Βάσεις «όπως στην Κύπρο» και αποκλεισμό Ρωσίας και Κίνας - Το παζάρι του Τραμπ για την Γροιλανδία

Οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του ζητήματος της Γροιλανδίας έχουν επικεντρωθεί τις τελευταίες ημέρες σε προτάσεις για αύξηση της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, την παροχή στις ΗΠΑ κυριαρχικών δικαιωμάτων σε περιοχές της Γροιλανδίας και τον αποκλεισμό των αντιπάλων της Ουάσιγκτον από την εκμετάλλευση των ορυκτών του νησιού.

Σύμφωνα με τους New York Times τα στοιχεία αυτά, που περιέγραψαν οκτώ ανώτατοι δυτικοί αξιωματούχοι ασφάλειας και διπλωματίας, προσφέρουν την πληρέστερη μέχρι στιγμής εικόνα για το πλαίσιο της πιθανής συμφωνίας για τη Γροιλανδία, την οποία ανακοίνωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη χωρίς λεπτομέρειες. Η κίνησή του φαινόταν τουλάχιστον προσωρινά να εκτονώνει μια κρίση που είχε δημιουργηθεί από την Αμερική στον διατλαντικό χώρο σχετικά με το έδαφος της Δανίας.

• Διαβάστε επίσης: Μερτς: «Είμαι ευγνώμων που ο Τραμπ άλλαξε τα σχέδιά του για την Γροιλανδία και τους δασμούς»

Κρίσιμο είναι ότι οι προτάσεις που εξετάζονται δεν φτάνουν στον στόχο του Ντόναλντ Τραμπ να μεταβιβαστεί η κυριότητα ολόκληρης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ από τη Δανία, ενώ σύμφωνα με τους αξιωματούχους, οι οποίοι θέλησαν να μείνουν ανώνυμοι, πολλές λεπτομέρειες της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Οι προτάσεις του Τραμπ

Σύμφωνα με τους NYT, τα βασικά σημεία των προτάσεων Τραμπ για την Γροιλανδία προβλέπουν:

• Τη δημιουργία μιας σημαντικής νέας αποστολής του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Πολλοί αξιωματούχοι έχουν ονομάσει την αποστολή αυτή «Arctic Sentry», παραπέμποντας σε αντίστοιχες αποστολές του ΝΑΤΟ στη Βαλτική Θάλασσα και την Ανατολική Ευρώπη, που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση μιας ολοένα και πιο επιθετικής Ρωσίας.
• Την επικαιροποίηση μιας συμφωνίας που υπογράφηκε μεταξύ Δανίας και Ηνωμένων Πολιτειών το 1951. Η συμφωνία αυτή παρέχει στον αμερικανικό στρατό εκτεταμένη πρόσβαση στη Γροιλανδία, αυτόνομο έδαφος της Δανίας, για επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν την κατασκευή και λειτουργία στρατιωτικών βάσεων. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ανησυχούν πως η πρόσβαση αυτή θα μπορούσε να περιοριστεί ή να τερματιστεί αν η Γροιλανδία αποκτούσε ανεξαρτησία. Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ έχουν συζητήσει την επέκταση της συμφωνίας του 1951 με μια νέα συμφωνία που θα δημιουργούσε ουσιαστικά θύλακες αμερικανικού εδάφους στην περιοχή.
• Τον περιορισμό χωρών που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ, ιδίως της Ρωσίας και της Κίνας, από την απόκτηση δικαιωμάτων εξόρυξης των σπάνιων γαιών που βρίσκονται βαθιά κάτω από το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι εδάφη στη Γροιλανδία θα μπορούσαν να αποδειχθούν σημαντικά για τα σχέδιά του να κατασκευάσει το λεγόμενο σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος» για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει στοιχεία εγκατεστημένα στη Γροιλανδία.

Όλα αυτά τα σχέδια βρίσκονται υπό συζήτηση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ τον τελευταίο χρόνο, ως άμεση απάντηση στις δηλωμένες φιλοδοξίες του Τραμπ. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2025, ο Τραμπ έχει περιγράψει δημόσια, με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση, την επιθυμία του να αποκτήσει την κυριότητα της Γροιλανδίας. Η Δανία, με εξίσου έντονο τρόπο, έχει επιμείνει ότι δεν πρόκειται να την πουλήσει, με τους Δανούς ηγέτες να δηλώνουν ότι η τύχη του νησιού αποτελεί ζήτημα της Δανίας και όχι του ΝΑΤΟ. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν τάσσεται υπέρ της παραχώρησης κυριαρχίας στις Ηνωμένες Πολιτείες επί στρατιωτικών βάσεων στο νησί. «Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε πολλά πράγματα», είπε ο Νίλσεν, προσθέτοντας: «Η κυριαρχία είναι κόκκινη γραμμή».

• Διαβάστε επίσης: «Είμαστε έτοιμοι να διαπραγματευτούμε», λέει ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας - Οι κόκκινες γραμμές

Το μοντέλο των βρετανικών βάσεων της Κύπρου

Η ιδέα να δοθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχικό δικαίωμα επί των στρατιωτικών τους βάσεων στη Γροιλανδία, παρόμοιο με εκείνο που έχει η Βρετανία στις βάσεις της στην Κύπρο, τέθηκε την Τετάρτη μεταξύ αξιωματούχων του ΝΑΤΟ και δυτικών στρατιωτικών, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους, εκ των οποίων ο ένας συμμετείχε στις σχετικές συζητήσεις. Όταν κλήθηκε να σχολιάσει, ο στρατηγός Άλεξους Γ. Γκρίνκεβιτς, ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, δήλωσε σε σύντομη συνομιλία με τους New York Times την Πέμπτη ότι η ιδέα συζητήθηκε ως ζήτημα που αφορά την επίλυση από την πολιτική ηγεσία και όχι από τον στρατό.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο. Ωστόσο, σε δημόσια δήλωσή της την Πέμπτη, που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φάνηκε να αποδέχεται ορισμένες από τις λεπτομέρειες που βρίσκονται υπό συζήτηση, απορρίπτοντας παράλληλα άλλες, μεταξύ των οποίων και την ιδέα της μεταβίβασης κυριότητας οποιουδήποτε τμήματος της Γροιλανδίας.

«Μπορούμε να διαπραγματευτούμε τα πάντα σε πολιτικό επίπεδο — την ασφάλεια, τις επενδύσεις, την οικονομία. Αλλά δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας», ανέφερε.

Ο Τραμπ έδωσε ελάχιστες λεπτομέρειες για τη συμφωνία το βράδυ της Τετάρτης, τόσο σε σύντομες συνεντεύξεις με δημοσιογράφους στο Νταβός που ακολούθησαν, όσο και στις δημόσιες αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ερωτηθείς σχετικά με την προτεινόμενη συμφωνία, ο ναύαρχος Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, Ιταλός πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη ότι οι αξιωματούχοι βρίσκονται «σε πολύ πρώιμο στάδιο» δημιουργίας ενός πλαισίου για την ασφάλεια της Αρκτικής και της Γροιλανδίας.

Ο στρατηγός Γκρίνκεβιτς ανέφερε: «Δεν έχουμε κάνει ακόμη κανέναν σχεδιασμό» για τις κοινές επιχειρήσεις στην Αρκτική. Πρόσθεσε επίσης: «Δεν έχουμε λάβει πολιτικές κατευθύνσεις για να προχωρήσουμε».