Γιατί ο Τραμπ δεν κάνει πίσω για τους δασμούς: Ποια τα ενναλακτικά εργαλεία μετά το δικαστικό μπλόκο

Ο Αμερικανός πρόεδρος δηλώνει ότι θα αξιοποιήσει εναλλακτικές νομικές οδούς προκειμένου να διατηρήσει και να ενισχύσει τα μέτρα, την ώρα που η πολιτική αντιπαράθεση οξύνεται και οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν.

Στην αντεπίθεση μετά τη δικαστική απόφαση

Σύμφωνα με το CNNi, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν δείχνει διατεθειμένος να εγκαταλείψει τους δασμούς, τους οποίους εδώ και χρόνια προβάλλει ως βασικό εργαλείο της οικονομικής του πολιτικής.

Παραμένοντας πιστός στη γραμμή του ότι δεν αποδέχεται πολιτικές ήττες, αντεπιτίθεται μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που έκρινε ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τον Νόμο περί Διεθνών Οικονομικών Έκτακτων Εξουσιών (IEEPA) για να επιβάλλει δασμούς στο πλαίσιο εμπορικού πολέμου.

Ενόψει της ομιλίας του για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη, ο πρόεδρος προανήγγειλε ακόμη υψηλότερους δασμούς στις εισαγωγές. Την ίδια ώρα, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί, προκρίνοντας μια αναπροσαρμογή της στρατηγικής καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν.

Η επιλογή του να επιμείνει, ενέχει πολιτικό ρίσκο τόσο για τον ίδιο όσο και για το κόμμα του, ενώ εντείνει την αβεβαιότητα σε μια οικονομία που ήδη παρουσιάζει ανισορροπίες. Παράλληλα, δίνει στους Δημοκρατικούς ένα νέο πεδίο πολιτικής επίθεσης.

Ο ίδιος, πάντως, παραμένει πεπεισμένος ότι οι δασμοί μπορούν να οδηγήσουν σε ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, παρά τις εκτιμήσεις ότι ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω το κόστος ζωής για εκατομμύρια Αμερικανούς.

«Το Ανώτατο Δικαστήριο είπε ότι ο πρόεδρος δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τον IEEPA για αυτόν τον σκοπό», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, μιλώντας στο CNNi και στη Ντάνα Μπας. «Ο πρόεδρος διαθέτει και άλλες αρμοδιότητες».

Όπως ανέφερε στην εκπομπή «State of the Union», η κυβέρνηση σκοπεύει να χρησιμοποιήσει άλλες νομοθετικές προβλέψεις ως μεταβατική «γέφυρα» πέντε μηνών, έως ότου θεσπιστεί ένα πιο μόνιμο καθεστώς δασμών.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Άντι Κιμ δήλωσε στην εκπομπή «Inside Politics» ότι το κόμμα του επεξεργάζεται ήδη νομοθετική πρωτοβουλία που θα υποχρεώνει τον πρόεδρο να επιστρέψει στους καταναλωτές τα επιπλέον ποσά που κατέβαλαν λόγω των δασμών. Πρόκειται, όπως ανέφερε, για την πρώτη από μια σειρά πρωτοβουλιών που αναμένεται να ασκήσουν πίεση στον Λευκό Οίκο και να φέρουν σε δύσκολη θέση Ρεπουμπλικανούς βουλευτές.

Τα εναλλακτικά νομικά «εργαλεία»

Ο Τραμπ επιμένει στους δασμούς για δύο βασικούς λόγους.

Πρώτον, θεωρεί τους δασμούς κεντρικό πυλώνα της οικονομικής του φιλοσοφίας. Υποστηρίζει εδώ και δεκαετίες ότι η παγκοσμιοποίηση αποδυνάμωσε τις βιομηχανικές περιοχές των ΗΠΑ, περιοχές στις οποίες εξασφάλισε σημαντική εκλογική στήριξη. Παρά τα πρόσφατα στοιχεία που δείχνουν στασιμότητα στο ετήσιο εμπορικό έλλειμμα και μείωση των θέσεων εργασίας στη μεταποίηση, ο ίδιος δήλωσε ότι «χρησιμοποίησε πολύ αποτελεσματικά τους δασμούς τον τελευταίο χρόνο για να κάνει την Αμερική ξανά μεγάλη».

Δεύτερον, οι δασμοί αποτελούν, κατά τους επικριτές του, μέσο ενίσχυσης της εκτελεστικής εξουσίας. Σε συνέντευξη Τύπου μετά την απόφαση του Δικαστηρίου, όταν ρωτήθηκε γιατί δεν συνεργάζεται με το Κογκρέσο για την επιβολή νέων δασμών, απάντησε: «Δεν χρειάζεται. Έχω το δικαίωμα να επιβάλλω δασμούς».

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Τραμπ έχει αξιοποιήσει τους δασμούς πιο εκτεταμένα από κάθε σύγχρονο πρόεδρο, επεκτείνοντάς τους πέραν της στενής εμπορικής πολιτικής.

Οι εναλλακτικές νομικές βάσεις που σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει, όπως οι δασμοί του Άρθρου 232 για λόγους εθνικής ασφάλειας και του Άρθρου 301 για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, συνοδεύονται από διαδικαστικές προϋποθέσεις και περιορισμούς.

Ο Μπέσεντ απέφυγε να απαντήσει, εάν η κυβέρνηση θα πρέπει να επιστρέψει χρήματα σε επιχειρήσεις και καταναλωτές, σημειώνοντας ότι αυτό «δεν εξαρτάται από τη διοίκηση αλλά από το κατώτερο δικαστήριο».

Ο γερουσιαστής Κιμ υποστήριξε ότι η κυβέρνηση «πήρε έως και 1.700 δολάρια από κάθε οικογένεια» και ότι τα ποσά αυτά θα πρέπει να επιστραφούν.

Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο Τραμπ επέβαλε καθολικό δασμό 10% σε όλα τα προϊόντα, τον οποίο στη συνέχεια αύξησε στο 15%, επικαλούμενος το Άρθρο 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974. Ωστόσο, για την παράταση του μέτρου πέραν των 150 ημερών απαιτείται έγκριση του Κογκρέσου, εξέλιξη που ενδέχεται να προκαλέσει πολιτικές τριβές, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι δασμοί είναι αντιδημοφιλείς.

Μακροπρόθεσμα, η κυβέρνηση θα μπορούσε να εξετάσει την επίκληση της νομοθεσίας Σμουτ-Χόλεϊ του 1930 για νέους δασμούς, επιλογή που ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες δικαστικές προσφυγές και να έχει πολιτικό κόστος, δεδομένης της σύνδεσής της με την επιδείνωση της Μεγάλης Ύφεσης.

Πολιτικές αντιδράσεις και εσωκομματικές πιέσεις

Ήδη έχουν εκδηλωθεί αντιδράσεις στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών. Ο βουλευτής από το Κολοράντο, Τζεφ Χερντ, συντάχθηκε με τους Δημοκρατικούς καταψηφίζοντας δασμούς στον Καναδά, υποστηρίζοντας ότι πλήττουν τους ψηφοφόρους και τη βιομηχανία στην περιφέρειά του.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, υποστήριξε ότι οι εμπορικοί εταίροι προσήλθαν άμεσα σε διαπραγματεύσεις για άνοιγμα των αγορών και ότι οι αμερικανικές βιομηχανίες προστατεύθηκαν.

Οι Δημοκρατικοί, πάντως, εντείνουν την κριτική τους. Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, έκανε λόγο για «καταστροφική» οικονομική πολιτική, σημειώνοντας ότι οι συνεχείς μεταβολές στους δασμούς —«10% πριν δύο ημέρες, ίσως 20% αύριο»— δημιουργούν αστάθεια.

Παρά την αυξανόμενη πίεση, ο Τραμπ εμφανίζεται αμετακίνητος. «Αυτό έπρεπε να είχε γίνει από προέδρους πριν από πολλά χρόνια. Άφησαν τη χώρα μας να κατασπαραχθεί», δήλωσε.