Ώρες αγωνίας στο Ιράν εν μέσω φόβων για αμερικανικά πλήγματα-Καταγγελίες για πάνω από 7.000 νεκρούς

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, σε πολλές ιρανικές πόλεις οι πολίτες ζουν νύχτες αϋπνίας και ημέρες έντονης ανησυχίας. Ιδιαίτερα νέοι άνθρωποι ελέγχουν διαρκώς πλατφόρμες παρακολούθησης αεροσκαφών και πλοίων: άλλοι φοβούνται μια εξωτερική επέμβαση, ενώ άλλοι —σιωπηρά ή ανοιχτά— την προσδοκούν, μετά τη βίαιη καταστολή των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων που διαρκούν πάνω από 50 ημέρες.

Για πολλούς, οι ελπίδες ότι η διεθνής πίεση θα μπορούσε να ανατρέψει τις ισορροπίες εξασθένησαν όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος στο παρελθόν είχε ενθαρρύνει τους διαδηλωτές να «συνεχίσουν να διαδηλώνουν» διαβεβαιώνοντας ότι «η βοήθεια έρχεται», φάνηκε να στρέφεται εκ νέου προς τη διπλωματική οδό.

Ο απολογισμός των θυμάτων παραμένει αντικείμενο σφοδρής αντιπαράθεσης. Η αμερικανική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA αναφέρει 7.007 νεκρούς, με χιλιάδες ακόμη περιπτώσεις υπό διερεύνηση, αριθμό που υπερβαίνει κατά πολύ τον επίσημο απολογισμό των 3.117 θυμάτων που δίνουν οι ιρανικές αρχές, αναδεικνύοντας το πέπλο αδιαφάνειας γύρω από την καταστολή.

Ειδικοί του ΟΗΕ, μεταξύ αυτών η ειδική εισηγήτρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, Μάι Σάτο, επισημαίνουν ότι οι περιορισμοί στο διαδίκτυο και οι μαζικές συλλήψεις καθιστούν «αδύνατο να προσδιοριστεί το πραγματικό μέγεθος της βίαιης καταστολής» στο παρόν στάδιο.

Την ίδια ώρα, ο τρίτος γύρος διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν στη Γενεύη ολοκληρώθηκε χωρίς τελική συμφωνία, αν και —όπως επισημαίνεται— καταγράφηκαν αμυδρά σημάδια προόδου, με τη χώρα να εισέρχεται σε μια νέα περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας.

Φόβοι για περιφερειακή σύρραξη και συνέχιση της καταστολής

Η προοπτική κατάρρευσης των συνομιλιών γεννά έντονους φόβους για αλυσιδωτές και ενδεχομένως καταστροφικές εξελίξεις. Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι η ιρανική ηγεσία έχει αφήσει να εννοηθεί στο παρελθόν πως θα ρίσκαρε ακόμη και «έναν περιφερειακό πόλεμο» αντί να υποχωρήσει. Παρατηρητές των υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούν ότι, σε περίπτωση στρατιωτικής αντιπαράθεσης, η Ισλαμική Δημοκρατία θα μπορούσε να υιοθετήσει στάση «παράφρονα ηγέτη», απειλώντας να αφήσει πίσω της «καμένη γη» αντί να επιτρέψει μια ανεμπόδιστη πτώση.

Οι ανησυχίες εντείνονται από αναφορές για συνεχιζόμενη εσωτερική πίεση. Η Μάι Σάτο προειδοποιεί για αυξανόμενες διώξεις σε βάρος δικηγόρων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σημειώνει ότι συλλήψεις, εκφοβισμοί και παρακολουθήσεις συνεχίζονται, παρά την υποχώρηση του βασικού κύματος διαδηλώσεων.

Όπως τονίζει, πρόκειται για μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη σύγχρονη ιστορία του Ιράν. Οι επανειλημμένες εκκλήσεις της για «διαφάνεια και λογοδοσία» αποτυπώνουν τη διευρυνόμενη διεθνή ανησυχία.

Στα φιλοκυβερνητικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυριαρχούν δύο αντικρουόμενες αφηγήσεις. Η μία εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία, ελπίζοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα αποτρέψουν νέα σύγκρουση, παραπέμποντας τόσο στον οκταετή πόλεμο Ιράν–Ιράκ όσο και στην πιο πρόσφατη 12ήμερη κλιμάκωση με το Ισραήλ, που άφησε περισσότερους από 1.200 νεκρούς και πάνω από 6.000 τραυματίες στο Ιράν. Στο Ισραήλ, 28 άνθρωποι σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν στις εχθροπραξίες.

Η άλλη πλευρά υιοθετεί πιο αποκαλυπτική ρητορική, υποστηρίζοντας ότι μια γενικευμένη αναμέτρηση ανάμεσα στο «καλό και το κακό» είναι αναπόφευκτη, ανεξαρτήτως της διπλωματικής διαδικασίας.

Παράλληλα, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν εντείνει τις μεταδόσεις που προβάλλουν τις πυραυλικές δυνατότητες της χώρας — μια γνώριμη πρακτική σε περιόδους αυξημένης έντασης.

Οικονομική πίεση και κλίμα γενικευμένης υπερεγρήγορσης

Το Ιράν εισέρχεται κανονικά στην πιο εμπορική περίοδο του έτους, ενόψει του Νορούζ, της περσικής Πρωτοχρονιάς. Ωστόσο, το κλίμα στην αγορά απέχει αισθητά από το συνηθισμένο.

Υπό το βάρος των αμερικανικών κυρώσεων και με τον πληθωρισμό να ξεπερνά το 62%, η οικονομική δραστηριότητα εμφανίζεται παραλυμένη από την αβεβαιότητα. Έμποροι αναφέρουν περιορισμένη κίνηση, ενώ επενδυτές τηρούν στάση αναμονής, αναβάλλοντας σημαντικές αποφάσεις που πλέον μοιάζουν περισσότερο με ριψοκίνδυνες επιλογές παρά με μεθοδική στρατηγική.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταγράφεται ταυτόχρονα αυξημένη κινητικότητα γύρω από την «προετοιμασία έκτακτης ανάγκης»: πολίτες αποθηκεύουν κονσερβοποιημένα τρόφιμα, φακούς και εμφιαλωμένο νερό, ενώ οργανώνουν σακίδια άμεσης ανάγκης.

Παρότι ορισμένες φωνές της αντιπολίτευσης παρουσιάζουν το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης ως στοχευμένο πλήγμα, άλλοι προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί μια ευρύτερη και πολύ πιο καταστροφική στρατιωτική επιχείρηση.

Η αβεβαιότητα δεν περιορίζεται εντός των ιρανικών συνόρων. Αρκετές χώρες έχουν καλέσει τους πολίτες τους να αποχωρήσουν, και καθώς οι περιφερειακές εντάσεις κλιμακώνονται, ο επόμενος γύρος συνομιλιών αποκτά υπαρξιακή βαρύτητα.

Για εκατομμύρια Ιρανούς, οι επόμενες εβδομάδες προμηνύουν ελάχιστη σαφήνεια και πολλή αναμονή, με την ελπίδα ότι η διπλωματία θα επικρατήσει πριν οι φόβοι μετατραπούν σε οδυνηρή πραγματικότητα. Η κοινωνία μοιάζει παγιδευμένη ανάμεσα σε κόπωση, βαθιά πόλωση και διαρκή υπερεγρήγορση, σε ένα τεταμένο μεταίχμιο όπου όλα —και τίποτα— μπορεί να αλλάξουν από τη μια στιγμή στην άλλη.