Στο παρά πέντε της σύγκρουσης ΗΠΑ - Ιράν: Τα τέσσερα σενάρια για το χτύπημα από τον Τραμπ

Σύμφωνα με την Jerusalem Post, οι εξελίξεις των επόμενων ημερών και εβδομάδων θα κρίνουν αν ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, θα δώσει εντολή για στρατιωτικό πλήγμα κατά της Τεχεράνης ή αν θα επιλέξει να παρατείνει το διπλωματικό παράθυρο.

Σενάριο 1: Επίθεση με ορίζοντα έως την Πέμπτη

Το πρώτο σενάριο θέλει τον Ντόναλντ Τραμπ να διατάσσει επίθεση κατά του Ιράν μεταξύ Κυριακής και Πέμπτης.

Αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν έχει ήδη λάβει την απόφαση να πλήξει την Τεχεράνη, αλλά περίμενε να «κουμπώσουν» ορισμένα στρατιωτικά δεδομένα, καθώς και ένα σαφές μήνυμα ότι οι διαπραγματεύσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία δεν αποδίδουν τα αναγκαία αποτελέσματα ώστε να υποχωρήσει.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε επίσης να υλοποιηθεί την Πέμπτη, εάν το Ιράν καταθέσει εκείνη την ημέρα πρόταση την οποία ο Τραμπ απορρίψει άμεσα.

Ωστόσο, αυτό θεωρείται λιγότερο πιθανό από το δεύτερο σενάριο, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι προβλέπεται συνάντηση ΗΠΑ–Ιράν την Πέμπτη, γεγονός που καθιστά πιθανό ο Τραμπ να θελήσει χρόνο για να αξιολογήσει την ιρανική πρόταση.

Σενάριο 2: Πλήγμα στις αρχές ή στα μέσα της επόμενης εβδομάδας

Το δεύτερο –και κατά πολλούς πιθανότερο– σενάριο θέλει την επίθεση να εκδηλώνεται στις αρχές ή στα μέσα της επόμενης εβδομάδας.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ έθεσε προθεσμία δύο εβδομάδων στην Ισλαμική Δημοκρατία για την επίτευξη συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση θα προχωρήσει σε στρατιωτική ενέργεια.

Έκτοτε, η προθεσμία αυτή άλλοτε επιβεβαιώνεται και άλλοτε αμβλύνεται στις δηλώσεις του, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι ο Τραμπ σπάνια είναι «επιστημονικός» με τα χρονοδιαγράμματα, χρησιμοποιώντας τα συχνά ως κατευθυντήρια γραμμή για να φτάσει εκεί που θέλει, όταν το επιθυμεί.

Εάν αποφασίσει να δώσει στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το πλήρες περιθώριο των δύο εβδομάδων και αφιερώσει χρόνο για να αξιολογήσει τη νέα πρόταση της Τεχεράνης, αλλά τελικά τη θεωρήσει ανεπαρκή, τότε το χτύπημα θα μπορούσε να εκδηλωθεί εκείνη την περίοδο.

Σενάριο 3: Επίθεση αμέσως μετά το Ραμαζάνι

Το τρίτο σενάριο μεταθέτει την έναρξη στρατιωτικής επιχείρησης για αμέσως μετά τις 19 Μαρτίου, με τη λήξη του Ραμαζανιού.

Ο ιερός μήνας των μουσουλμάνων ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα και ολοκληρώνεται στις 19 Μαρτίου.

Ο Τραμπ ενδέχεται να μην επιθυμεί την έναρξη περιφερειακού πολέμου κατά τη διάρκεια της σημαντικότερης θρησκευτικής περιόδου του Ισλάμ. Μια επίθεση τότε θα μπορούσε να επηρεάσει την ετοιμότητα σουνιτικών συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή, ενόψει πιθανής αντεπίθεσης από τον Χαμενεΐ.

Παράλληλα, οι πολιτικές συνέπειες βρίσκονται πάντα στο επίκεντρο των σκέψεων του Αμερικανού προέδρου. Μια επίθεση εν μέσω Ραμαζανιού θα μπορούσε να ενισχύσει το αφήγημα του Χαμενεΐ περί ξένης δύναμης που επιχειρεί να εισβάλει στη Μέση Ανατολή, μετατοπίζοντας την προσοχή από τα εγκλήματα του καθεστώτος κατά του ίδιου του ιρανικού λαού, ιδίως μετά τις μαζικές σφαγές που ξεκίνησαν τον Ιανουάριο.

Επιπλέον, εάν Ιρανοί πολίτες σκέφτονται να αποστασιοποιηθούν από το καθεστώς, μια επίθεση κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού θα μπορούσε να επηρεάσει την κρίση τους. Η αναμονή μέχρι τη λήξη του μήνα έχει, συνεπώς, τη δική της λογική.

Ωστόσο, το δεύτερο σενάριο εμφανίζεται ελαφρώς πιθανότερο, καθώς η αντιπαράθεση διαρκεί ήδη από τα τέλη Δεκεμβρίου, το κόστος διατήρησης μεγάλων αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή αυξάνεται και το ένστικτο του Τραμπ για γρήγορες, αποφασιστικές κινήσεις ενδέχεται να υπερισχύσει μιας ασυνήθιστα παρατεταμένης και μετρημένης διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

Σενάριο 4 (το λιγότερο πιθανό): Μια πιο μακρινή χρονικά επίθεση

Το τέταρτο και λιγότερο πιθανό σενάριο προβλέπει επίθεση σε πιο μακρινό χρονικό ορίζοντα.

Το κόστος για τις ΗΠΑ είναι τεράστιο: δύο αεροπλανοφόρα, περισσότερα από δώδεκα αντιτορπιλικά και εκατοντάδες άλλα αεροσκάφη βρίσκονται στη Μέση Ανατολή, σε κατάσταση επιφυλακής για ενδεχόμενη γενικευμένη σύρραξη.

Ορισμένες από αυτές τις δυνάμεις έφτασαν στην περιοχή στις αρχές Ιανουαρίου, άλλες στα μέσα του μήνα, ενώ τα τελευταία στοιχεία αναμένονται τις επόμενες ημέρες.

Σχεδόν κανένας αναλυτής δεν πιστεύει ότι ο Τραμπ θα διατηρήσει μια τόσο μεγάλη «αρμάδα» πέραν των μέσων Μαρτίου χωρίς είτε να την αξιοποιήσει στρατιωτικά είτε να τη διαλύσει στο πλαίσιο μιας συμφωνίας.

Ωστόσο, τρία δεδομένα παραμένουν:

• Όλοι οι αναλυτές μέχρι σήμερα έχουν διαψευστεί στις προβλέψεις τους ότι ο Τραμπ θα είχε ήδη επιτεθεί ή καταλήξει σε συμφωνία.
• Το Ιράν διαθέτει μεγάλη ικανότητα στο να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις.
• Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ίσως τη μεγαλύτερη απόφαση της προεδρίας του, υπό ασφυκτικές εσωτερικές και διεθνείς πιέσεις προς αντίθετες κατευθύνσεις.

Αυτοί οι παράγοντες ενδέχεται να τον οδηγήσουν σε μια παρατεταμένη κατάσταση αναμονής, με την ελπίδα ότι θα προκύψει μια σαφέστερη και καλύτερη λύση από έναν ολοκληρωτικό πόλεμο ή από μια συμφωνία που θα εκληφθεί ως αδύναμη.

Ο ρόλος του Ισραήλ και η στάση της Τεχεράνης

Αρχικά, Ισραηλινοί αναλυτές ήταν διχασμένοι ως προς το εάν ο Χαμενεΐ θα διέταζε επίθεση κατά του Ισραήλ σε απάντηση αμερικανικού πλήγματος.

Ορισμένοι εκτιμούσαν ότι θα αντιδρούσε οπωσδήποτε, ενώ άλλοι θεωρούσαν ότι, εφόσον η Ιερουσαλήμ διατηρούσε σαφή απόσταση από τη σύγκρουση, η Ισλαμική Δημοκρατία θα περιοριζόταν σε επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων και πλοίων στην περιοχή.

Καθώς, όμως, ο χρόνος περνά, Ισραηλινοί ηγέτες έχουν εντείνει τη ρητορική περί συμμετοχής σε ενδεχόμενο αμερικανικό πλήγμα κατά του καθεστώτος.

Αυτό αυξάνει την πιθανότητα η Τεχεράνη να επιτεθεί και στο Ισραήλ, είτε ως αντίποινα είτε προληπτικά, ενόψει ενδεχόμενης εμπλοκής των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων.