωτική ήττα, αλλά την πίεση που ασκείται πολιτικά και διπλωματικά, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ, που παραδοσιακά υπήρξαν ο βασικός στρατιωτικός πυλώνας ασφάλειας της μεταπολεμικής τάξης στην Ευρώπη μέσω του ΝΑΤΟ.

Όπως εξηγεί:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έπαιξαν τον ρόλο του στυλοβάτη της ευρωπαϊκής τάξης πραγμάτων στην Συνθήκη των Βερσαλλιών το 1919 και μεταπολεμικά με την ίδρυση του ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ είχαν τον ισχυρότερο, επιτρέψτε μου να πω, στρατιωτικό βραχίονα στην Ευρώπη. Η διάσταση αυτή σήμερα, φαίνεται, σιγά σιγά να μειώνεται δραστικά εάν δεν καταργηθεί. Άρα, είμαστε σε αναζήτηση ενός νέου πυλώνα ασφάλειας στην Ευρώπη».

Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί την ανάγκη για έναν νέο ευρωπαϊκό σύστημα συλλογικής ασφάλειας, στο οποίο η Ελλάδα και άλλες χώρες δηλώνουν ανοιχτές.

Ωστόσο, η δημιουργία ενός τέτοιου πυλώνα παρά τις προσπάθειες που τώρα γίνονται φαίνεται ακόμα μακρινή λόγω των διαιρέσεων και διαστάσεων απόψεων στην Ευρώπη, ένα ζήτημα που τονίζει συχνά και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Η ρητορική της Μόσχας απέναντι στην Ελλάδα

Το τελευταίο διάστημα, η Ρωσία κλιμακώνει τη ρητορική της απέναντι στην Ελλάδα, με τοποθετήσεις όπως οι πρόσφατες του Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος κατηγόρησε την Αθήνα για αντιρωσικές δηλώσεις και αβάσιμες ρωσοφοβικές κατηγορίες.

Ο πρέσβης επί τιμή, Αλέξανδρος Μαλλιάς, αναλύει τη στάση αυτή από διπλωματική σκοπιά.

«Δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να εκφραστεί ως ένας ελεύθερος σχολιαστής, αλλά ως διπλωμάτης εν ενεργεία. Η Ελλάδα ήταν ίσως η μόνη χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, η οποία δεν είχε άλλη επιλογή στάσης, λαμβάνοντας υπόψη βέβαια και την ιδιαιτερότητα που έχουν οι βαλτικές δημοκρατίες και η Πολωνία» υπογράμμισε.

Υπενθυμίζει ότι οι ελληνικές επιλογές δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από τη γεωπολιτική πραγματικότητα που βιώνει η χώρα μας από το 1974, μετά την τουρκική εισβολή και συνεχιζόμενη κατοχή της Τουρκίας στην Κύπρο, αλλά και την διαρκή και καθημερινή απειλή πολέμου από την Άγκυρα. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

«Όταν λένε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας είναι έτοιμες να υπερασπιστούν το δόγμα της "Γαλάζιας Πατρίδας" αυτό σημαίνει ότι το casus belli είναι υπαρκτό. Τι σημαίνει casus belli; Απειλή πολέμου, δηλαδή αν η Ελλάδα χρησιμοποιήσει το αναφαίρετο από το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο Θαλάσσης δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. , τότε η γειτονική Τουρκία μας λέγει ότι αυτό θα αποτελέσει αιτία πολέμου», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σημειώνει ότι η Ελλάδα ενήργησε λαμβάνοντας υπόψη την πραγματικότητα αυτή με γνώμονα το εθνικό της συμφέρον μεν συντεταγμένα δε απολύτως με τις αποφάσεις όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

«Όταν έχεις αυτή την πραγματικότητα στην Κύπρο και αυτή την απειλή πολέμου που συνοδεύεται μεταξύ άλλων με αμφισβήτηση κυριαρχίας μας στα νησιά μας. Όταν η Ελλάδα αντιμετωπίζει αυτή την πραγματικότητα με αυτά τα βιώματα για 51 χρόνια δεν έχεις άλλη επιλογή αρχών. Καταδικάζεις τον εισβολέα και στηρίζεις τον αμυνόμενο», καταλήγει.

Διαβάστε ολόκληρο το αφιέρωμα του CNN Greece για τα τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία