Πώς η Ευρώπη προσπαθεί να κλείσει συμφωνία με τον Τραμπ για τη Γροιλανδία - Όλο το παρασκήνιο

Οι ηγέτες τείνουν έντονα προς τη συμφιλίωση έναντι της αντιπαράθεσης με τον Τραμπ όπως αποκάλυψαν στο Politico τρεις διπλωμάτες και ένας αξιωματούχος της ΕΕ βάζοντας στο τραπέζι προτάσεις για χρήση του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική μέχρι την παροχή παραχωρήσεων στις ΗΠΑ στην εξόρυξη ορυκτών.

Η κούρσα για την εκπόνηση ενός σχεδίου έρχεται μετά τις νέες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ ότι η χώρα του «χρειάζεται» το νησιωτικό έδαφος και το γεγονός ότι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να το αποκτήσει με τη βία.

«Τελικά, πάντα καταλήγουμε σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσινγκτον, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ μετά τη συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες τους για το θέμα ήταν «ενθαρρυντικές». Από την πλευρά του ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ελπίζει ότι θα βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» εντός του ΝΑΤΟ.

Οι διαβουλεύσεις των Ευρωπαίων ηγετών διεξάγονται ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας ετοιμάζονται συναντηθούν με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς μαζί με τον Ρούμπιο στον Λευκό Οίκο την Τετάρτη (14/1). Ελπίζουν σε «μια ειλικρινή συζήτηση με την κυβέρνηση», σύμφωνα με έναν άλλο διπλωμάτη της ΕΕ που έχει γνώση της στάσης που θα κρατήσουν οι δύο υπουργοί

Η τέχνη της συμφωνίας

Όταν ρωτήθηκε να περιγράψει μία πιθανή τελική συμφωνία για τη Γροιλανδία, ένας από τους διπλωμάτες της ΕΕ είπε ότι θα μπορούσε να είναι μια συμφωνία που θα έδινε στον Τραμπ μια νίκη που θα μπορούσε να πουλήσει στο εσωτερικό, όπως το να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές χώρες να επενδύσουν περισσότερο στην ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς και μια υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπ αναζητά πρωτίστως μια νίκη για τη Γροιλανδία, τόνισε ο διπλωμάτης. «Εάν μπορείτε να αναδιαμορφώσετε έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, να αναμίξετε κρίσιμα ορυκτά, να βάλετε ένα μεγάλο τόξο στην κορυφή, υπάρχει μια πιθανότητα» να πείσετε τον Τραμπ να υπογράψει. «Η εμπειρία του παρελθόντος όταν οι σύμμαχοι της ΕΕ δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα - έδειξε ότι «έτσι πάνε πάντα τα πράγματα», πρόσθεσε.

Η στάση Ρούτε

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έθεσε τις βάσεις για μια συμφωνία, όταν τη Δευτέρα (12/1) όταν δήλωσε ότι οι χώρες της συμμαχίας συζητούν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Αν και τα επόμενα βήματα δεν έχουν ακόμη καθοριστεί, μια αυξημένη επένδυση από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ είναι μια πιθανότητα που θα μπορούσε να ταιριάξει με την επιθυμία του Τραμπ να δει την Ευρώπη να επωμίζεται μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της.

Σχετικά με την εξόρυξη ορυκτών το τοπίο είναι πιο θολό. Αλλά μια συμφωνία που εγγυάται στις ΗΠΑ ένα μερίδιο των κερδών από την εξόρυξη κρίσιμων πρώτων υλών είναι μια πιθανότητα, δήλωσε ο αξιωματούχος της ΕΕ.

Προς το παρόν, η ικανότητα εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών από τη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία έχει περάσει χρόνια αναζητώντας επενδύσεις για μακροπρόθεσμα έργα, με λίγη τύχη, καθώς οι χώρες προτιμούν να αποκτούν ορυκτά σε πολύ φθηνότερη τιμή στις παγκόσμιες αγορές.

Τα σχέδια της Ευρώπης

Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, συμπεριλαμβανομένων κεφαλαίων που προσανατολίζονται σε κρίσιμα έργα πρώτων υλών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για να αποδεχτεί ο Τραμπ μια συμφωνία συνεπένδυσης.

Ωστόσο, αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά του νησιού, οι Δανοί προσφέρουν στις ΗΠΑ την ευκαιρία να επενδύσουν στη Γροιλανδία εδώ και χρόνια. Πρόκεται για μια προσφορά που απορρίπτεται από Αμερικανούς αξιωματούχους, δήλωσαν αρκετοί διπλωμάτες. Αν η πίεση του Τραμπ για τη Γροιλανδία αφορά την Κίνα και τη Ρωσία, θα μπορούσε εύκολα να ζητήσει από την Κοπεγχάγη να αυξήσει την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο νησί, υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές.

Ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ αμφισβήτησε αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ ήταν να μπει στα βιβλία της ιστορίας. Το σύνθημα του Τραμπ «Make America Great Again» «έχει γίνει γεωγραφική έννοια. Θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική «μεγαλύτερη» με γεωγραφικούς όρους», τόνισε.

Στόχος η μη διάλυση του ΝΑΤΟ

Πάνω απ' όλα, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση, δήλωσαν οι τρεις διπλωμάτες και αξιωματούχος της ΕΕ. Μια άμεση επέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία - μια περιοχή που ανήκει σε ένα μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ - θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της μεταπολεμικής τάξης ασφαλείας, προειδοποιούν οι ηγέτες.

«Θα ήταν μια άνευ προηγουμένου κατάσταση στην ιστορία του ΝΑΤΟ και οποιασδήποτε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε την Τρίτη (13/1) ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο συνομιλεί με την Κοπεγχάγη σχετικά με τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της η Ευρώπη εάν οι ΗΠΑ ξεκινήσουν μια κατάληψη.

Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους και η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντρικσεν δήλωσαν και οι δύο ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα ήταν το τέλος του ΝΑΤΟ. «Όλα θα σταματούσαν», δήλωσε ο Φρέντρικσεν.

«Καμία διάταξη στην ιδρυτική συνθήκη της συμμαχίας του 1949 δεν προβλέπει επίθεση σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ από έναν άλλο», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας. «Αυτό θα σήμαινε το τέλος της συμμαχίας», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι «μπορεί να είναι μια επιλογή» για τις ΗΠΑ μεταξύ της επιδίωξης της φιλοδοξίας του να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας και της διατήρησης της συμμαχίας άθικτης.

Η μη διάλυση του ΝΑΤΟ παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα όπως δήλωσε πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ. Ενώ τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια αξιωματούχοι έχουν απορρίψει έντονα την ιδέα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να «παραχωρήσει» τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, τα σχόλια υπογραμμίζουν πόσο απεγνωσμένες είναι οι κυβερνήσεις να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση με την Ουάσινγκτον.

«Αυτό είναι σοβαρό - και η Ευρώπη είναι φοβισμένη», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετείχε σε συζητήσεις στις Βρυξέλλες σχετικά με τον τρόπο αντίδρασης του μπλοκ. Ένας πέμπτος περιέγραψε τη στιγμή ως «σεισμική», επειδή σηματοδότησε ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να διαλύσουν εκατό χρόνια ακλόνητων σχέσεων.

Απροετοίμαστοι οι Ευρωπαίοι

Μέχρι την στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου και τους νέους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «έχουν» τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι ήταν πολύ εμφανώς απροετοίμαστοι σε ένα σχέδιο για την προστασία της Γροιλανδίας από τον Τραμπ - επειδή κάτι τέτοιο θα μπορούσε να διακινδυνεύσει να καταστήσει την απειλή πραγματική.

«Ήταν κάτι που είχαμε προβλέψει ως πιθανό κίνδυνο, αλλά κάτι για το οποίο μπορούμε να κάνουμε πολύ λίγα», δηλώνει ο Τόμας Κρόσμπι, στρατιωτικός εμπειρογνώμονας των ΗΠΑ στο Βασιλικό Κολλέγιο Άμυνας της Δανίας.

«Η ιδέα ήταν ότι όσο περισσότερο επικεντρωνόμαστε σε αυτό και όσο περισσότερο κάνουμε προετοιμασίες για την αντίσταση σε αυτό, τόσο περισσότερο το κάνουμε πιθανό να συμβεί. Έτσι, υπάρχει ανησυχία ότι σχεδιάζοντας μια εισβολή των ΗΠΑ μπορεί να ενθαρρύνουμε κατά λάθος περισσότερο ενδιαφέρον για αυτό και, ξέρετε, να κλιμακώσουμε την κατάσταση», τονίζει ακόμη ο Κρόσμπι.

Αλλά το πρόβλημα ήταν ότι, έχοντας περάσει έξι χρόνια αποφεύγοντας επιμελώς να καταστρώσει ένα σχέδιο για να απαντήσει στις απειλές του Τραμπ, η Ευρώπη έμεινε να ψάχνει για ένα.

Οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν τώρα την ανάγκη να καταλάβουν τι έχουν στην «εργαλειοθήκη» τους για να απαντήσουν στην Ουάσιγκτον, δηλώνει με τη σειρά του ένας πρώην Δανός βουλευτής. «Το κανονικό εγχειρίδιο κανόνων δεν λειτουργεί πλέον», προσθέτει.

Οι αξιωματούχοι το θεωρούν τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν είναι σίγουροι τι να κάνουν.

«Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν η Ρωσία άρχιζε να συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο», είπε ο διπλωμάτης της ΕΕ. «Αλλά με τις ΗΠΑ αυτό απλά δεν είναι κάτι που έχουμε συνηθίσει», κατέληξε.