Πώς η χρήση πυρομαχικών διασποράς από το Ιράν δοκιμάζει την αεράμυνα του Ισραήλ

Πρόκειται για ένα ανησυχητικό θέαμα που έχει γίνει χαρακτηριστικό του πολέμου εδώ, καθώς το Ιράν εξοπλίζει όλο και περισσότερο ορισμένους από τους βαλλιστικούς πυραύλους του με βόμβες διασποράς, με στόχο να διαπεράσει τα εξελιγμένα αμυντικά συστήματα του Ισραήλ.

Οι κηλίδες φωτός είναι μικρές βόμβες, η καθεμία από τις οποίες μεταφέρει έως και 5 κιλά εκρηκτικών, οι οποίες απελευθερώνονται σε μεγάλο υψόμετρο από την κεφαλή του πυραύλου πριν κατακλύσουν αδιακρίτως μια ευρεία περιοχή. Οι περισσότεροι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν μεταφέρουν περίπου 24 βόμβες, αλλά ένας από τους πυραύλους του, ο Khorramshahr, μπορεί να εξοπλιστεί με έως και 80, σύμφωνα με ειδικούς.

Μια ανάλυση του CNNi για δύο ξεχωριστές επιθέσεις με ιρανικά πυρομαχικά διασποράς επιβεβαίωσε πολλαπλές προσκρούσεις που εκτείνονταν σε μια περιοχή επτά και οκτώ μιλίων, αντίστοιχα, πέφτοντας τυχαία σε σπίτια, επιχειρήσεις, δρόμους και πάρκα.

Οι Ισραηλινοί προστατεύονται σχετικά καλά από τις έγκαιρες προειδοποιήσεις που προηγούνται των επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και τα καταφύγια είναι ευρέως προσβάσιμα. Ωστόσο, μια βόμβα σκότωσε δύο άτομα στα περίχωρα του Τελ Αβίβ την περασμένη εβδομάδα και πολλοί άλλοι τραυματίστηκαν. Οι δύο άνδρες, και οι δύο εργάτες οικοδομών, δεν βρίσκονταν σε καταφύγιο ή προστατευμένο χώρο τη στιγμή της επίθεσης.

Τα πυρομαχικά διασποράς είναι εξ ορισμού αδιάκριτα, γι’ αυτό και η χρήση τους εναντίον κατοικημένων περιοχών απαγορεύεται από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Υπάρχουν διάφοροι τύποι πυρομαχικών διασποράς, όπως βόμβες που ρίχνονται από αεροσκάφη και συστήματα πολλαπλών εκτοξεύσεων πυραύλων (MLRS) που μπορούν να διασκορπίσουν εκατοντάδες βομβίδες.

Η Διεθνής Αμνηστία είχε καταδικάσει προηγουμένως τη χρήση πυρομαχικών διασποράς από το Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον περασμένο Ιούνιο ως «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου». Η οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει επίσης κατηγορήσει το Ισραήλ για παρόμοιες παραβιάσεις λόγω της χρήσης πυρομαχικών διασποράς στο Λίβανο το 2006.

Το Ισραήλ έχει παραδεχτεί τη χρήση πυρομαχικών διασποράς στο Λίβανο και την Λωρίδα της Γάζας, ισχυρίζόμενο ότι το κάνει «σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο»...

Μηχανισμός παράκαμψης της αεράμυνας

Το Ιράν φαίνεται πλέον να εξοπλίζει ολοένα και περισσότερους από τους βαλλιστικούς πυραύλους του με κεφαλές μεταφοράς, οι οποίες μπορούν να μεταφέρουν υποβλήματα διασποράς, σε σύγκριση με προηγούμενες συγκρούσεις με το Ισραήλ. Ένας ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος ανέφερε ότι περίπου οι μισοί από όλους τους βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν εναντίον του Ισραήλ κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου ήταν εξοπλισμένοι με πυρομαχικά διασποράς.

Τα πυρομαχικά αυτά αποτελούν μια σημαντική νέα πρόκληση για τις αεροπορικές άμυνες του Ισραήλ, οι οποίες έχουν αναχαιτίσει με επιτυχία τους περισσότερους βαλλιστικούς πυραύλους, αλλά δυσκολεύονται να σταματήσουν τα υποβλήματα, λόγω του μικρού τους μεγέθους και του σχετικά μικρού χρόνου που έχουν στη διάθεσή τους για την αναχαίτιση.

«Είναι ένας μηχανισμός για την παράκαμψη της ενεργητικής πυραυλικής άμυνας», δήλωσε ο Ταλ Ίνμπαρ, εμπειρογνώμονας σε θέματα πυραύλων που παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ισραηλινές εταιρείες άμυνας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τον Ίνμπαρ, ένας ιρανικός βαλλιστικός πύραυλος μπορεί να αναχαιτιστεί με επιτυχία από τους ισραηλινούς αναχαιτιστές μεγάλου βεληνεκούς, αλλά οι βόμβες μπορούν να εκτοξευθούν, είτε επειδή ο πύραυλος δεν χτυπήθηκε μετωπικά, είτε επειδή οι βόμβες είχαν ήδη απελευθερωθεί.

Ο Ίνμπαρ αναφέρει ότι οι βόμβες μπορούν να αναχαιτιστούν από το σύστημα αεροπορικής άμυνας Iron Dome του Ισραήλ – το οποίο προορίζεται για πυραύλους μικρότερης εμβέλειας και άλλα βλήματα – αλλά τέτοιες προσπάθειες αναχαίτισης δεν είναι πάντα επιτυχείς.

«Οι Ιρανοί σχεδιαστές πιθανότατα υιοθέτησαν μια μέθοδο διασποράς σε μεγάλο υψόμετρο, εν μέρει για να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα επιτυχούς αναχαίτισης από το έδαφος», δήλωσε ο N.R. Jenzen-Jones, εμπειρογνώμονας σε θέματα πυρομαχικών και διευθυντής της Armament Research Services, προσθέτοντας ότι τα πυρομαχικά είναι μικρά και πέφτουν με μεγάλη ταχύτητα.

«Ενώ υπάρχουν ρωσικά και κινεζικά πυρομαχικά που χρησιμοποιούν μια παρόμοια προσέγγιση, τα ιρανικά παραδείγματα φαίνεται να διασκορπίζουν έναν σχετικά μικρό αριθμό υποπυρομαχικών σε μια πολύ ευρύτερη περιοχή-στόχο – με αποτέλεσμα ένα λιγότερο αποτελεσματικό από στρατιωτική άποψη σχέδιο».

Σε προηγούμενες συγκρούσεις με το Ισραήλ, το Ιράν έχει εκτοξεύσει μεγάλες ομοβροντίες πυραύλων – συχνά δεκάδες κάθε φορά – προκειμένου να κατακλύσει τις αεροπορικές άμυνες του Ισραήλ. Ωστόσο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ καταστρέφουν τη δυνατότητα εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τα πυρομαχικά διασποράς ενδέχεται να προσφέρουν στον Ιράν έναν άλλο τρόπο να διαπεράσει αυτές τις άμυνες.

«Πιστεύω ότι το Ιράν δεν διαθέτει προς το παρόν την ικανότητα να οργανώσει μια μεγάλη βροχή βαλλιστικών πυραύλων», δήλωσε ο Ίνμπαρ. «Επομένως, αν το Ιράν θέλει να προκαλέσει μεγάλη ζημιά, ακόμη και με μικρό αριθμό βαλλιστικών πυραύλων, τότε οι πύραυλοι με κεφαλές βομβιδίων διασποράς θα είναι το όπλο της επιλογής».

Στρατηγικό αλλά και ψυχολογικό όπλο

Όμως, πέρα από το να περάσει μικρές βόμβες από τις αεροπορικές άμυνες του Ισραήλ, η χρήση πυρομαχικών διασποράς από το Ιράν μπορεί επίσης να έχει ως στόχο να μειώσει το απόθεμα των αντιπυραυλικών πυραύλων του Ισραήλ, αναγκάζοντάς το ενδεχομένως να εκτοξεύσει δεκάδες από αυτούς για να εξουδετερώσει την απειλή ενός μόνο πυραύλου.

«Είναι μια πρόκληση», είπε ο Ίνμπαρ. «Η ισορροπία μεταξύ του αριθμού των πυραύλων στο Ιράν και του αριθμού των αντιπυραυλικών συστημάτων… είτε στο Ισραήλ είτε στο Αμπού Ντάμπι ή στο Κατάρ, για παράδειγμα».

Το χτύπημα στο εργοτάξιο όπου έχασαν τη ζωή τους δύο άνδρες ήταν ένα από τα πέντε που επαλήθευσε το CNNi από μια πυραυλική επίθεση στις 9 Μαρτίου, η οποία εκτεινόταν σε απόσταση άνω των 13 χιλιομέτρων. Ένα πυρομαχικό διασποράς τραυμάτισε επίσης ένα άτομο που περπατούσε σε έναν δρόμο της γειτονικής πόλης.

Την προηγούμενη μέρα, ένας άλλος βαλλιστικός πύραυλος εκτόξευσε τα πυρομαχικά του σε μια έκταση 11,27 χιλιομέτρων στο βόρειο Τελ Αβίβ και σε ένα γειτονικό προάστιο, χτυπώντας ένα πλυντήριο αυτοκινήτων, αρκετές κατοικημένες περιοχές και ένα πάρκο.

«Τα εγγενή τεχνικά χαρακτηριστικά αυτών των συγκεκριμένων συνδυασμών πυραύλων και υποβλημάτων υποδηλώνουν σαφώς ότι πρόκειται για ένα όπλο που αναπτύχθηκε κυρίως για να σπείρει τον τρόμο στον άμαχο πληθυσμό, και όχι για ένα όπλο με σαφή στρατιωτικό σκοπό», δήλωσε ο Τζένζεν-Τζόουνς.

Ο ισραηλινός στρατός και η Διοίκηση Εσωτερικού Μετώπου έχουν επιδιώξει όλο και περισσότερο να ενημερώσουν το ισραηλινό κοινό για τον κίνδυνο που ενέχουν αυτές οι βόμβες, προτρέποντας τους πολίτες να παραμείνουν στα καταφύγια για αρκετά λεπτά μετά το σβήσιμο των σειρήνων, μέχρι να δοθεί το σήμα ότι ο κίνδυνος έχει περάσει. Έχουν επίσης επισημάνει τους κινδύνους που ενέχει η προσέγγιση μη εκραγέντων βομβών.

«Η επίδρασή τους είναι παρόμοια με την έκρηξη μιας χειροβομβίδας – σχετικά περιορισμένες τοπικές ζημιές, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνες για όποιον βρίσκεται κοντά», ανέφερε ο ισραηλινός στρατός σε δήλωση. «Επειδή διασκορπίζονται σε μια μεγάλη έκταση, αυτές οι υποβόμβες μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε μια ευρεία ζώνη».

Πυραυλικός πόλεμος τριβής

Ωστόσο, ο πραγματικός κίνδυνος για το Ισραήλ ενδέχεται να έγκειται στην ευρύτερη στρατηγική του Ιράν, καθώς η Ισλαμική Δημοκρατία φαίνεται να επιδιώκει όλο και περισσότερο έναν πόλεμο εξάντλησης.

Με έναν πύραυλο – ιδίως έναν εξοπλισμένο με βόμβες διασποράς – το Ιράν μπορεί να στείλει εκατομμύρια Ισραηλινούς σε καταφύγια και να αναγκάσει το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να συνεχίσουν να καταναλώνουν έναν περιορισμένο αριθμό δαπανηρών αντιπυραυλικών συστημάτων.

«Η συνεχιζόμενη χρήση τέτοιων πυρομαχικών έχει πιθανώς ως κύριο στόχο να επιφέρει κατασταλτικό και ψυχολογικό αποτέλεσμα, καθώς το Ιράν επιδιώκει να αποδυναμώσει την αποφασιστικότητα του Ισραήλ και να επιβάλει οικονομικό και κοινωνικό κόστος, αναγκάζοντας τον πληθυσμό να αναζητά συνεχώς καταφύγιο από τις επιθέσεις», δήλωσε ο Τζένζεν-Τζόουνς.

Πηγή: How Iran’s use of cluster munitions is challenging Israel’s air defenses, byJeremy Diamond, Gianluca Mezzofiore, Zeena Saifi.