Όταν ο γαλλογερμανικός άξονας «σβήνει», ο Μερτς στρέφεται στη Μελόνι - Το νέο ισχυρό δίδυμο στην ΕΕ

Κι αυτή δεν είναι άλλη από την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, σύμφωνα με το Politico.

Οι δύο ηγέτες αναμένεται να συναντηθούν σήμερα, Παρασκευή, σε σύνοδο κορυφής στη μεγαλοπρεπή Villa Doria Pamphilj στη Ρώμη, με στόχο να ενισχύσουν περαιτέρω τη νεοσύστατη συμμαχία τους.

Και οι δύο είναι δεξιοί, φιλοατλαντικοί ηγέτες που επιδιώκουν να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Και οι δύο, επίσης, συμμερίζονται τη δυσαρέσκειά τους απέναντι στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.

Στο παρελθόν, η Γερμανία στρεφόταν σχεδόν αυτομάτως προς τη Γαλλία σε κρίσιμες στιγμές για να χαράξουν μαζί τις βασικές κατευθύνσεις της ΕΕ.

Το γεγονός ότι ο Μερτς επιλέγει πλέον να ευθυγραμμιστεί με τη Μελόνι για την προώθηση κομβικών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων στο εμπόριο και τη βιομηχανία έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Η ενόχληση του Βερολίνου από το Παρίσι

Η προσέγγιση του Μερτς προς τη Μελόνι οφείλεται εν μέρει και στην ενόχληση του Βερολίνου απέναντι στη Γαλλία.

Η Γερμανία είναι ενοχλημένη από τις προσπάθειες του Παρισιού να υπονομεύσει τη συμφωνία Mercosur με τη Νότια Αμερική — μια συμφωνία που το Βερολίνο επιδιώκει εδώ και χρόνια, καθώς τη θεωρεί κρίσιμη για την ενίσχυση των βιομηχανικών εξαγωγών του.

Παράλληλα, η Γερμανία εξετάζει ακόμη και την αποχώρησή της από το κοινό πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών ύψους 100 δισ. ευρώ, εξαιτίας διαφωνιών με τη Γαλλία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σύμπλευση με τη Ρώμη μοιάζει να έχει τη δική της λογική.

Άμυνα, εξοπλισμοί και 10 συμφωνίες στο τραπέζι

Κατά τη διάρκεια της συνόδου της Παρασκευής, ο Μερτς και η Μελόνι αναμένεται να δεσμευτούν σε ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας, σύμφωνα με διπλωμάτες που συμμετέχουν στις προετοιμασίες.

Το ακριβές περιεχόμενο της συνεργασίας παραμένει ασαφές, ωστόσο η γερμανική Rheinmetall και η ιταλική Leonardo έχουν ήδη κοινή κοινοπραξία για την κατασκευή αρμάτων μάχης και άλλων στρατιωτικών οχημάτων.

Συνολικά, στις συναντήσεις θα συμμετάσχουν 21 κορυφαίοι υπουργοί από τις δύο χώρες, οι οποίοι αναμένεται να επικυρώσουν περίπου 10 συμφωνίες, σύμφωνα με την ιταλική κυβέρνηση.

Ίσως η πιο φιλόδοξη κίνηση αφορά τη συνεργασία Ιταλίας και Γερμανίας για τη σύνταξη ενός νέου σχεδίου αναζωογόνησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και ενίσχυσης των εξαγωγών, το οποίο θα παρουσιαστεί ως κοινό έγγραφο θέσεων στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 12 Φεβρουαρίου.

Βερολίνο και Ρώμη αυτοχαρακτηρίζονται ως «οι δύο κύριες βιομηχανικές χώρες της Ευρώπης» και καταδικάζουν τις καθυστερήσεις στη συμφωνία Mercosur — μια διατύπωση που αναμένεται να προκαλέσει έντονη ενόχληση στο Παρίσι.

O «μακρύς δρόμος μπροστά» χωρίς τον Μακρόν και η κοινή γραμμή απέναντι στον Τραμπ

Για τον Τζιαντζιακόμο Καλoβίνι, βουλευτή των Αδελφών της Ιταλίας της Μελόνι και επικεφαλής της διακοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Ιταλίας–Γερμανίας, η συμμαχία Μερτς–Μελόνι είναι απολύτως λογική, ιδίως ενόψει της επικείμενης αποχώρησης του Μακρόν από το ευρωπαϊκό προσκήνιο μετά τις γαλλικές εκλογές του επόμενου έτους.

«Οι δύο χώρες μας έχουν σταθερές κυβερνήσεις, ιδίως αν συγκριθούν με τη Γαλλία», σημείωσε και πρόσθεσε: «Είναι σαφές ότι η Μελόνι και ο Μερτς έχουν πιθανότατα μπροστά τους μια μακρά πορεία, στη διάρκεια της οποίας μπορούν να συνεργαστούν».

Η διατήρηση καλών σχέσεων με τον Ντόναλντ Τραμπ θεωρείται κρίσιμη και για τους δύο ηγέτες. Τόσο ο Μερτς όσο και η Μελόνι έχουν επιδιώξει να αποφύγουν διατλαντικές συγκρούσεις, με τη στήριξη και των υπουργών Εξωτερικών τους, Γιόχαν Βάντεφουλ και Αντόνιο Ταγιάνι.

«Η Τζόρτζια Μελόνι και ο Φρίντριχ Μερτς εκπροσωπούν την ευρωπαϊκή πτέρυγα που είναι περισσότερο ανοιχτή στον διάλογο με τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε ο Πιέτρο Μπενάσι, πρώην πρέσβης της Ιταλίας στο Βερολίνο και στην ΕΕ.

«Η κάπως σουρεαλιστική επιτάχυνση των εξελίξεων από τον Αμερικανό πρόεδρο επιβεβαιώνει μια σύγκλιση θέσεων μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας, περισσότερο απ’ ό,τι μεταξύ Ιταλίας και Γαλλίας ή Γαλλίας και Γερμανίας».

Σε αντίθεση με τη μετριοπαθή προσέγγιση Ρώμης και Βερολίνου, ο Καλoβίνι κατηγόρησε τον Μακρόν για «αντιφατική» στάση απέναντι στον Τραμπ.

«Εμφανίζεται ως εκείνος που θέλει να αμφισβητήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά στη συνέχεια στέλνει μηνύματα —τα οποία ο Τραμπ δημοσίευσε με αγενή τρόπο— όπου τον παρακαλεί να δειπνήσουν μαζί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Η Ιταλία είναι αξιόπιστη», λέει το Βερολίνο

Στο Βερολίνο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι μιλούν πλέον με ενθουσιασμό για τη συνεργασία με τη Μελόνι, χαρακτηρίζοντας τη Ρώμη «αξιόπιστο» εταίρο — ένας χαρακτηρισμός που, όπως παραδέχονται κατ’ ιδίαν, δεν αποδίδεται πλέον εύκολα στη Γαλλία.

«Η Γαλλία είναι πιο ρητορική, αλλά η Ιταλία πολύ πιο πραγματιστική», δήλωσε ο Άξελ Σέφερ, ανώτερος βουλευτής των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών με μακρά ενασχόληση στις γερμανοϊταλικές σχέσεις.

Ιταλός αξιωματούχος υπογράμμισε επίσης την «καλή χημεία» μεταξύ Μερτς και Μελόνι σε προσωπικό επίπεδο, σε αντίθεση με τις διαχρονικά τεταμένες σχέσεις Μελόνι–Μακρόν.

Στην προσπάθειά τους, μάλιστα, να έρθουν πιο κοντά, οι δύο ηγέτες έχουν κατά καιρούς καταφύγει και σε υπερβολές. Κατά την πρώτη του επίσκεψη στη Ρώμη ως καγκελάριος, ο Μερτς είχε δηλώσει ότι υπάρχει «σχεδόν πλήρης συμφωνία των δύο χωρών σε όλα τα ζητήματα ευρωπαϊκής πολιτικής».

Η Μελόνι είχε ανταποδώσει λέγοντας: «Είναι απλώς αδύνατο να αμφισβητήσει κανείς τις σχέσεις μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας».

Ωστόσο, αυτό δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.

Διαφωνίες σε Ουκρανία, εμπόριο και δημοσιονομική πολιτική

Η Μελόνι αρνήθηκε να στηρίξει ένα —τελικά αποτυχημένο— σχέδιο του Μερτς για τη χρήση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων με σκοπό τη χρηματοδότηση στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Παράλληλα, αρχικά κράτησε αποστάσεις από τη συμφωνία Mercosur, επιδιώκοντας ανταλλάγματα για τους Ιταλούς αγρότες, πριν τελικά τη στηρίξει.

Ιδιαίτερα δύσκολη αναμένεται να αποδειχθεί η συνεργασία τους στο ζήτημα των δημοσιονομικών. Η Ιταλία διαχρονικά πιέζει για πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική —συχνά σε συμμαχία με τη Γαλλία— ενώ η Γερμανία παραμένει ο αυστηρός «φύλακας» της δημοσιονομικής πειθαρχίας στην Ευρώπη.

Ακόμη κι εδώ, πάντως, καταγράφεται κάποια σύγκλιση: η Μελόνι έχει περιορίσει τις δαπάνες της Ιταλίας, ενώ ο Μερτς έχει προχωρήσει σε ιστορική επέκταση δαπανών μέσω δανεισμού για υποδομές και άμυνα.

Σε μεγάλο βαθμό, η σύγκλιση Μερτς–Μελόνι αντανακλά εσωτερικές πολιτικές προσαρμογές. Η Μελόνι έχει μετακινήσει το εθνικιστικό κόμμα της προς το κέντρο, ιδίως στην εξωτερική πολιτική. Την ίδια στιγμή, η άνοδος της ακροδεξιάς AfD στη Γερμανία έχει ωθήσει τον Μερτς να μετατοπίσει το κόμμα του δεξιότερα, κυρίως στο μεταναστευτικό.

Αυτή η ιδεολογική προσέγγιση διευκόλυνε τη βελτίωση των σχέσεων. Καθώς ο Μερτς αναζητά ευρωπαίους συμμάχους για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών, την απορρύθμιση και την ενίσχυση του εμπορίου —και για να εξισορροπήσει τον Μακρόν— η Μελόνι αναδεικνύεται σε κομβικό παράγοντα.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Στέφανο Στεφανίνι, πρώην ανώτερος Ιταλός διπλωμάτης και εκπρόσωπος στο ΝΑΤΟ, η σχέση έχει σαφή όρια.

«Είναι μια πολύ τακτική συμμαχία», τονίζει. «Δεν υπάρχει συντονισμένη στρατηγική. Υπάρχουν απλώς μια σειρά από ζητήματα στα οποία η Μελόνι και ο Μερτς βρίσκονται στην ίδια πλευρά».

Ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας και των δαπανών, η Ιταλία πιθανόν να βρεθεί εκ νέου πιο κοντά στη Γαλλία.

«Στις αμυντικές δαπάνες, Ιταλία και Γαλλία είναι πιο κοντά, γιατί η Γερμανία έχει τη δημοσιονομική δυνατότητα να δαπανά μόνη της, ενώ Ιταλία και Γαλλία χρειάζονται όσο το δυνατόν μεγαλύτερη στήριξη από την ΕΕ», εξηγεί.

Παρά τις διαφορές, η Μελόνι έχει εκμεταλλευτεί το άνοιγμα.

«Η Μελόνι έχει καταλάβει ότι, καθώς υπάρχουν εντάσεις στη σχέση Γαλλίας–Γερμανίας, μπορεί να παρεισφρήσει και να έρθει πιο κοντά στο Βερολίνο», καταλήγει ο Μαρκ Λαζάρ, ειδικός στις γαλλοϊταλικές σχέσεις και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης και στο Sciences Po στο Παρίσι.