Γιατί οι δυτικοί διπλωμάτες είναι επιφυλακτικοί για το αν το καθεστώς του Ιράν είναι έτοιμο να πέσει

Η εξήγηση βρίσκεται σε μία από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της δυτικής διπλωματίας, όπως αναφέρει ο Guardian.

Πριν από την πτώση του Σάχη του Ιράν τον Ιανουάριο του 1979, οι διπλωμάτες με έδρα την Τεχεράνη έστελναν τηλεγραφήματα στις πρωτεύουσές τους προσφέροντας απόλυτη διαβεβαίωση ότι η εξουσία του Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί ήταν απολύτως ασφαλής.

Τον Σεπτέμβριο του 1978, η Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας των ΗΠΑ, για παράδειγμα, ανέφερε ότι «ο σάχης αναμένεται να παραμείνει ενεργά στην εξουσία τα επόμενα 10 χρόνια». Μια έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι «ο σάχης δεν θα χρειαστεί να παραιτηθεί μέχρι το 1985 το νωρίτερο». Ο Σερ Άντονι Πάρσονς, τότε πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Τεχεράνη, έστειλε μήνυμα στο Υπουργείο Εξωτερικών τον Μάϊος του 1978 λέγοντας: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ανατροπής του καθεστώτος όσο ο σάχης βρίσκεται στο τιμόνι».

Ο Πάρσονς αργότερα έγραψε ένα βιβλίο στο οποίο ρωτούσε αν, ως Βρετανός πρέσβης, θα μπορούσε «να είχε προβλέψει ότι οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης απέναντι στον σάχη - η θρησκευτική τάξη, το παζάρι, οι φοιτητές - θα συνενώνονταν για να τον καταστρέψουν». Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αδυναμία του να προβλέψει ένα γεγονός που συνέκρινε σε σημασία με τη Γαλλική Επανάσταση δεν οφειλόταν σε έλλειψη πληροφοριών, αλλά σε αδυναμία σωστής ερμηνείας των πληροφοριών.

Η εμπειρία του 1979 σημαίνει ότι οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών που προέρχονται τώρα από τις δυτικές πρεσβείες θα ξεκινούν με μια προειδοποίηση και πιθανότατα θα καταλήγουν με ένα ερωτηματικό.

Αντίθετα, οι ακαδημαϊκοί εμπειρογνώμονες για το Ιράν δεν βλέπουν πολλές ενδείξεις για μαζικές αποστασίες από το καθεστώς όπως προέβλεπε ο Ρεζά Παχλαβί, ο γιος του πρώην σάχη. Πρόσφατα ισχυρίστηκε ότι 50.000 αξιωματικοί στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ετοιμάζονταν να λιποτακτήσουν, έναν ισχυρισμό που έκτοτε αναγκάστηκε να αναθεωρήσει.

Ο Βαλί Νασρ, συγγραφέας του βιβλίου «Η Μεγάλη Στρατηγική του Ιράν», δήλωσε στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (CFR), μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης: «Δεν υπάρχουν ενδείξεις αποστασίας από το εσωτερικό του καθεστώτος ή ότι έχει διασπαστεί με οποιονδήποτε τρόπο. Δεν είμαι σίγουρος ότι η ισορροπία δυνάμεων βρίσκεται απαραίτητα με τους διαδηλωτές. Τα πλήθη κερδίζουν όταν η άλλη πλευρά πέφτει».

Ο Ρέι Τακέιχ, ανώτερος συνεργάτης σπουδών για τη Μέση Ανατολή στο CFR, συμφώνησε, λέγοντας: «Αυτό δεν είναι ακόμη ένα εθνικό κίνημα. Υπάρχουν πολλοί αμφιλεγόμενοι που προσπαθούν να καταλάβουν προς τα πού θέλουν να ακολουθήσουν. Θα πρέπει να νιώσουν κάποιο βαθμό ασυλίας για να κάνουν όπως έκαναν το 1978».

Ο Τακέιχ τέλος προειδοποίησε ότι το status quo δεν ήταν πλέον βιώσιμο: «Το καθεστώς έχει δημιουργήσει έναν κύκλο - οικονομική κακοδιαχείριση, διαφθορά, κρίσεις στην εξωτερική πολιτική που έχουν κοστίσει δισεκατομμύρια που σε συνδυασμό με την έλλειψη ευκαιριών δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από το καθεστώς».