«Ελ Μέντσο»: Ο αστυνομικός που έγινε βαρόνος του βιαιότερου καρτέλ στην ιστορία του Μεξικού

Ο Οσεγκέρα, που κάποτε ήταν αστυνομικός, έγινε ένας από τους πιο καταζητούμενους φυγάδες στον κόσμο, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να προσφέρουν αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του, αναφέρει το CNNi, σκιαγραφώντας το προφίλ του αρχηγού του καρτέλ που σπέρνει τον τρόμο σε ολόκληρο το Μεξικό.

Ο Οσεγκέρα, ο οποίος ίδρυσε και ηγήθηκε του καρτέλ Jalisco New Generation Cartel (CJNG), ήταν μια αινιγματική προσωπικότητα που θεωρούνταν ο πιο ισχυρός αρχηγός καρτέλ του Μεξικού από τη σύλληψη του αρχηγού του καρτέλ Sinaloa, Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουζμάν, την περασμένη δεκαετία.

Γεννημένος τον Ιούλιο του 1966 στη δυτική πολιτεία Μιτσοακάν, ο Οσεγκέρα μετακόμισε αργότερα στις ΗΠΑ και ασχολήθηκε εντατικά με το λαθρεμπόριο ναρκωτικών από τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών (DEA). Το 1994, καταδικάστηκε στην Καλιφόρνια για συνωμοσία με σκοπό τη διανομή ηρωίνης και εξέτισε ποινή τριών ετών σε αμερικανική φυλακή.

Μετά την επιστροφή του στο Μεξικό, εργάστηκε ως αστυνομικός στη δυτική πολιτεία Χαλίσκο, αλλά σύντομα επανήλθε στις εγκληματικές του δραστηριότητες, ενισχύοντας την επιρροή του στον σκοτεινό κόσμο των ναρκωτικών και αναρριχώμενος στην ηγεσία ενός από τα πιο ισχυρά και αδίστακτα εγκληματικά δίκτυα της χώρας.

Καταζητούμενος από τις αρχές του Μεξικού και των ΗΠΑ, ο Οσεγκέρα ή «Ελ Μέντσο» διατηρούσε χαμηλό προφίλ, σε τέτοιο βαθμό που υπάρχουν μόνο λίγες φωτογραφίες του.

Ο θάνατός του την Κυριακή σε μια στρατιωτική επιχείρηση του Μεξικού στην Ταπάλπα, στη δυτική παράκτια πολιτεία Χαλίσκο, προκάλεσε εκτεταμένες αναταραχές σε ολόκληρη τη χώρα.

• Εικόνες χάους και τρόμου στο Μεξικό μετά το θάνατο του «βαρώνου» των ναρκωτικών «Ελ Μέντσο»

Στη λίστα των πιο καταζητούμενων

Ο Οσεγκέρα είχε μια μακρά καριέρα στη βία πριν ιδρύσει το CJNG. Για κάποιο διάστημα, υπηρέτησε ως αρχηγός των δολοφόνων, ή βασικός εκτελεστής, για το καρτέλ Milenio, πριν αναλάβει την εποπτεία της ασφάλειας και της επιχειρησιακής βίας για το φημισμένο καρτέλ Sinaloa, του οποίου ο πρώην ηγέτης «Ελ Τσάπο» Γκουζμάν εκτίει ισόβια ποινή σε φυλακή των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ (Drug Enforcement Administration, DEA), το CJNG εμφανίστηκε τη δεκαετία του 2010 από τα απομεινάρια του καρτέλ Milenio, το οποίο διαλύθηκε εν μέσω ενός κενού εξουσίας μετά τη σύλληψη του ηγέτη του, Όσκαρ Νάβα Βαλένθια το 2009.

Ο Οσεγκέρα δημιούργησε το καρτέλ μαζί με τον Αμπιγκαέλ Γκονζάλες Βαλένθια, ηγέτη των Los Cuinis, ενός οικογενειακού καρτέλ που δραστηριοποιείται στο Michoacán, το οποίο λειτουργούσε ως ο οικονομικός και υλικοτεχνικός βραχίονας του CJNG και εποπτεύε το «ποικίλο δίκτυο δραστηριοτήτων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες», σύμφωνα με τη DEA.

Ωστόσο, μόνο μέσω του γάμου του με την αδελφή του Αμπιγκαέλ, Ροζαλίντα Γκονζάλες Βαλένθια, ο Οσεγκέρα απέκτησε πραγματική επιρροή στο νέο καρτέλ.

«Στην πραγματικότητα, ο El Mencho έφτασε στην ηγεσία του καρτέλ μέσω μιας στρατηγικής διπλωματίας μέσω του γάμου», δήλωσε ο αναλυτής δημόσιας ασφάλειας Ντέιβιντ Σαουσέντο στο CNN en Español. «Ήταν πράγματι ο αρχηγός των δολοφόνων του "Nacho" Coronel (ηγέτη του καρτέλ Sinaloa), αλλά δεν είχε την καταγωγή που είχε η Rosalinda, η σύζυγός του», πρόσθεσε ο Σαουσέντο.

Το αναπτυσσόμενο καρτέλ γρήγορα επέκτεινε τη σφαίρα επιρροής του, αποκτώντας σημαντική παρουσία σε ολόκληρο το Μεξικό και καθιστώντας το βασικό παράγοντα στο παγκόσμιο εμπόριο ναρκωτικών.

Πρόκειται για μια βίαιη οργάνωση, υπεύθυνη για απόπειρες δολοφονίας αξιωματούχων της μεξικανικής κυβέρνησης και φόνους εναντίον αντίπαλων ομάδων διακίνησης ναρκωτικών και μεξικανών αστυνομικών, σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ.

Το καρτέλ επέδειξε τη δύναμή του τον Μάιο του 2015, όταν αντέδρασε σε μια επιχείρηση ασφαλείας στήνοντας ταυτόχρονα οδοφράγματα σε διάφορους δήμους και καταρρίπτωντας ένα στρατιωτικό ελικόπτερο. Τρεις στρατιώτες σκοτώθηκαν στις συγκρούσεις.

Την επόμενη χρονιά, η συμμορία κατηγορήθηκε για την αναίσχυντη απαγωγή του γιου του Γκουζμάν από ένα εστιατόριο στο Πουέρτο Βαγιάρτα. Απελευθερώθηκε μια εβδομάδα αργότερα.

Δεν άργησε να περάσει πολύς καιρός μέχρι η DEA να προσθέσει τον Ελ Μέντσο στη λίστα των πιο καταζητούμενων προσώπων.

Εκτεταμένο δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών

Το CJNG εμπλέκεται σε μεγάλο βαθμό στην παραγωγή και διακίνηση μεθαμφεταμίνης και φεντανύλης, έχει συνδέσμους με προμηθευτές χημικών ουσιών στην Κίνα και ελέγχει διάφορα λιμάνια για την εισαγωγή τους, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές.

Το καρτέλ είναι «βασικός προμηθευτής παράνομης φαιντανύλης» στις ΗΠΑ, αποκομίζοντας «κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων», ενώ είναι και ένας από τους κύριους προμηθευτές κοκαΐνης, σύμφωνα με την DEA.

Η ομάδα έχει επαφές σε πάνω από 40 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, καθώς και στην Αυστραλία, την Κίνα και τη Νοτιοανατολική Ασία, σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ.

Το Μεξικό βρισκόταν υπό πίεση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να κάνει περισσότερα για να περιορίσει τη ροή ναρκωτικών. Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν το CJNG ως τρομοκρατική οργάνωση τον Φεβρουάριο του 2025, και ο Οσεγκέρα είχε ήδη κατηγορηθεί πολλές φορές στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων το 2022 για συνωμοσία με σκοπό την παρασκευή και διανομή μεθαμφεταμίνης, κοκαΐνης και φαιντανύλης για εισαγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο θάνατος του «El Mencho» την Κυριακή προκάλεσε αναταραχή σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, αυτό δεν θα παραλύσει απαραίτητα το εμπόριο ναρκωτικών του JNGC.

Η DEA αναφέρει ότι το καρτέλ έχει δομή franchise και, σύμφωνα με τον Εντουάρντο Γκουερέρο, διευθυντή της μεξικανικής συμβουλευτικής ομάδας Lantia Intelligence, αποτελείται από περίπου 90 οργανώσεις.

«Αυτή η κατακερματισμένη κατάσταση σημαίνει ότι θα χρειαστεί μια πιο σύνθετη και εξελιγμένη στρατηγική για να τους αποδυναμώσουμε και να τους διαλύσουμε», δήλωσε ο Γκουερέρο στο CNNi νωρίτερα φέτος.

Ο μεξικανικός στρατός και η αστυνομία, με την υποστήριξη των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και εξοπλισμού, έχουν προσπαθήσει στο παρελθόν να εξοντώσουν τους αρχηγούς των καρτέλ. Ωστόσο, άλλοι ανέλαβαν τη θέση τους και τόνοι ναρκωτικών συνέχισαν να διακινούνται στις ΗΠΑ.