Ποιοι είναι οι Κούρδοι και πώς εμπλέκονται στον πόλεμο στο Ιράν

Οι εκτιμήσεις για τον πληθυσμό κυμαίνονται μεταξύ 25 εκατομμυρίων και 45 εκατομμυρίων παγκοσμίως, με τους περισσότερους να ζουν στην ορεινή περιοχή που εκτείνεται σε τμήματα του δυτικού Ιράν, της ανατολικής Τουρκίας, του βόρειου Ιράκ και της Συρίας, και της Αρμενίας, όπως αναφέρει το CNΝi.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν επίσημα στατιστικά στοιχεία, καθώς δεν έχουν δικό τους κράτος και είναι διασκορπισμένοι σε όλη την περιοχή και πέρα ​​από αυτήν.

Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Δυτικές Συμμαχικές δυνάμεις μοίρασαν τα οθωμανικά εδάφη και συμπεριέλαβαν μια πρόταση για ένα κουρδικό κράτος.

Αλλά η νέα τουρκική κυβέρνηση που ανέλαβε τον έλεγχο ολόκληρης της Ανατολίας μετά τον τουρκικό πόλεμο ανεξαρτησίας έβαλε φρένο. Οι Κούρδοι χωρίστηκαν μεταξύ των νεοχαραγμένων συνόρων στην Τουρκία, το Ιράν, το Ιράκ και τη Συρία, και ξεκίνησαν δεκαετίες διαμαρτυρίας και εξέγερσης ενάντια στις νέες εθνικές τους αρχές.

Περίπου οι μισοί Κούρδοι της περιοχής εκτιμάται ότι ζουν στην Τουρκία, όπου αποτελούν τη μεγαλύτερη εθνοτική μειονότητα της χώρας.

Οι περισσότεροι Κούρδοι είναι Σουνίτες Μουσουλμάνοι, αλλά ο κουρδικός πληθυσμός έχει ποικίλες θρησκευτικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και πολιτικές παραδόσεις, καθώς και μια ποικιλία διαλέκτων της κουρδικής γλώσσας.

Σε όλη την περιοχή, η κουρδική πολιτική και οι πεποιθήσεις είναι κατακερματισμένες. Αλλά πολλοί Κούρδοι μοιράζονται έναν κοινό αγώνα για περισσότερα δικαιώματα, ελευθερίες και αυτονομία.

Ποιοι είναι οι Κούρδοι του Ιράν

Οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 8% έως 17% του πληθυσμού του Ιράν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της βρετανικής κυβέρνησης. Οι κουρδικές περιοχές στο δυτικό Ιράν έχουν από καιρό πιέσει για μεγαλύτερη αυτονομία ή ανεξαρτησία, καθώς και για περισσότερα δικαιώματα.

Το 1946, ένα βραχύβιο κουρδικό κράτος — η Δημοκρατία του Μαχαμπάντ — διήρκεσε λιγότερο από ένα χρόνο πριν διαλυθεί από τις ιρανικές δυνάμεις υπό τον Σάχη. Θεωρείται ευρέως η πρώτη σύγχρονη κουρδική δημοκρατία.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, ένοπλες ιρανικές κουρδικές ομάδες πολέμησαν το ιρανικό καθεστώς, επιχειρώντας από φυλάκια στα σύνορα Ιράκ-Ιράν, όπου έχουν χιλιάδες μαχητές.

Η Διεθνής Αμνηστία και άλλες ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν περιγράψει λεπτομερώς εκτεταμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά της κουρδικής μειονότητας στο Ιράν. Η διδασκαλία της κουρδικής γλώσσας είναι περιορισμένη, τα κουρδικά ονόματα απαγορεύονται από την επίσημη καταγραφή και οι Κούρδοι ακτιβιστές αντιμετωπίζουν αυθαίρετη κράτηση.

Ποιοι είναι οι Κούρδοι στο Ιράκ, την Τουρκία και τη Συρία

Στο Ιράκ, οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 15% έως 20% του πληθυσμού και ζουν κυρίως στην ημιαυτόνομη Περιφέρεια του Κουρδιστάν, η οποία διοικείται από την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν. Η πρωτεύουσα της περιοχής είναι το Ερμπίλ του Ιράκ.

Το 2017, οι κάτοικοι της περιοχής του Κουρδιστάν, καθώς και ορισμένων αμφισβητούμενων περιοχών που κατέλαβαν οι κουρδικές δυνάμεις ασφαλείας, ψήφισαν με συντριπτική πλειοψηφία υπέρ της ανεξαρτησίας σε δημοψήφισμα. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Ιράκ αντιτάχθηκε στην ψηφοφορία και την κήρυξε παράνομη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υποστήριξαν τους Ιρακινούς Κούρδους στο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία τους.

Στη Συρία, οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 10% του εκτιμώμενου πληθυσμού των 24 εκατομμυρίων.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενέκρινε τον εξοπλισμό των κουρδικών στοιχείων των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) για να βοηθήσουν στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).

Η μάχη της Τουρκίας κατά του PKK

Στην Τουρκία, οι Κούρδοι αποτελούν τη μεγαλύτερη εθνοτική και γλωσσική μειονότητα, που αντιστοιχεί περίπου στο 20% του πληθυσμού.

Το τουρκικό κράτος μάχεται εδώ και δεκαετίες εναντίον του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), μιας ένοπλης κουρδικής ακροαριστερής μαχητικής και πολιτικής οργάνωσης με έδρα την Τουρκία και το Ιράκ που στοχεύει στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους. Το PKK άρχισε να χρησιμοποιεί βία το 1984 και χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική οργάνωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1997.

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στην τουρκοκουρδική σύγκρουση, η πλειοψηφία των οποίων Κούρδοι. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αντιτίθεται εδώ και καιρό στον κουρδικό εθνικισμό και επιδιώκει να τον καταστείλει.

Τον περασμένο μήνα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι μια συμφωνία μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των SDF στη βορειοανατολική Συρία βοήθησε στην άμβλυνση της πίεσης στην τρέχουσα ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ της τουρκικής κυβέρνησης και των μαχητών του PKK.

Οι τελευταίες εξελίξεις στον πόλεμο στο Ιράν

Η CIA προσπαθεί να εξοπλίσει τις ιρανικές κουρδικές δυνάμεις με στόχο την υποκίνηση μιας λαϊκής εξέγερσης στο Ιράν, δήλωσαν στο CNNi πολλά άτομα που έχουν γνώση του σχεδίου. Αρκετές ιρανικές κουρδικές ομάδες έχουν αφήσει υπόνοιες για επικείμενη δράση και προτρέποντας τις ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις να αυτομολήσουν.

Η υποστήριξη της CIA προς τις ιρανικές κουρδικές ομάδες ξεκίνησε αρκετούς μήνες πριν από τον πόλεμο, δήλωσε μία από τις πηγές και ένας ανώτερος αξιωματούχος της περιφερειακής κυβέρνησης του Κουρδιστάν.

Οποιαδήποτε προσπάθεια εξοπλισμού ιρανικών κουρδικών ομάδων θα χρειαζόταν υποστήριξη από τους Ιρακινούς Κούρδους για να επιτραπεί η διέλευση των όπλων και να χρησιμοποιηθεί ως αφετηρία για επιθέσεις το ιρακινό Κουρδιστάν.

«Είναι πολύ επικίνδυνο, αλλά τι μπορούμε να κάνουμε; Δεν μπορούμε να αντισταθούμε στην Αμερική», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος της Περιφερειακής Κυβέρνησης του ιρακινού Κουρδιστάν. «Είμαστε πολύ φοβισμένοι», πρόσθεσε.

Ο Ούρμπαν Κόνινγκχαμ, ερευνητής στο Royal United Services Institute (RUSI), ένα think tank με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε ότι δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η CIA και πιθανώς η Μοσάντ του Ισραήλ έχουν έρθει σε επαφή με μειονοτικές ομάδες στο Ιράν. Σημείωσε ότι πιθανότατα θα μιλούσαν και με άλλες μειονοτικές ομάδες, όπως οι Μπαλούχ και οι Αζέροι.

«Αυτό που με εκπλήσσει είναι το γεγονός ότι (πληροφορίες) έχουν δημοσιοποιηθεί τώρα, επειδή θέτουν έναν τεράστιο στόχο στην πλάτη αυτών των ομάδων, τόσο εντός του Ιράν όσο και... σε όλη την ευρύτερη περιοχή», δήλωσε ο Κόνινγχαμ στο CNNi.

Προηγούμενη εμπλοκή των ΗΠΑ και προδοσίες

Αφού ένας συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ έξιωξε τις δυνάμεις του Σαντάμ Χουσεΐν από το Κουβέιτ το 1991, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο Πρεσβύτερος προέτρεψε τον στρατό του Ιράκ και τον λαό του να ανατρέψουν τον δικτάτορα. Αλλά όταν οι Ιρακινοί Κούρδοι εξεγέρθηκαν εναντίον του Χουσεΐν, τους δόθηκε ελάχιστη υποστήριξη. Εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους καθώς ο ιρακινός στρατός σκότωσε χιλιάδες Κούρδους.

Κατά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, οι Κούρδοι ήταν για άλλη μια φορά σύμμαχοι. Αργότερα στη Συρία, οι υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ SDF ήταν μέρος της κύριας χερσαίας δύναμης που εκδίωξε το ISIS από το αρχηγείο του στη Ράκα.

Αλλά και στις δύο συγκρούσεις, η υποστήριξη που προσέφεραν οι ΗΠΑ εξασθένησε καθώς το πολιτικό κλίμα άλλαξε. Το 2018, οι ΗΠΑ παρέμειναν άπραγες καθώς οι ιρακινές δυνάμεις έδιωχναν τους Κούρδους από εδάφη που είχαν κερδίσει πολεμώντας τον ISIS.

Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συρία το 2019 άφησε τις κουρδικές SDF σε δύσκολη θέση. Οι κουρδικές δυνάμεις αργότερα έχασαν εδάφη από τη νέα συριακή κυβέρνηση μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ το 2024.

«Όταν ο Τραμπ ή ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ζητούν από τους Κούρδους να πολεμήσουν ενάντια στο καθεστώς, αυτοί οι Ιρανοί Κούρδοι θα έχουν στο μυαλό τους την εμπειρία των Κούρδων στη Συρία», δήλωσε ο Κόνινγκχαμ του RUSI.

«Θα με εξέπληττε πολύ αν βλέπουν τις ΗΠΑ ή τους Ισραηλινούς ως αξιόπιστους εταίρους. Κάποιοι μπορεί να πιστεύουν ότι δεν έχει και τόση σημασία και ότι το μόνο που χρειάζονται είναι η υποστήριξη», πρόσθεσε.

Ο αναλυτής τόνισε ακόμη ότι οποιαδήποτε προοπτική κουρδικών ομάδων να συνεργαστούν στενότερα με τις ΗΠΑ θα είναι «εξαιρετικά ανησυχητική» για την τουρκική κυβέρνηση.

«Οι Τούρκοι θα ανησυχήσουν εξαιρετικά αν οι Κούρδοι καταφέρουν να δημιουργήσουν κάποια δυναμική από αυτό», σημείωσε ο Κόνινγκχαμ. Για τον ίδιο ο σχηματισμός κάποιου είδους αυτόνομου κουρδικού κράτους παραμένει μια απρόβλεπτη προοπτική.

Η Σάναζ Ιμπραήμ Άχμεντ, η πρώτη κυρία του Ιράκ και γνωστή Κούρδισσα ακτιβίστρια, εξέδωσε ανακοίνωση την Πέμπτη (5/3), στην οποία, μεταξύ άλλων, ανέφερε, ότι πολύ συχνά θυμούνται τους Κούρδους μόνο όταν χρειάζεται η θυσία τους.

«Αφήστε τους Κούρδους ήσυχους», έγραψε. «Δεν είμαστε όπλα επί πληρωμή».