Πράσινο φως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε κατάλογο «ασφαλών χωρών» και νέες διαδικασίες ασύλου

Με ευρεία πλειοψηφία εγκρίθηκε η δημιουργία ενιαίου καταλόγου «ασφαλών χωρών καταγωγής» σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και ο κανονισμός για την εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας».

Ο κατάλογος περιλαμβάνει το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, το Κόσοβο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία, γεγονός που θα επιτρέπει την ταχύτερη διεκπεραίωση αιτήσεων ασύλου από υπηκόους των συγκεκριμένων χωρών.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι αιτούντες άσυλο από χώρες που χαρακτηρίζονται «ασφαλείς» θα πρέπει οι ίδιοι να αποδεικνύουν ότι κινδυνεύουν από δίωξη ή σοβαρό κίνδυνο σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα τους. Παράλληλα, ως ασφαλείς θα θεωρούνται κατ' αρχήν και οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις, όπως εκτεταμένη ένοπλη βία ή υψηλό ποσοστό αναγνώρισης ασύλου σε επίπεδο Ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και θα μπορεί να εισηγείται την προσωρινή αναστολή ή τη διαγραφή τους, ενώ τα κράτη μέλη διατηρούν τη δυνατότητα κατάρτισης εθνικών καταλόγων ασφαλών χωρών.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας», η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να κηρύσσουν απαράδεκτες αιτήσεις ασύλου, ακόμη και αν δεν αφορούν τη χώρα καταγωγής του αιτούντος. Η σχετική διάταξη μπορεί να εφαρμόζεται όταν υφίσταται ουσιαστικός δεσμός του αιτούντος με τρίτη χώρα, όπως προηγούμενη διαμονή, οικογενειακοί, γλωσσικοί ή πολιτιστικοί δεσμοί, ή όταν ο αιτών διήλθε μέσω τρίτης χώρας καθ' οδόν προς την ΕΕ και θα μπορούσε να έχει ζητήσει αποτελεσματική προστασία εκεί. Επιπλέον, η εφαρμογή της έννοιας αυτής προβλέπεται και στο πλαίσιο διμερών ή πολυμερών συμφωνιών της ΕΕ ή των κρατών μελών με τρίτες χώρες για την υποδοχή αιτούντων άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες αυτές δεσμεύονται να εξετάζουν την ουσία κάθε αιτήματος προστασίας.

Οι κανονισμοί δεν έχουν ακόμη εγκριθεί τυπικά από το Συμβούλιο της ΕΕ, που αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα.