Γιατί μία επέμβαση στο Ιράν θα μπορούσε να αποδειχθεί πολιτικά επιζήμια για τον Τραμπ

Με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, κάθε κίνηση κλιμάκωσης απέναντι στο Ιράν ενδέχεται να μετατραπεί σε σοβαρό πολιτικό στοίχημα για τον Λευκό Οίκο και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, σύμφωνα με το Reuters.

Ο Τραμπ έχει διατάξει σημαντική ενίσχυση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και προετοιμασίες για ενδεχόμενη αεροπορική επιχείρηση διάρκειας πολλών εβδομάδων κατά του Ιράν.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει παρουσιάσει με σαφήνεια στο αμερικανικό κοινό τους λόγους για τους οποίους οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προχωρήσουν στην πιο επιθετική ενέργεια εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας από την Επανάσταση του 1979.

Η επιμονή του στο ιρανικό ζήτημα αναδεικνύει την προτεραιότητα που έχει δώσει στην εξωτερική πολιτική — και στη διευρυμένη χρήση στρατιωτικής ισχύος — κατά τους πρώτους 13 μήνες της δεύτερης θητείας του, συχνά αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο εσωτερικά ζητήματα, όπως η ακρίβεια, που οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ως βασική ανησυχία της πλειονότητας των πολιτών.

Διαφωνίες στον Λευκό Οίκο και φόβοι για το εκλογικό μήνυμα

Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι, παρά τη σκληρή ρητορική του προέδρου, δεν υπάρχει «ενιαία στήριξη» εντός της κυβέρνησης για να προχωρήσει άμεσα μια επίθεση κατά του Ιράν.

Ο ίδιος σημείωσε ότι συνεργάτες του Τραμπ ανησυχούν μήπως σταλεί «αποπροσανατολιστικό μήνυμα» προς τους αναποφάσιστους ψηφοφόρους, οι οποίοι δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην οικονομία. Σε ιδιωτική σύσκεψη αυτή την εβδομάδα, παρουσία πολλών υπουργών, υπογραμμίστηκε ότι η οικονομία αποτελεί το κορυφαίο ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας. Ο πρόεδρος δεν συμμετείχε.

Δεύτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters, υποστήριξε ότι η ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής του προέδρου «έχει μεταφραστεί σε απτά οφέλη για τον αμερικανικό λαό», προσθέτοντας ότι «όλες οι ενέργειες του προέδρου θέτουν την Αμερική Πρώτα — είτε καθιστώντας τον κόσμο ασφαλέστερο είτε φέρνοντας οικονομικά αποτελέσματα στο εσωτερικό».

Οι εκλογές του Νοεμβρίου θα κρίνουν αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα διατηρήσει τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Ενδεχόμενη απώλεια της μίας ή και των δύο πλειοψηφιών από τους Δημοκρατικούς θα δυσχεράνει σημαντικά τη διακυβέρνηση στα τελευταία χρόνια της θητείας Τραμπ.

Ο Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής Ρομπ Γκόντφρεϊ προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να αποδειχθεί πολιτικά επιζήμια. Όπως ανέφερε, η εκλογική βάση που στήριξε τον Τραμπ τρεις διαδοχικές φορές για το χρίσμα παραμένει επιφυλακτική απέναντι σε ξένες στρατιωτικές εμπλοκές, καθώς ο τερματισμός των «ατελείωτων πολέμων» αποτέλεσε σαφή προεκλογική δέσμευση.

Οι Ρεπουμπλικανοί σχεδιάζουν να δώσουν έμφαση στις ατομικές φοροελαφρύνσεις που ψηφίστηκαν πέρυσι, καθώς και σε παρεμβάσεις για τη μείωση του κόστους στέγασης και ορισμένων συνταγογραφούμενων φαρμάκων.

Πιο σύνθετη πρόκληση από τη Βενεζουέλα

Παρά τις επιμέρους αντιρρήσεις, σημαντικό τμήμα του κινήματος «Make America Great Again» στήριξε την αιφνιδιαστική επιχείρηση που οδήγησε στην ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο τον περασμένο μήνα. Ωστόσο, μια πολεμική εμπλοκή με το Ιράν θεωρείται πολύ πιο απαιτητική και επικίνδυνη.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει με στρατιωτικά πλήγματα εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Την Παρασκευή επανέλαβε την προειδοποίηση, δηλώνοντας ότι το Ιράν «καλύτερα να διαπραγματευτεί μια δίκαιη συμφωνία».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν τον Ιούνιο, ενώ η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι θα απαντήσει σκληρά σε περίπτωση νέας επίθεσης.

Ο Τραμπ επανεξελέγη το 2024 με κεντρικό σύνθημα το «America First», βασιζόμενος σε μεγάλο βαθμό στην υπόσχεση για μείωση του πληθωρισμού και αποφυγή δαπανηρών ξένων πολέμων. Ωστόσο, δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι δυσκολεύεται να πείσει τους πολίτες πως έχει επιτύχει ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.

Η Ρεπουμπλικανή σύμβουλος στρατηγικής Λόρεν Κούλεϊ εκτίμησε ότι οι υποστηρικτές του θα μπορούσαν να στηρίξουν μια στρατιωτική επιχείρηση, εφόσον αυτή είναι «αποφασιστική και περιορισμένη». Όπως σημείωσε, ο Λευκός Οίκος θα πρέπει να εξηγήσει με σαφήνεια πώς μια τέτοια ενέργεια συνδέεται με την προστασία της εθνικής ασφάλειας και της οικονομικής σταθερότητας στο εσωτερικό.

Το ασαφές αφήγημα και οι ιστορικές συγκρίσεις

Ιστορικά, η εξωτερική πολιτική δεν αποτελεί συνήθως καθοριστικό παράγοντα στις ενδιάμεσες εκλογές. Ωστόσο, με την ανάπτυξη αεροπλανοφόρων, πολεμικών πλοίων και μαχητικών αεροσκαφών στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ ενδέχεται να έχει περιορίσει τα περιθώρια υπαναχώρησης, εκτός εάν το Ιράν προχωρήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις — κάτι που μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται. Σε διαφορετική περίπτωση, υπάρχει ο κίνδυνος να εμφανιστεί αδύναμος διεθνώς.

Οι αιτιολογίες που έχει προβάλλει για πιθανή επίθεση είναι μεταβαλλόμενες. Τον Ιανουάριο απείλησε με πλήγματα ως αντίδραση στην αιματηρή καταστολή διαδηλώσεων από την ιρανική κυβέρνηση, αλλά στη συνέχεια έκανε πίσω.

Πιο πρόσφατα συνέδεσε τις απειλές του με την απαίτηση να τερματιστεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και έχει αναφερθεί ακόμη και σε «αλλαγή καθεστώτος», χωρίς να εξηγεί πώς αεροπορικά πλήγματα θα μπορούσαν να επιτύχουν έναν τέτοιο στόχο.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποστήριξε ότι ο πρόεδρος «ήταν σαφής πως προτιμά πάντα τη διπλωματία» και ότι το Ιράν «πρέπει να συνάψει συμφωνία πριν να είναι αργά», επαναλαμβάνοντας ότι η Τεχεράνη «δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο ή τη δυνατότητα κατασκευής του και δεν μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο».

Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με την εκτενή δημόσια επιχειρηματολογία του τότε προέδρου Τζορτζ Γ. Μπους πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, η οποία είχε παρουσιαστεί ως επιχείρηση εξάλειψης όπλων μαζικής καταστροφής, αν και αργότερα αποδείχθηκε ότι βασίστηκε σε εσφαλμένες πληροφορίες.

Κατά τον Γκόντφρεϊ, οι ανεξάρτητοι ψηφοφόροι —κρίσιμοι σε αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις— θα παρακολουθούν προσεκτικά τους χειρισμούς του προέδρου. «Οι ψηφοφόροι των ενδιάμεσων εκλογών και η βάση του θα περιμένουν από τον πρόεδρο να παρουσιάσει πειστικά την επιχειρηματολογία του», ανέφερε.