Λήγει σήμερα η συμφωνία «New Start» για τα πυρηνικά: Φόβοι για νέα κούρσα εξοπλισμών από ΗΠΑ, Ρωσία

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε πρώτος ο ΟΗΕ, με τον γενικό γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες να προειδοποιεί πως «ο τερματισμός κεκτημένων δεκαετιών δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη χρονική συγκυρία, καθώς ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες».

«Ρωσία και ΗΠΑ να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων»

Απηύθυνε έκκληση στις ΗΠΑ και τη Ρωσία «να επιστρέψουν χωρίς καθυστέρηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να κλείσουν συμφωνία για νέο πλαίσιο».

Πρόκειται για μία «πολύ σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια». Από την περίοδο του ψυχρού πολέμου, οι χώρες που ελέγχουν το 80% των πυρηνικών κεφαλών στον κόσμο, είχαν κλείσει σε μία σειρά συμφωνιών, ανάμεσα στις οποίες και η «New Start».

Η ιστορική συνθήκη τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2011. Όρισε και στις δύο χώρες 1.550 αναπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές, 700 αναπτυγμένους διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύονται από υποβρύχια και βαρέα βομβαρδιστικά εξοπλισμένα για τη μεταφορά πυρηνικών όπλων και 800 «αναπτυγμένους και μη» εκτοξευτές. Έθεσε όρια στα ρωσικά διηπειρωτικά πυρηνικά όπλα που θα μπορούσαν να φτάσουν στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το CNNi.

Η λήξη της σηματοδοτεί καθιστά την πυρηνική τάξη πολύ λιγότερο ελεγχόμενη. Ήδη, οι επιθεωρήσεις που προέβλεπε είχαν ανασταλεί το 2023, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

«Για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα και πλέον, είμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανέναν δεσμευτικό περιορισμό στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια της Ρωσικής Ομοσπονδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής» δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΗΕ.

Υπενθυμίζεται δε, ότι οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν το 2019 από μία σημαντική συμφωνία πυρηνικού αφοπλισμού, για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς (INF), που είχαν υπογράψει το 1987 με την Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ).

Φόβοι για νέα κούρσα εξοπλισμών

«Η χειρότερη περίπτωση είναι να εξελιχθεί σε σπειροειδή τροχιά και στη συνέχεια κάποιο απρόβλεπτο ή προβλέψιμο περιστατικό να πυροδοτήσει μια σύγκρουση που κλιμακώνεται ραγδαία σε πυρηνική σύγκρουση» δήλωσε ο Τόμας Κάντριμαν, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών για τον έλεγχο των όπλων και τη διεθνή ασφάλεια, όπως μετέδωσε το CNNi.

Η συνθήκη ίσχυε αρχικά για 10 χρόνια. Το 2021, οι ΗΠΑ και η Ρωσία συμφώνησαν να την παρατείνουν για άλλα πέντε χρόνια, έως τις 4 Φεβρουαρίου 2026.

Στη συμφωνία δεν προβλεπόταν νέα παράταση, αλλά οι δύο χώρες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν να συνεχίσουν να τηρούν τα όρια που ορίζονται στη συνθήκη.

Την Τετάρτη (4/2), ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα συμφωνήσουν να διατηρήσουν τα όρια της συνθήκης, επικαλούμενος την έκκληση του Τραμπ για μια πυρηνική συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας.

«Ο πρόεδρος έχει ξεκαθαρίσει στο παρελθόν ότι για να υπάρξει πραγματικός έλεγχος των όπλων στον 21ο αιώνα, είναι αδύνατο να γίνει κάτι που να μην περιλαμβάνει την Κίνα λόγω του τεράστιου και ταχέως αυξανόμενου αποθέματός της» είπε.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε πως «ο κόσμος θα βρεθεί σε μια πιο επικίνδυνη κατάσταση από πριν. Για πρώτη φορά η Ρωσία και οι ΗΠΑ, που διαθέτουν τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα βρεθούν χωρίς ένα θεμελιώδες έγγραφο που θα περιορίζει και θα ελέγχει αυτά τα οπλοστάσια»

«Αυτό είναι πολύ κακό για την παγκόσμια ασφάλεια» συμπλήρωσε ο ίδιος.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν έχει λάβει καμία απάντηση από την κυβέρνηση Τραμπ και ότι τα δημόσια σχόλια της αμερικανικής κυβέρνησης δείχνουν «ότι οι εκκλήσεις μας έχουν σκόπιμα μείνει αναπάντητες». «Αυτή η προσέγγιση φαίνεται λανθασμένη και λυπηρή» ανέφερε η σχετική δήλωση.

Σημείωσε ότι «υπό τις παρούσες συνθήκες» οι δύο χώρες «δεν δεσμεύονται πλέον από καμία υποχρέωση ή ισότιμη δήλωση στο πλαίσιο της Συνθήκης, συμπεριλαμβανομένων των βασικών διατάξεων της, και είναι καταρχήν ελεύθερες να επιλέξουν τα επόμενα βήματά τους».

Ερωτηθείς σχετικά με τη δήλωση, αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε στο CNNi: «ο πρόεδρος Τραμπ έχει επανειλημμένα μιλήσει για την αντιμετώπιση της απειλής που θέτουν τα πυρηνικά όπλα στον κόσμο και έχει υποδείξει ότι θα ήθελε να διατηρήσει τα όρια στα πυρηνικά όπλα και να εμπλέξει την Κίνα στις συνομιλίες για τον έλεγχο των όπλων».

«Ο πρόεδρος θα αποφασίσει την πορεία προς τα εμπρός όσον αφορά τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, την οποία θα διευκρινίσει στο δικό του χρονοδιάγραμμα», δήλωσε ο αξιωματούχος.