ΗΠΑ - Ιράν: Ανοιχτό το «παράθυρο διαλόγου», αλλά παραμένει ο φόβος για περιορισμένα χτυπήματα

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ελπίζει σε συμφωνία, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί τόνισε ότι μια δίκαιη και ισότιμη λύση είναι εφικτή και μάλιστα σύντομα.

Μεσολαβητές από Τουρκία, Αίγυπτο και Κατάρ εργάζονται για να οργανώσουν συναντήσεις υψηλού επιπέδου μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και Ιρανών αξιωματούχων, σηματοδοτώντας ένα πρώτο πλαίσιο διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, στρατιωτικοί αναλυτές και αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η περιοχή παραμένει εύθραυστη: αν και φαίνεται να ανοίγει ένα παράθυρο διαλόγου, η δυνατότητα περιορισμένων στρατιωτικών χτυπημάτων ή αιφνιδιασμών παραμένει υπαρκτή, καθώς η Τεχεράνη έχει ανακτήσει σημαντικές πυραυλικές δυνατότητες μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο.

Το μήνυμα από την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη είναι σαφές: υπάρχει θέληση για συμφωνία και αποκλιμάκωση, αλλά ταυτόχρονα η ένταση και οι στρατιωτικές δυνατότητες κρατούν ζωντανό το ρίσκο μιας στρατιωτικής αναμέτρησης.

Ισραηλινά ΜΜΕ: «HΠA και Ιράν έτοιμες για συνομιλίες» - Οργανώνεται συνάντηση στην Άγκυρα

Ετοιμες για συνομιλίες που θα τερματίσει τις εντάσεις είναι οι δύο χώρες ΗΠΑ και Ιράν, δήλωσε στην ισραηλινή τηλεόραση Channel 12 ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, ενώ την ίδια ώρα ο Τραμπ όπως και ο Ιρανός ΥΠΕΞ δηλώνουν ότι ελπίζουν σε μια συμφωνία.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης στο τηλεοπτικό δίκτυο ότι οι δηλώσεις του Τραμπ για μια συμφωνία με το Ιράν είναι ειλικρινής και δεν αποτελούν τέχνασμα πριν από μια στρατιωτική επιχείρηση.

Εξάλλου με πηγές που επικαλείται το μέσο και μεταφέρουν οι Times of Israel, οι μεσολαβητές Τουρκία, Αίγυπτος και Κατάρ εργάζονται για να οργανώσουν μια συνάντηση μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και Ιρανών αξιωματούχων αυτή την εβδομάδα.

Την εκτίμησή του ότι διαμορφώνεται ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ διατύπωσε με ανάρτησή του το Σάββατο στην πλατφόρμα Χ ο αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί.

«Σε αντίθεση με την ατμόσφαιρα που δημιουργείται από τον τεχνητό πόλεμο των μέσων ενημέρωσης, η διαμόρφωση μιας δομής για διαπραγματεύσεις βρίσκεται σε εξέλιξη», έγραψε χαρακτηριστικά.

Ελπίζει να καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν ο Τραμπ

Από την πλευρά του ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σήμερα ότι ελπίζει να καταλήξει σε μια συμφωνία με το Ιράν, λίγες ώρες μετά από προειδοποίηση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα πυροδοτούσε «έναν περιφερειακό πόλεμο».

«Ελπίζω να καταλήξουμε σε συμφωνία», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στη Φλόριντα. «Αν δεν έχουμε συμφωνία, θα δούμε αν (ο ανώτατος ηγέτης) έχει δίκιο ή όχι», είπε απαντώντας στις δηλώσεις του Χαμενεΐ.

«Έχουμε εκεί τα μεγαλύτερα, τα πιο ισχυρά πλοία στον κόσμο», τόνισε παράλληλα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνεχίζει να στέλνει τις τελευταίες μέρες αντικρουόμενα μηνύματα αναφορικά με το Ιράν, εκτοξεύοντας απειλές για προσφυγή σε στρατιωτική δράση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και δηλώνοντας άλλες φορές ότι επιδιώκει τον δρόμο των συνομιλιών με την Τεχεράνη.

Ιρανός ΥΠΕΞ: Μπορούμε να πετύχουμε συμφωνία με τις ΗΠΑ

Πεπεισμένος ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, εμφανίστηκε μιλώντας στο CNNi ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί.

«Δυστυχώς, έχουμε χάσει την εμπιστοσύνη μας στις ΗΠΑ ως διαπραγματευτικό εταίρο», είπε ο ο Αραγτσίστο αμερικανικό δίκτυο, ενώ παράλληλα έκανε λόγο για «καρποφόρες» συνομιλίες με τους διαμεσολαβητές.

Ο Αραγτσί τόνισε ότι οι συνομιλίες πρέπει να επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και όχι στον περιορισμό του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων του ή στην υποστήριξη τρομοκρατικών ομάδων μέσω αντιπροσώπων.

«Ας μην μιλάμε για αδύνατα πράγματα», είπε , απαντώντας σε σχετική ερώτηση του CNNi «και ας μην χάσουμε την ευκαιρία να επιτύχουμε μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία που θα διασφαλίσει την απουσία πυρηνικών όπλων. Αυτό, όπως είπα, είναι εφικτό ακόμη και σε σύντομο χρονικό διάστημα», πρόσθεσε.

Συναντήσεις Ισραήλ - ΗΠΑ

Την ίδια ώρα, ο Αρχηγός του Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, Αντιστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ, βρέθηκε στην Ουάσινγκτον το Σαββατοκύριακο για μια σειρά συζητήσεων με Αμερικανούς αξιωματούχους άμυνας σχετικά με το Ιράν, σύμφωνα με πληροφορίες των Times of Israel.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Σαββατοκύριακου, ο Ζαμίρ συναντήθηκε με τον Πρόεδρο του Κοινού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, Στρατηγό Νταν Κέιν, και άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους στο Πεντάγωνο, ενώ μετά την επιστροφή του στο Ισραήλ, ο Ζαμίρ συναντήθηκε με τον υπουργό Άμυνας Ισραήλ Κατζ.

Οι συναντήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιήθηκαν καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιούσε με στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, για την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων από το καθεστώς, και καθώς η Τεχεράνη καταβάλλει προσπάθειες για την ανασύνταξη του πυρηνικού οπλοστασίου της.

Σε ρεπορτάζ του το ισραηλινό ραδιοφωνικό δίκτυο Army Radio που ανήκει και λειτουργεί υπό τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) ισχυρίστηκε την Κυριακή ότι ο Ζαμίρ δήλωσε σε πρόσφατη αξιολόγηση ασφαλείας ότι ένα αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί εντός περιόδου «δύο εβδομάδων έως δύο μηνών».

Ιρανικοί πύραυλοι απειλούν τον Περσικό Κόλπο - Προειδοποιήσεις από συμμάχους των ΗΠΑ

Οι ιρανικοί πύραυλοι εξακολουθούν να συνιστούν θανάσιμη απειλή για την ευρύτερη περιοχή, προειδοποιούν χώρες του Περσικού Κόλπου τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ εντείνει τη στρατιωτική της παρουσία γύρω από το Ιράν.

Όπως αναφέρει η Washington Post, παρά το γεγονός ότι το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης υπέστη σοβαρά πλήγματα κατά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο, κράτη του Κόλπου εκτιμούν ότι βασικές του δυνατότητες παραμένουν ενεργές και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αποκατασταθεί, σύμφωνα με δύο δυτικούς αξιωματούχους που έχουν ενημερωθεί σχετικά.

Οι αξιωματούχοι, όπως και άλλες πηγές της έρευνας, μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν είχαν εξουσιοδότηση να συζητήσουν το θέμα δημοσίως.

Πυραυλικές δυνατότητες παρά τα πλήγματα

Η ικανότητα του Ιράν να εξαπολύει αποτελεσματικά αντίποινα αποτελεί κεντρικό παράγοντα στους υπολογισμούς της κυβέρνησης Τραμπ, καθώς συγκεντρώνει στρατιωτικές δυνάμεις γύρω από την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε αρχικά δηλώσει ότι εξετάζει στρατιωτική δράση, επικαλούμενος τις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν κατά του καθεστώτος και του ανώτατου ηγέτη.

Στη συνέχεια, ωστόσο, μετέβαλε τη στάση του, ζητώντας από την Τεχεράνη επιστροφή στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Υπενθυμίζεται ότι κατά την πρώτη του θητεία απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Η καταστολή των διαδηλώσεων από το καθεστώς έχει οδηγήσει στον θάνατο τουλάχιστον 6.713 ανθρώπων, σύμφωνα με την αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA), αριθμός που περιλαμβάνει διαδηλωτές, μέλη των κυβερνητικών δυνάμεων και περαστικούς. Παράλληλα, περισσότερες από 17.000 ακόμη περιπτώσεις θανάτων διερευνώνται, όπως αναφέρει η HRANA, η οποία στο παρελθόν έχει δώσει αξιόπιστα στοιχεία.

«Καμία διαπραγμάτευση υπό απειλή»

Ιρανός διπλωμάτης δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι ανοιχτή σε έναν «σεβαστό διάλογο», αλλά όχι υπό καθεστώς στρατιωτικής απειλής από τις ΗΠΑ.

«Καμία διαπραγμάτευση δεν είναι δυνατή υπό τις παρούσες συνθήκες. Οι όροι που θέτει ο Τραμπ είναι μη ρεαλιστικοί και μη διαπραγματεύσιμοι», ανέφερε στην Washington Post.

Πέρα από τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος, η κυβέρνηση Τραμπ ζητά περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και τον τερματισμό της στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με έναν από τους δυτικούς αξιωματούχους, για την Τεχεράνη η αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες άλλαξε ποιοτικά χαρακτήρα όταν ο Τραμπ εξέφρασε δημόσια στήριξη στις διαδηλώσεις. Το ιρανικό καθεστώς πλέον αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο σύγκρουσης με τις ΗΠΑ ως υπαρξιακή απειλή.

Από το «συμβολικό» πλήγμα στον πραγματικό κίνδυνο

Μετά την αμερικανική επίθεση κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος τον Ιούνιο, το Ιράν απάντησε με μια σε μεγάλο βαθμό συμβολική εκτόξευση πυραύλων κατά της αεροπορικής βάσης al-Udeid στο Κατάρ, χωρίς απώλειες.

Ωστόσο, το Ιράν έχει διαμηνύσει σε συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή ότι εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα για φονικά πλήγματα στον Περσικό Κόλπο και ότι, αυτή τη φορά, οι επιθέσεις δεν θα είναι «μετρημένες» ή προαναγγελθείσες, όπως εκείνη στο al-Udeid.

Σύμφωνα με την εκτίμηση κράτους του Κόλπου, το Ιράν διατηρεί πυρομαχικά μικρότερου βεληνεκούς, εκτοξευτές και τμήματα του συστήματος παραγωγής πυραύλων.

Τα όπλα αυτά μπορούν να πλήξουν αμερικανικά συμφέροντα στον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από δώδεκα στρατιωτικών βάσεων και δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών.

Αποκατάσταση και μεταφορά εκτοξευτών

Ο Αμίρ Μουσαουί, πρώην Ιρανός διπλωμάτης με έδρα πλέον το Ιράκ, υποστήριξε ότι η Τεχεράνη έχει διπλασιάσει την παραγωγή πυραύλων μετά τον 12ήμερο πόλεμο και έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην αποκατάσταση κατεστραμμένων εκτοξευτών. Παράλληλα, ορισμένοι εκτοξευτές έχουν μεταφερθεί σε ορεινές περιοχές της χώρας, όπου είναι δυσκολότερο να πληγούν.

«Το Ιράν διαθέτει βουνά χιλιάδων μέτρων. Δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν και να καταστραφούν αυτές οι δυνατότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η απειλή αυτή έχει οδηγήσει ορισμένες χώρες του Περσικού Κόλπου να αποστασιοποιηθούν από τη στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία δήλωσαν τον περασμένο μήνα ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα χρησιμοποιήσουν το έδαφος ή τον εναέριο χώρο τους για επιχειρήσεις.

«Περισσότεροι πύραυλοι από αντιαεροπορικά»

Το Ιράν διατηρεί το μεγαλύτερο πυραυλικό πρόγραμμα στην περιοχή, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Ντε Ρος, πρώην διευθυντή υποθέσεων Αραβικής Χερσονήσου στο αμερικανικό υπουργείο Άμυνας.

«Οι Ιρανοί έχουν περισσότερους πυραύλους απ’ όσους αντιαεροπορικούς πυραύλους διαθέτουν τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου», σημείωσε ο Ντε Ρος, σήμερα καθηγητής στο Ινστιτούτο Thayer Marshall.

Όπως εξήγησε, τα συστήματα αεράμυνας των χωρών του Κόλπου είναι διάσπαρτα σε μεγάλη γεωγραφική έκταση και δεν είναι πλήρως διασυνδεδεμένα, ενώ έχουν σχεδιαστεί κυρίως για την προστασία συγκεκριμένων, περιορισμένων στόχων. Σε μια ευρείας κλίμακας επίθεση, θα μπορούσαν να κορεστούν.

Τι δείχνουν τα ανοιχτά δεδομένα

Αναλύσεις ανοιχτών πηγών επιβεβαιώνουν την εκτίμηση για τις εναπομείνασες δυνατότητες του Ιράν. Σύμφωνα με τον Φάμπιαν Χιντς, ερευνητή του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, τα ισραηλινά πλήγματα κατά τον 12ήμερο πόλεμο στόχευσαν κυρίως τις «επιχειρησιακές δυνατότητες» των πυραύλων μεγαλύτερου βεληνεκούς.

Οι επιθέσεις επικεντρώθηκαν σε πυραύλους και εκτοξευτές που μπορούσαν να πλήξουν το Ισραήλ σε απόσταση άνω των 1.300 χιλιομέτρων. «Το οπλοστάσιο μικρότερου βεληνεκούς και, φυσικά, το αντιπλοϊκό οπλοστάσιο φαίνεται να παραμένουν άθικτα», τόνισε.

Δορυφορικές εικόνες δείχνουν επίσης ότι το Ιράν έχει ξεκινήσει την αποκατάσταση ζημιών σε εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων και βάσεις. Οι ισραηλινές επιθέσεις δεν κατέστρεψαν πλήρως τα εργοστάσια, αλλά κρίσιμα τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας, όπως εξοπλισμό ανάμιξης υλικών.

Η πραγματική έκταση των ζημιών σε υπόγειες βάσεις είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, καθώς βρίσκονται βαθιά κάτω από τη γη. Ορισμένες εικόνες δείχνουν προσπάθειες απομάκρυνσης ερειπίων από εισόδους βάσεων.

Κλειστές γραμμές στο εσωτερικό του καθεστώτος

Μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται πλέον συσπειρωμένη, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που διατηρεί επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους. Αν και υπήρχαν ενδείξεις εσωτερικών διαφωνιών για τη χρήση βίας, αυτές έχουν πλέον παραμεριστεί μπροστά στις απειλές των ΗΠΑ.

«Το καθεστώς έχει κλείσει πλήρως τις γραμμές του», ανέφερε. «Όλα τα μηνύματα που λαμβάνω τώρα είναι: “Είμαστε έτοιμοι για ολοκληρωτικό πόλεμο”».

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί κάλεσε τον περασμένο μήνα τις Ηνωμένες Πολιτείες να υιοθετήσουν μια «δίκαιη και ισότιμη» προσέγγιση απέναντι στο Ιράν.

Φόβοι για αποσταθεροποίηση

Παρά ταύτα, το Ιράν εμφανίζεται ολοένα και πιο απομονωμένο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε απάντηση στην καταστολή, ενέταξε τον περασμένο μήνα τους Φρουρούς της Επανάστασης στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων.

Σύμφωνα με έναν από τους δυτικούς αξιωματούχους, σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο εκτιμούν ότι η πτώση του ιρανικού καθεστώτος είναι θέμα χρόνου.

Ωστόσο, φοβούνται ότι μια κατάρρευση που θα προκληθεί από αμερικανική επίθεση θα οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση.

«Στηρίζουν την κατάρρευση, αλλά όχι με έναν αιφνίδιο και βίαιο τρόπο», ανέφερε και πρόσθεσε: «Προτιμούν μια πιο ελεγχόμενη, σταδιακή φθορά του καθεστώτος».