Ιράν: Οι διαβουλεύσεις ΗΠΑ - Ισραήλ, η εμπλοκή Πούτιν και η... επιστροφή του εξόριστου Παχλαβί

Την ίδια ώρα, ο έκπτωτος γιος του τελευταίου μονάρχη της χώρας, Ρεζά Παχλαβί, σε διάγγελμά του έστειλε το μήνυμα πως: «...θα επιστρέψω στο Ιράν», ζητώντας από τη διεθνή κοινότητα να κάνει έξι πράγματα για να βοηθήσει τους διαδηλωτές: «Οι γενναίοι συμπατριώτες μου... χρειάζονται την επείγουσα βοήθειά σας αυτή τη στιγμή».

Το καθεστώς του Ιράν «επιτίθεται, σαν πληγωμένο ζώο, απελπισμένο να κρατήσει την εξουσία», πρόσθεσε, επειδή «βρίσκεται κοντά στην κατάρρευση».

Επανέλαβε την προσφορά του να ηγηθεί μιας νέας ιρανικής κυβέρνησης και ότι θα επιστρέψει σύντομα στη χώρα: «Σήμερα, καθώς οι συμπατριώτες μου με καλούν να αναλάβω την ηγεσία, επιβεβαιώνω την υπόσχεση που έδωσα, αναλαμβάνοντας να ηγηθώ του κινήματος που θα ανακτήσει τη χώρα μας από την εχθρική αντιιρανική δύναμη που την καταλαμβάνει και σκοτώνει τα παιδιά της.

Θα επιστρέψω στο Ιράν. Βρίσκομαι σε μοναδική θέση για να εξασφαλίσω μια σταθερή μετάβαση. Αυτή δεν είναι η δική μου άποψη. Είναι η ετυμηγορία που εξέδωσε δυνατά και καθαρά ο λαός μπροστά στις σφαίρες». Ο Παχλάβι είπε επίσης ότι είχε «ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για μια ομαλή μετάβαση, το οποίο είναι έτοιμο να εφαρμοστεί αμέσως».

Η συνάντηση Μπαρνέα - Γουίτκοφ

Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες κλιμακώνουν τις προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη, διεθνείς διπλωματικές διεργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και η πραγματική έκταση της αιματοχυσίας παραμένει σκοτεινή, καθώς το Ιράν απομονώνεται επικοινωνιακά από τον υπόλοιπο κόσμο.

Ο Ντέιβιντ Μπαρνεά, διευθυντής της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ, βρισκόταν την Παρασκευή στις ΗΠΑ για συνομιλίες σχετικά με το Ιράν, σύμφωνα με πηγή που είναι εξοικειωμένη με το θέμα, η οποία ανέφερε ότι ο επικεφαλής της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών αναμενόταν να συναντηθεί με τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ.

Το γραφείο του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλιο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να στείλουν επιπλέον επιθετικές και αμυντικές δυνάμεις στην περιοχή, αλλά η ακριβής σύνθεση αυτών των δυνάμεων και ο χρόνος άφιξής τους δεν είναι ακόμη σαφείς, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Η Κεντρική Διοίκηση του αμερικανικού στρατού αρνήθηκε να σχολιάσει, αναφέροντας ότι δεν συζητά τις κινήσεις των πλοίων.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Γουίτκοφ, δήλωσε την Πέμπτη ότι η κυβέρνηση Τραμπ προτιμά μια διπλωματική λύση, αντί για τη στρατιωτική. Ερωτηθείς στο συνέδριο του Ισραηλο-αμερικανικού Συμβουλίου στη Φλόριντα, αν πιστεύει ότι είναι πιθανή μια στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν απάντησε: «ελπίζω να υπάρξει διπλωματική λύση. Πραγματικά το ελπίζω».

Μάλιστα, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ τόνισε ότι μια διπλωματική συμφωνία με το Ιράν θα πρέπει να αντιμετωπίσει τέσσερα ζητήματα: «(1) πυρηνικός εμπλουτισμός, (2) πύραυλοι - πρέπει να μειώσουν το απόθεμά τους, (3) το πραγματικό [πυρηνικό] υλικό που έχουν, 2 τόνοι είναι εμπλουτισμένοι μεταξύ 3,67% και 60% και (4) τους «δορυφόρους» του, όπως οι Χούθι.

Επικοινωνία Πούτιν με Νετανιάχου - Πεζεσκιάν

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν συζήτησε την κατάσταση στο Ιράν σε ξεχωριστές τηλεφωνικές συνομιλίες την Παρασκευή με τον Νετανιάχου και τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζέσκιαν και δήλωσε ότι η Μόσχα είναι πρόθυμη να μεσολαβήσει στην περιοχή, σύμφωνα με το Κρεμλίνο.

Ο Πεζέσκιαν είπε στον Πούτιν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ είχαν άμεσο ρόλο στις αναταραχές, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Οι ιρανικές αρχές έχουν κατηγορήσει ξένους εχθρούς ότι υποκίνησαν τις διαμαρτυρίες και όπλισαν άτομα που έχουν ταυτοποιήσει ως τρομοκράτες για να στοχεύσουν τις δυνάμεις ασφαλείας και να πραγματοποιήσουν επιθέσεις.

Το HRANA ανέφερε ότι έχουν συλληφθεί περισσότερα από 19.000 άτομα, αλλά το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ανέφερε ότι έχουν συλληφθεί 3.000 άτομα.

Το Tasnim ανέφερε επίσης ότι συνελήφθησαν πολλοί ηγέτες των πρόσφατων ταραχών στη δυτική επαρχία Κερμάνσαχ, καθώς και πέντε άτομα που κατηγορούνται για βανδαλισμό ενός πρατηρίου βενζίνης και μιας βάσης που ανήκει στη Μπασίτζ στη νοτιοανατολική πόλη Κερμάν.

Ο Τραμπ «πάγωσε» προς ώρας την επίθεση

Οι φόβοι για μια επίθεση των ΗΠΑ έχουν υποχωρήσει από την Τετάρτη, όταν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι του είχαν πει ότι οι δολοφονίες στο Ιράν είχαν μειωθεί.

Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ, διεξήγαγαν έντονες διπλωματικές επαφές με την Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα για να αποτρέψουν μια αμερικανική επίθεση, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις που θα είχε στην ευρύτερη περιοχή και που τελικά θα επηρεάζονταν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε ένας αξιωματούχος του Κόλπου.

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι ο Τραμπ και η ομάδα του προειδοποίησαν την Τεχεράνη ότι θα υπάρξουν «σοβαρές συνέπειες» αν συνεχιστεί η αιματοχυσία.

Ο Τραμπ γνωρίζει ότι 800 προγραμματισμένες εκτελέσεις αναβλήθηκαν, πρόσθεσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ, αναφέροντας ότι ο πρόεδρος διατηρεί «όλες τις επιλογές του ανοιχτές».

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι ο Τραμπ και η ομάδα του προειδοποίησαν την Τεχεράνη ότι θα υπάρξουν «σοβαρές συνέπειες» αν συνεχιστεί η αιματοχυσία.

Ο Τραμπ γνωρίζει ότι 800 προγραμματισμένες εκτελέσεις αναβλήθηκαν, πρόσθεσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ, αναφέροντας ότι ο πρόεδρος διατηρεί «όλες τις επιλογές του ανοιχτές».

Μια γυναίκα στην Τεχεράνη είπε στο Reuters μέσω τηλεφώνου ότι η κόρη της σκοτώθηκε την Παρασκευή μετά τη συμμετοχή της σε διαδήλωση κοντά στο σπίτι τους.

«Ήταν 15 ετών. Δεν ήταν τρομοκράτης, ούτε ταραξίας. Οι δυνάμεις των Μπασίτζ την ακολούθησαν καθώς προσπαθούσε να επιστρέψει στο σπίτι», είπε, αναφερόμενη σε ένα τμήμα των δυνάμεων ασφαλείας που χρησιμοποιείται συχνά για την καταστολή των ταραχών.

Οργάνωση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνει λόγο για αυστηρά μέτρα ασφαλείας

Αρκετοί κάτοικοι της Τεχεράνης δήλωσαν ότι η πρωτεύουσα ήταν ήσυχη από την Κυριακή. Ανέφεραν ότι drones πετούσαν πάνω από την πόλη, όπου δεν είχαν δει κανένα σημάδι διαδηλώσεων την Πέμπτη ή την Παρασκευή.

Η ιρανο-κουρδική οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα Hengaw ανέφερε ότι δεν υπήρξαν διαδηλώσεις από την Κυριακή, αλλά «το περιβάλλον ασφαλείας παραμένει ιδιαίτερα περιοριστικό».

«Ανεξάρτητες πηγές μας επιβεβαιώνουν την έντονη στρατιωτική και αστυνομική παρουσία σε πόλεις και κωμοπόλεις όπου είχαν προηγουμένως πραγματοποιηθεί διαδηλώσεις, καθώς και σε αρκετές περιοχές που δεν είχαν γνωρίσει σημαντικές διαδηλώσεις», ανέφερε η Hengaw, με έδρα τη Νορβηγία, σε σχόλια προς το Reuters.

Ένας άλλος κάτοικος μιας βόρειας πόλης στη Κασπία Θάλασσα είπε ότι οι δρόμοι φαινόταν επίσης ήρεμοι.

Οι κάτοικοι αρνήθηκαν να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους για λόγους ασφαλείας.

Αναφορές για σποραδικές ταραχές

Ωστόσο, υπήρχαν ενδείξεις ταραχών σε ορισμένες περιοχές.

Η Hengaw ανέφερε ότι μια νοσοκόμα σκοτώθηκε από άμεσο πυροβολισμό των κυβερνητικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων στο Καράτζ, δυτικά της Τεχεράνης. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα την αναφορά.

Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ανέφερε ότι διαδηλωτές έβαλαν φωτιά σε ένα τοπικό γραφείο εκπαίδευσης στην κομητεία Φαλαβάρτσαν, στην κεντρική επαρχία Ισφαχάν, την Πέμπτη.

Μια ηλικιωμένη κάτοικος μιας πόλης στη βορειοδυτική περιοχή του Ιράν, όπου ζουν πολλοί Κούρδοι Ιρανοί και η οποία έχει αποτελέσει το επίκεντρο πολλών από τις μεγαλύτερες αναταραχές, είπε ότι οι σποραδικές διαδηλώσεις συνεχίστηκαν, αν και όχι με την ίδια ένταση.

Περιγράφοντας τη βία που εκδηλώθηκε νωρίτερα στις διαδηλώσεις, είπε: «Δεν έχω ξαναδεί τέτοια σκηνές».

Τουλάχιστον 2.435 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί μέσα σε διάστημα άνω των δύο εβδομάδων διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι αρχές ζητούν υπέρογκα ποσά για την παράδοση των σορών διαδηλωτών, καταγγέλλουν οικογένειες

Ενώ το καθεστώς εντείνει τα μέτρα ασφαλείας και προχωρά σε χιλιάδες συλλήψεις, οικογένειες νεκρών καταγγέλλουν ότι καλούνται να πληρώσουν υπέρογκα ποσά για να παραλάβουν τις σορούς των παιδιών τους.

Συγκεκριμένα, οι ιρανικές αρχές απαιτούν μεγάλα χρηματικά ποσά από τις οικογένειες διαδηλωτών που σκοτώθηκαν, προκειμένου να τους παραδώσουν τις σορούς για ταφή, σύμφωνα με μαρτυρίες που περιήλθαν στο BBC.

Πηγές ανέφεραν στο BBC Persian ότι οι σοροί κρατούνται σε νεκροτομεία και νοσοκομεία, με τις δυνάμεις ασφαλείας να αρνούνται την παράδοσή τους αν δεν καταβληθούν χρήματα από τους συγγενείς.

Οικογένεια στην πόλη Ραστ, στο βόρειο Ιράν, δήλωσε στο BBC ότι οι δυνάμεις ασφαλείας απαίτησαν 700 εκατομμύρια τομάν (περίπου 5.000 δολάρια ή 3.700 λίρες) για να παραδώσουν τη σορό συγγενικού τους προσώπου.

Η σορός, όπως ανέφεραν, βρισκόταν στο νεκροτομείο του νοσοκομείου Πουρσίνα, μαζί με τουλάχιστον άλλους 70 νεκρούς διαδηλωτές.

Αντίστοιχη περίπτωση καταγράφηκε στην Τεχεράνη, όπου οικογένεια Κούρδου εποχικού εργάτη στις κατασκευές ενημερώθηκε ότι έπρεπε να πληρώσει ένα δισεκατομμύριο τομάν (περίπου 7.000 δολάρια ή 5.200 λίρες) για να παραλάβει τη σορό του γιου της. Η οικογένεια δήλωσε ότι αδυνατούσε να συγκεντρώσει το ποσό και αναγκάστηκε να φύγει χωρίς τη σορό. Σημειώνεται ότι ένας εργάτης οικοδομών στο Ιράν κερδίζει συνήθως λιγότερα από 100 δολάρια τον μήνα.

Νοσηλευτές καλούν συγγενείς να παραλάβουν σορούς πριν φτάσουν οι δυνάμεις ασφαλείας

Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με το BBC Persian, προσωπικό νοσοκομείων έχει τηλεφωνήσει σε συγγενείς των νεκρών για να τους προειδοποιήσει να σπεύσουν να παραλάβουν τις σορούς πριν φτάσουν οι δυνάμεις ασφαλείας και απαιτήσουν χρήματα.

Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία γυναίκας, της οποίας τα στοιχεία δεν δημοσιοποιούνται για λόγους ασφαλείας.

Όπως αναφέρθηκε, δεν γνώριζε ότι ο σύζυγός της είχε σκοτωθεί μέχρι που δέχθηκε τηλεφώνημα στις 9 Ιανουαρίου από προσωπικό νοσοκομείου, μέσω του κινητού του. Της είπαν να έρθει άμεσα για να παραλάβει τη σορό, πριν εμφανιστούν οι δυνάμεις ασφαλείας.

Η γυναίκα πήγε στο νοσοκομείο με τα δύο παιδιά της, τοποθέτησε τη σορό στο πίσω μέρος ενός αγροτικού οχήματος και οδήγησε επί επτά ώρες μέχρι την ιδιαίτερη πατρίδα τους στη δυτική χώρα για να τον θάψει.

«Καθόμουν στο πίσω μέρος του αγροτικού, κλαίγοντας πάνω από το σώμα του για επτά ώρες, ενώ τα παιδιά μου ήταν στο μπροστινό κάθισμα», φέρεται να είπε σε συγγενή της στο Λονδίνο.

Χωρίς χρέωση αν δηλώσουν πως ο νεκρός συγγενής ήταν μέλος των Μπασίτζ

Το BBC Persian έχει επίσης λάβει αναφορές ότι στο νεκροτομείο Μπεχεστ-ε Ζάχρα της Τεχεράνης, αξιωματούχοι λένε σε οικογένειες πως αν δηλώσουν ότι το παιδί τους ήταν μέλος της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ και σκοτώθηκε από διαδηλωτές, τότε η σορός θα παραδοθεί χωρίς χρέωση.

«Μας ζήτησαν να συμμετάσχουμε σε φιλοκυβερνητική συγκέντρωση και να παρουσιάσουμε το σώμα ως “μάρτυρα”. Δεν το δεχτήκαμε», ανέφερε συγγενής στο BBC.

Σε άλλη περίπτωση στην Τεχεράνη, πηγή δήλωσε ότι αρκετές οικογένειες εισέβαλαν σε νεκροτομείο από φόβο μήπως οι αρχές κρατήσουν ή θάψουν τις σορούς χωρίς τη γνώση τους.

«Έσπασαν την πόρτα του νεκροτομείου και έβγαλαν τα σώματα από τα ασθενοφόρα», ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι οι οικογένειες τα φρουρούσαν επί ώρες στον προαύλιο χώρο του νοσοκομείου μέχρι να βρουν ιδιωτικά ασθενοφόρα για τη μεταφορά τους.

Η πλήρης εικόνα των γεγονότων παραμένει θολή, καθώς η διακοπή του διαδικτύου και των επικοινωνιών δυσχεραίνει τη συλλογή πληροφοριών. Διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχουν πρόσβαση στη χώρα, ενώ η ιρανική κυβέρνηση δεν επιτρέπει στο BBC και σε άλλα διεθνή μέσα να κάνουν επιτόπια ρεπορτάζ.