CNNi: Το Ιράν κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία και ο Τραμπ το γνωρίζει

Σύμφωνα με το CNNi, το γεγονός ότι η εκεχειρία εξαρτάται από τη συγκατάθεση του Ιράν να ανοίξει ξανά τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό αποτελεί σιωπηρή αναγνώριση της επιρροής της Τεχεράνης στο σημαντικότερο σημείο στραγγαλισμού του πετρελαίου στον κόσμο και, μαζί με αυτό, σε σημαντικά τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας.

«Το Ιράν δεν χρειάζεται μεγάλη στρατιωτική δύναμη για να προκαλέσει τεράστια αναστάτωση στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε τον περασμένο μήνα η εμπειρογνώμονας σε θέματα ενέργειας του Brookings, Σαμάνθα Γκρος.

Ο ενθουσιασμός στις αγορές και οι ανησυχίες

Οι επενδυτές και οι επιχειρηματίες υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό την κατάπαυση του πυρός, παρότι οι αναλυτές προειδοποίησαν ότι οι ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου δεν έχουν εξαφανιστεί. Οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν πτώση 15-20% την Τετάρτη, ενώ οι τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατέγραψαν πτώση παρόμοιου εύρους.

«Υπάρχουν σημαντικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν προτού η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν μπορέσει να μετατραπεί σε μόνιμο τέλος του πολέμου», προειδοποίησε σε σημείωμά του ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics.

«Για τις αγορές, το πιο κρίσιμο ζήτημα παραμένει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ», πρόσθεσε.

Μένει να δούμε αν η ναυτιλία θα επαναληφθεί πλήρως, καθώς, μετά από κάποια σημάδια διέλευσης δεξαμενόπλοιων νωρίς την Τετάρτη, το Ιράν φέρεται να σταμάτησε την κυκλοφορία μετά την ισραηλινή επίθεση στον Λίβανο. Τουλάχιστον προς το παρόν, ο ιρανικός στρατός ελέγχει αυτά τα δρομολόγια, γεγονός που του προσδίδει μοναδική ισχύ όσον αφορά τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Το Ιράν έχει ουσιαστικά αποκλείσει τα στενά του Ορμούζ για τη συντριπτική πλειοψηφία των πλοίων για περισσότερο από έξι εβδομάδες, ένα σενάριο που μέχρι πρότινος ήταν αδιανόητο για μια θαλάσσια οδό που συνήθως μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου και το ένα τρίτο των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων ουρίας.

«Αυτό είναι το θέμα για το οποίο οι αναλυτές ενεργειακής ασφάλειας… ανησυχούν από πάντα», δήλωσε ο Γκρος από το Brookings.

Χώρες σε όλο τον κόσμο ταλαντεύονται από το ιστορικό σοκ της εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου.

Στην Ασία, η επικείμενη έλλειψη καυσίμων ωθεί τις κυβερνήσεις να λάβουν δραστικά μέτρα, με τις Φιλιππίνες να κηρύσσουν εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ενέργειας. Η Ευρώπη, εν τω μεταξύ, αντιμετωπίζει ραγδαία αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, ακριβώς τη στιγμή που βγαίνει από την κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Ακόμη και στις πλούσιες σε πετρέλαιο Ηνωμένες Πολιτείες, οι τιμές της βενζίνης έχουν εκτοξευθεί.

Η επιρροή του Ιράν στα Στενά «ήταν αρκετή για να επιτύχει κατάπαυση του πυρός» και, κυρίως, με το καθεστώς του να έχει αποδυναμωθεί αλλά να παραμένει όρθιο, δήλωσε στο CNNi ο Νταν Αλαμάριου, επικεφαλής γεωπολιτικός στρατηγικός της εταιρείας συμβούλων Oxford Economics. Το Ιράν έχει μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ σε όπλο για να διεξάγει έναν «οικονομικό πόλεμο».

Σε υψηλές τιμές το Ιρανικό πετρέλαιο

Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ έχει προσφέρει στο Ιράν δύο βασικά πλεονεκτήματα: οικονομική επιρροή έναντι του υπόλοιπου κόσμου και τη δυνατότητα να αναπληρώνει τα πολεμικά του ταμεία με έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου, σε φουσκωμένες τιμές.

Η Ουάσιγκτον προχώρησε μάλιστα στην προσωρινή άρση των κυρώσεων για περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρονται δια θαλάσσης, προκειμένου να ανακουφίσει την παγκόσμια κρίση εφοδιασμού.

Οι εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν κυμάνθηκαν κατά μέσο όρο στα 1,85 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα έως τον Μάρτιο, περίπου 100.000 βαρέλια την ημέρα περισσότερα από τον μέσο όρο μεταξύ Δεκεμβρίου και Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τον Χομαγιούν Φαλάκσαχι, αναλυτή της εταιρείας δεδομένων και αναλύσεων Kpler.

Το Ιράν κερδίζει επίσης περισσότερα από τις εξαγωγές πετρελαίου του, οι οποίες σε κανονικές συνθήκες πωλούνται με έκπτωση περίπου 10 δολαρίων ανά βαρέλι σε σχέση με το Brent. Σε ορισμένες πρόσφατες πωλήσεις στην Κίνα, η οποία συνήθως αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου, το αργό αυτό πωλήθηκε περίπου 3 δολάρια ανά βαρέλι πιο ακριβά από το Brent, είπε ο Falakshahi. Στην Ινδία, η διαφορά αυτή έφτασε τα 7 δολάρια σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόσθεσε, επικαλούμενος εμπόρους και διυλιστές και στις δύο χώρες.

«Ο μεγαλύτερος αριθμός πελατών και η έλλειψη ανταγωνιστικού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ωθήσει προς τα πάνω τις τιμές του ιρανικού πετρελαίου», δήλωσε ο Falakshahi στο CNNi.

Το ατού του Ιράν

Η Τεχεράνη, από την άλλη πλευρά, επιθυμεί να συνεχίσει να ασκεί την οικονομική ισχύ που πρόσφατα επέδειξε, διατηρώντας τον έλεγχο της πρόσβασης στα Στενά ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου, σύμφωνα με μια πρόταση 10 σημείων που αποτελεί τη βάση των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Το καθεστώς που κυβερνά το Ιράν έχει (αναμφισβήτητα) εδραιώσει τον πολιτικό του έλεγχο και έχει αποδείξει την ικανότητά του να γονατίσει τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου», έγραψε ο Καρλ Σαμότα, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγορών της Corpay Currency Research, σε σημείωμα που δημοσίευσε την Τρίτη.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τις προτάσεις του Ιράν ως «μια λειτουργική βάση για διαπραγματεύσεις», σύμφωνα με μια ανάρτηση στο Truth Social.

Αρκετοί αναλυτές βλέπουν πλέον ένα ενδεχόμενο μόνιμο σύστημα διοδίων για τα πλοία που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό, αν και με σημαντικές επιφυλάξεις.

«Η κατάπαυση του πυρός έχει ενισχύσει τα Στενά του Ορμούζ τόσο ως σημείο πίεσης όσο και ως μηχανισμό διαπραγμάτευσης», έγραψαν αναλυτές της Kpler σε σημείωμα την Τετάρτη.

Για παράδειγμα, η Kpler πρότεινε ότι το Ομάν, στα χωρικά ύδατα του οποίου βρίσκεται μέρος του στενού, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ουδέτερος, μη υπό κυρώσεις μεσάζων» που θα εισπράττει τις πληρωμές και στη συνέχεια θα αποστέλλει ένα συμφωνημένο ποσοστό στο Ιράν. Η θεσμοθέτηση της πληρωμένης πρόσβασης στο Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε ενδεχομένως να συμβάλει στην ικανοποίηση ενός ακόμη βασικού αιτήματος του Ιράν — της οικονομικής αποζημίωσης για τις ζημίες που προκάλεσε η σύγκρουση.

Η Τεχεράνη είχε ήδη προχωρήσει στην επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονταν από το στενό τις τελευταίες εβδομάδες, με τουλάχιστον ένα πλοίο να καταβάλλει 2 εκατομμύρια δολάρια για να το κάνει, σύμφωνα με την εταιρεία πληροφοριών ναυτιλίας Lloyd’s List.

Την Τετάρτη, το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ανέφερε ότι το Ιράν και το Ομάν σχεδιάζουν να επιβάλλουν τέλη διέλευσης. Το CNNi επικοινώνησε με το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν για να ζητήσει σχόλιο.

Σύμφωνα με την Kpler, οι εμπορικές ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστικές εταιρείες είναι πιθανό να αποδεχθούν τα τέλη διέλευσης «πιο γρήγορα από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής». «Για το μεγαλύτερο μέρος της εξαγωγικής ικανότητας του Κόλπου, δεν υπάρχει ουσιαστική εναλλακτική διαδρομή».