NYT: Το επόμενο δίλημμα του Τραμπ είναι αν θα ανακτήσει το πυρηνικό καύσιμο του Ιράν

Η Τεχεράνη βρισκόταν στα πρόθυρα να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, επιμένει ο πρόεδρος, και θα το χρησιμοποιούσε πρώτα στο Ισραήλ και στη συνέχεια στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Θα το χρησιμοποιούσαν μέσα σε μία ώρα ή μία μέρα», δήλωσε ο κ. Τραμπ τη Δευτέρα όπως αναφέρουν οι New York Times.

Στην πραγματικότητα, το να ακούς τον Τραμπ τις τελευταίες ημέρες είναι σαν να ακούς έναν πρόεδρο να συζητά αν θα διατάξει τη μεγαλύτερη αποστολή στο Ιράν από όλες: να κατασχέσει ή να καταστρέψει το πυρηνικό υλικό που είναι σχεδόν κατάλληλο για βόμβα, το οποίο πιστεύεται ότι είναι σε μεγάλο βαθμό αποθηκευμένο βαθιά κάτω από ένα βουνό στο Ισφαχάν.

Θα ήταν, από κάθε άποψη, μια από τις πιο τολμηρές και επικίνδυνες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία, πολύ πιο περίπλοκη και επικίνδυνη από την προσπάθεια να σκοτωθεί ο Οσάμα μπιν Λάντεν το 2011 ή να συλληφθεί ο Νικολάς Μαδούρο από το κρεβάτι του στις αρχές Ιανουαρίου.

Κανείς δεν είναι σίγουρος πού βρίσκεται όλο το καύσιμο. Εάν τα δοχεία που το περιέχουν τρυπηθούν, το περιεχόμενο θα είναι τόσο τοξικό όσο και ραδιενεργό. Εάν τα δοχεία πλησιάσουν πολύ κοντά το ένα στο άλλο, υπάρχει ο κίνδυνος επιταχυνόμενης πυρηνικής αντίδρασης.

Όπως το έθεσε ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, πριν από λίγες εβδομάδες στο Κογκρέσο, πρόκειται για μια επιχείρηση που θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μόνο εάν διαταχθεί μια δύναμη κομάντο να «μπει και να την παραλάβει».

Ο ίδιος οΤραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ότι οι χερσαίες επιχειρήσεις δεν τον ανησυχούν. «Δεν φοβάμαι πραγματικά αυτό», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Δεν φοβάμαι πραγματικά τίποτα».

Στο τραπέζι μία τέτοια επιχείρηση

Ο Αμερικανός πρέοδρος προφανώς εξετάζει το ενδεχόνενο μιας τέτοιας επιχείρησης, την οποία πριν από λίγες εβδομάδες είχε δηλώσει ότι θα επιχειρούσε μόνο εάν ο στρατός του Ιράν ήταν «τόσο αποδεκατισμένος που δεν θα μπορούσε να πολεμήσει».

Αυτό σημαίνει ότι συνεχίζει να σκέφτεται το πρόβλημα του τερματισμού του πολέμου πριν λυθεί το πρόβλημα. Ο Μάθιου Μπαν, ειδικός σε πυρηνικά στο Χάρβαρντ, σημείωσε ότι αν ο κ. Τραμπ σταματούσε τώρα «θα άφηνε ένα αποδυναμωμένο αλλά πικραμένο καθεστώς, πιθανώς πιο αποφασισμένο από ποτέ να κατασκευάσει μια πυρηνική βόμβα - και ακόμα με το υλικό και μεγάλο μέρος της γνώσης και του εξοπλισμού που απαιτούνται για να το κάνει».

Έτσι, τώρα, ένας πρόεδρος που έκανε ελάχιστα για να προετοιμάσει το αμερικανικό κοινό για την επίθεση στο Ιράν, ακούγεται σαν να εκδίδει καθημερινές προειδοποιήσεις σε περίπτωση που αποφασίσει να κατασχέσει το μητρικό απόθεμα πυρηνικών καυσίμων του Ιράν.

Καθώς επιστρέφει ξανά και ξανά στην πυρηνική απειλή, ο Τραμπ υπερβάλλει για το πόσο γρήγορα μπορεί να μετατραπεί σε όπλο το υλικό που είναι αποθηκευμένο υπόγεια, λέγοντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο την Τρίτη ότι το Ιράν ήθελε «ένα μήνα» για να μπορέσει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο πριν βομβαρδίσει τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025.

Τα ευρήματα των μυστικών υπηρεσιών

Στην πραγματικότητα, πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου με τη συνδυασμένη αμερικανική και ισραηλινή επίθεση, οι περισσότεροι αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών δήλωσαν ότι έβλεπαν μικρό άμεσο κίνδυνο ότι το Ιράν θα μπορούσε να αγωνιστεί για μια βόμβα. Αυτό υπογραμμίστηκε την Τρίτη (17/3) με την παραίτηση του Τζο Κεντ, διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, ο οποίος υποστήριξε σε επιστολή του εξηγώντας την απόφασή του να παραιτηθεί ότι «το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή για το έθνος μας».

Αμερικανικοί δορυφόροι και άλλος εξοπλισμός συλλογής πληροφοριών παρακολουθούσαν τις κύριες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικών όπλων της χώρας και οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ήταν βέβαιοι ότι θα έβλεπαν προειδοποιητικά σημάδια εάν οι Ιρανοί προσπαθούσαν να ανακτήσουν το καύσιμο από τις βαθιές υπόγειες σήραγγες και να αγωνιστούν για μια βόμβα.

Τώρα, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει. Μετά από 18 ημέρες βομβαρδισμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, που εξάλειψαν μεγάλο μέρος της συμβατικής πυραυλικής του ικανότητας, το πυρηνικό υλικό είναι μια από τις τελευταίες γραμμές άμυνας του Ιράν.

«Κατά την άποψή τους, το χρειάζονται περισσότερο από ποτέ», δήλωσε την Τρίτη ο Τζορτζ Πέρκοβιτς, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace. «Και ήταν πιθανώς έτοιμοι να το προστατεύσουν», πρόσθεσε.

Ο Πέρκοβιτς, συγγραφέας του βιβλίου «Πώς να αξιολογήσετε τις πυρηνικές απειλές στον 21ο αιώνα», δήλωσε ότι με βάση το πόσο καλά φαίνεται να έχουν σχεδιάσει οι Ιρανοί την αντίδρασή τους στην αμερικανική και ισραηλινή επίθεση, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να υποθέσουν ότι έχουν κάνει το ίδιο για τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης που περιέχουν τα πυρηνικά τους καύσιμα.

«Οι Ιρανοί καταλαβαίνουν ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να καταστρέψουν αυτό το υλικό ή να το εξαλείψουν», είπε. «Οπότε, πιθανώς υπάρχουν πολλά δοχεία-δολώματα, ώστε όταν οι Ειδικές Δυνάμεις φτάσουν εκεί κάτω, αντί για περίπου 20 κοντέινερ, θα υπάρχουν εκατοντάδες ή χιλιάδες. Θα κάνουν πολλά πράγματα για να ταλαιπωρήσουν όποιον προσπαθεί να τα αποκτήσει».

Τα παραδείγματα του παρελθόντος

Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν τέτοιες επιχειρήσεις εδώ και χρόνια, από τότε που δημιούργησαν μονάδες πυρηνικά εκπαιδευμένων ειδικών δυνάμεων επιχειρήσεων που εξασκούνται στην απενεργοποίηση όπλων, στην ανατίναξη φυγοκεντρητών και στην αντιμετώπιση πυρηνικού υλικού.

Οι επιχειρήσεις καλύπτονται από μυστικότητα, επομένως ακόμη και βασικά ερωτήματα - συμπεριλαμβανομένου του εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ανατινάξουν τα δοχεία με πυρηνικό υλικό ή θα προσπαθήσουν να τα απομακρύνουν από τη χώρα - παραμένουν αναπάντητα.

Ομοίως, δεν είναι σαφές εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιχειρήσουν μια μυστική και μινιμαλιστική επιχείρηση, όπως αυτή για τη σύλληψη του Μπιν Λάντεν, ή εάν ο Τραμπ θα διατάξει μια επιχείρηση ευρεία επιχείρηση με τη συμμετοχή στρατευμάτων και αεροπορικής κάλυψης. Και πιθανότατα οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να ελέγξουν αρκετές διαφορετικές τοποθεσίες για το υλικό.

«Ενώ ένα μεγάλο μέρος του βρίσκεται στο Ισφαχάν, πρέπει να υποθέσουμε ότι δεν είναι όλο», είπε ο κ. Μπαν. Μερικά μπορεί να βρίσκονται σε σήραγγες σε άλλη τοποθεσία. Και μερικά μπορεί να βρίσκονται στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Φόρντο και το Νατάνζ.

Οι επιπλοκές είναι τόσο μεγάλες που μπορεί να οδηγήσουν την κυβέρνηση Τραμπ να επανεξετάσει μια πρόταση που ο Αμπάς Αραγτσί, υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, έθεσε στο τραπέζι τον περασμένο μήνα, λίγες ημέρες ακριβώς πριν από την επίθεση.

Το Ιράν, είπε, ήταν πρόθυμο να αναμίξει όλο το πυρηνικό υλικό που κατέχει μέχρι το επίπεδο που χρησιμοποιείται σε πυρηνικούς αντιδραστήρες, υπό επιθεώρηση από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας. Αλλά δεν θα άφηνε το υλικό να φύγει από τη χώρα. Έπρεπε να παραμείνει στο Ιράν, υπό επιθεώρηση.

Οι δύο διαπραγματευτές των ΗΠΑ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου, και ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του, απέρριψαν την ιδέα, λέγοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε το Ιράν να μείνει με αποθέματα πυρηνικών καυσίμων. Προσέφεραν μια εναλλακτική λύση: Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προμήθευαν το Ιράν με ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού, κατάλληλο για αντιδραστήρες παραγωγής ενέργειας, για πάντα και δωρεάν, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις.

Ο κ. Αραγτσί απέρριψε την ιδέα. Υπήρξε συζήτηση για μια ακόμη συνάντηση, αλλά αυτή προηγήθηκε από την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση νωρίς το πρωί στις 28 Φεβρουαρίου.

Όμως, όλοι οι πόλεμοι τελειώνουν κάποια στιγμή και σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση για κατάπαυση του πυρός, θα μπορούσε να υπάρξει μια ακόμη ευκαιρία για διαπραγμάτευση για την τύχη του πυρηνικού υλικού. Η αμερικανική πρόσβαση για να φτάσει στο καύσιμο και ίσως για να το αφαιρέσει ή να το αναμίξει θα μπορούσε να είναι μέρος της συμφωνίας. Αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία ότι κάτι τέτοιο αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.