«Μάθε»: Ειρωνικό μήνυμα στα ελληνικά, χαραγμένο σε βλήμα σφεντόνας 2.000 ετών στους Άγιους Τόπους

Το αντικείμενο εντοπίστηκε στα ερείπια της ελληνιστικής πόλης Ίππος (Σουσίτα στα αραμαϊκά), η οποία βρισκόταν περίπου 1,5 χιλιόμετρο ανατολικά από τη Θάλασσα της Γαλιλαίας, αναφέρει το LiveScience. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο λιωμένος μόλυβδος για την παρασκευή του βλήματος είχε χυθεί σε καλούπι όπου ήταν χαραγμένη η ελληνική λέξη.

«Βλήματα αυτού του τύπου είναι γνωστά στην αρχαιολογική έρευνα από πολλούς τόπους της ελληνιστικής περιόδου, ιδιαίτερα από τον 2^ο αιώνα π.Χ. Αλλά αυτό είναι το πρώτο που φέρει τη συγκεκριμένη επιγραφή», δήλωσε ο αρχαιολόγος Μάικλ Άιζενμπεργκ από το Πανεπιστήμιο της Χάιφα. Ο ίδιος και οι συνεργάτες του, στο άρθρο που δημοσίευσαν στο περιοδικό Palestine Exploration Quarterly, εκτιμούν ότι το βλήμα χρησιμοποιήθηκε εναντίων επιτιθέμενων από ελληνόφωνους υπερασπιστές της Ίππου.

«Αντιπροσωπεύει το ντόπιο σαρκαστικό χιούμορ των υπερασπιστών της πόλης, οι οποίοι ήθελαν να δώσουν ένα μάθημα στους εχθρούς τους με ένα κλείσιμο του ματιού», είπε.

Η Ίππος ήταν μία από τις δέκα πόλεις της Δεκάπολης, που ιδρύθηκαν από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και αργότερα ενισχύθηκαν από τους Ρωμαίους ως ανατολικό τους προπύργιο έναντι των Παρθών.

Σφεντόνα, ένα φθηνό και αποτελεσματικό όπλο

Το βλήμα ανακαλύφθηκε το 2025 κατά τη διάρκεια ανασκαφών σε νεκρόπολη της Ίππου. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό ότι εκτοξεύθηκε από τα τείχη της πόλης. Έχει σχήμα λεμονιού, είναι κατασκευασμένο από μόλυβδο και έχει μήκος περίπου 3,2 εκατοστά. Η μία του πλευρά έχει καταστραφεί από ισχυρή πρόσκρουση, ενώ εκτιμάται ότι αρχικά ζύγιζε περίπου 45 γραμμάρια.

Οι ερευνητές υπενθυμίζουν ότι οι σφενδόνες, αν και φθηνές στην κατασκευή, αποτελούσαν ιδιαίτερα αποτελεσματικό όπλο. Ένας έμπειρος σφενδονιστής μπορούσε να πλήξει στόχο σε απόσταση σχεδόν 300 μέτρων, ενώ τέτοια βλήματα μπορούσαν να παραχθούν γρήγορα κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης με τη χρήση λίθινων καλουπιών.

Σε πολλές περιπτώσεις, τέτοια βλήματα έφεραν ονόματα θεών, πόλεων ή στρατιωτικών ηγετών, ακόμη και σύμβολα όπως κεραυνούς, τρίαινες ή σκορπιούς, που θεωρούνταν ότι τους προσέδιδαν δύναμη. Στην Ίππο έχουν βρεθεί συνολικά 69 μολύβδινα βλήματα έπειτα από 26 χρόνια ανασκαφών. Ανάμεσα στα χαραγμένα μηνύματα που έχουν ανακαλυφθεί είναι τα επίσης ειρωνικά «πιάσε» και «δοκίμασε».

Αυτά τα βλήματα μπορεί να χρησιμοποιήθηκαν σε οποιαδήποτε από τις πολλές μάχες κατά την ελληνιστική περίοδο στην Ίππο. «Η πρώτη ήταν πριν από την ίδρυση της πόλης, κατά τη διάρκεια της πτολεμαϊκής κυριαρχίας, όταν ένα φρούριο βρισκόταν στην κορυφή του λόφου», έγραψαν οι ερευνητές. «Κατακτήθηκε με τη Μάχη του Πανείου γύρω στο 199 π.Χ. από τους Σελευκίδες, οι οποίοι στη συνέχεια ίδρυσαν την πόλη της Ίππου σε αυτή τη θέση».