Πώς φτάσαμε στις συνομιλίες Ισραήλ - Λιβάνου στις ΗΠΑ - Οι θέσεις των δύο πλευρών

Το Τελ Αβίβ εξαπέλυσε κύμα αεροπορικών επιθέσεων στον Λίβανο ύστερα από την εκτόξευση πυραύλων από τη Χεζμπολάχ προς το βόρειο Ισραήλ στις 2 Μαρτίου, τρεις ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν. Έκτοτε, έχει διευρύνει την χερσαία εισβολή στο νότιο Λίβανο, διατάζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια Λιβανέζους να εγκαταλείψουν χωριά που θεωρεί προπύργια της Χεζμπολάχ.

Από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο έχουν χάσει τη ζωή τους περισσότεροι από 2.080 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 252 γυναικών και 166 παιδιών, αναφέρει το λιβανέζικο υπουργείο Υγείας. Η Χεζμπολάχ δεν έχει δημοσιεύσει αριθμό νεκρών των μαχητών της.

Η Χεζμπολάχ έχει βάλει στο στόχαστρο κυρίως πόλεις κοντά στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ, αλλά έχει επίσης στοχεύσει μεγάλες πόλεις όπως η Χάιφα και το Τελ Αβίβ, προκαλώντας ζημιές και στέλνοντας τους Ισραηλινούς στα καταφύγια. Δύο Ισραηλινοί πολίτες και 13 στρατιώτες έχουν σκοτωθεί από τις 2 Μαρτίου λόγω των επιθέσεων αυτών.

Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών ήρθε μετά από έναν νέο γύρο μαχών το 2024, κατά τον οποίο οι ΗΠΑ μεσολάβησαν για μια συμφωνία με στόχο τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Έκτοτε, η κυβέρνηση του Λιβάνου διέταξε τον στρατό να καθιερώσει κρατικό μονοπώλιο σε αυτά τα όπλα, μια προσπάθεια που το Ισραήλ λέει ότι απέτυχε.

Από την πλευρά της η Χεζμπολάχ απορρίπτει τις εκκλήσεις για αφοπλισμό, θεωρώντας τους πυραύλους και τα άλλα όπλα της ως στοιχείο εθνικής άμυνας έναντι ισραηλινών επιθέσεων. Μετά τη συμφωνία του 2024, το Ισραήλ συνέχισε να πραγματοποιεί επιθέσεις με στόχο αποθήκες και μαχητές της Χεζμπολάχ.

Πώς προέκυψαν οι συνομιλίες

Μια εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου, ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, εξέφρασε την προθυμία του να ξεκινήσει άμεσες διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για να σταματήσουν οι μάχες, λέγοντας μάλιστα ότι ήταν έτοιμος να προχωρήσει στην ομαλοποίηση των σχέσεων.

Το Ισραήλ απέρριψε αυτήν την πρόταση, θεωρώντας την πολύ αργά από μια κυβέρνηση που συμμερίζεται τον στόχο της για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, αλλά δεν μπορεί να δράσει εναντίον της οργάνωσης χωρίς να διακινδυνεύσει έναν εμφύλιο πόλεμο.

Η θέση του Ισραήλ άλλαξε αφού οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία στις 7 Απριλίου για να σταματήσουν οι μάχες. Στις 9 Απριλίου, ο Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τον Λίβανο.

Ποιος θα ηγηθεί των συνομιλιών

Οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν στην Ουάσινγκτον το απόγευμα της Τρίτης του Πάσχα (14/4) μεταξύ του Ισραηλινού πρέσβη στις ΗΠΑ, Γιεχίελ Λάιτερ, και της Λιβανέζας ομολόγου του, Νάντα Χαμαντέχ Μοαβάντ, σύμφωνα με αξιωματούχους.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο πρέσβης των ΗΠΑ στον Λίβανο, Μισέλ Ίσα, και ο σύμβουλος του Υπουργείου Εξωτερικών, Μάικλ Νίντχαμ, θα παραστούν επίσης στη συνάντηση, δήλωσε αξιωματούχος του υπουργείου.

Ο Λίβανος, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν εκδώσει αντικρουόμενες δηλώσεις την ατζέντα των συνομιλιών.

Η προεδρία του Λιβάνου δήλωσε ότι οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στην ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός και στον καθορισμό ημερομηνίας έναρξης των διμερών συνομιλιών. Η κατάπαυση του πυρός ήταν το μόνο ουσιαστικό ζήτημα που η Μοαβάντ έχει εξουσιοδότηση να συζητήσει, δήλωσε την Κυριακή του Πάσχα (12/4) ο Υπουργός Πολιτισμού του Λιβάνου, Γασάν Σαλαμέχ.

Το Ισραήλ δεν θα συζητήσει κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι οποίες θα επικεντρωθούν στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και στην εγκαθίδρυση ειρηνικών σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, δήλωσε τη Δευτέρα του Πάσχα (13/4) ο εκπρόσωπος της ισραηλινής κυβέρνησης, Σος Μπεντροσιάν.

Ποια είναι η στάση του Ισραήλ

Ο Νετανιάχου και άλλοι αξιωματούχοι έχουν αρνηθεί να δηλώσουν εκ των προτέρων εάν θα ήταν διατεθειμένοι να κλιμακώσουν τις επιχειρήσεις ή να αποσυρθούν από θέσεις στον Λίβανο, σε περίπτωση που ξεκινήσουν οι συνομιλίες. Το Ισραήλ βομβαρδίζει χωριά του Λιβάνου καθώς επιδιώκει να δημιουργήσει μια «ζώνη ασφαλείας» κατά της Χεζμπολάχ πέρα ​​από τα βόρεια σύνορά του.

Ωστόσο, ένας ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε μειώσει τον αριθμό των πληγμάτων σε όλο το Λίβανο, πριν από τις συνομιλίες, συμπεριλαμβανομένης της Βηρυτού, την οποία το Ισραήλ δεν έχει χτυπήσει από τις 8 Απριλίου.

Ένας άλλος ανώτερος αξιωματούχος, με γνώση των συζητήσεων που έγιναν στο υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου, δήλωσε ότι το Ισραήλ θα παροτρύνει τον Λίβανο να απολύσει τους υπουργούς της Χεζμπολάχ από την κυβέρνηση της χώρας.

Η θέση του Λιβάνου

Ένας ανώτερος Λιβανέζος αξιωματούχος δήλωσε ότι η θέση της Βηρυτού ήταν ότι η κατάπαυση του πυρός ήταν προϋπόθεση για περαιτέρω συνομιλίες με σκοπό την επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας με το Ισραήλ.

Τον Μάρτιο, η κυβέρνηση απαγόρευσε στη Χεζμπολάχ να συμμετέχει σε στρατιωτικές δραστηριότητες.

Αλλά με τη Χεζμπολάχ να εξακολουθεί να διαθέτει ένα ισχυρό οπλοστάσιο και να υποστηρίζεται από ένα σημαντικό μέρος της σιιτικής μουσουλμανικής κοινότητας του Λιβάνου, ο αφοπλισμός της ομάδας αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για ένα εύθραυστο λιβανέζικο κράτος που αντιμετωπίζει τώρα μια από τις πιο επισφαλείς στιγμές του από τον εμφύλιο πόλεμο του 1975-90.

Το ιστορικό παρελθόν

Οι δύο χώρες δεν έχουν επίσημες διπλωματικές σχέσεις και τεχνικά βρίσκονται σε κατάσταση πολέμου από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948.

Το Ισραήλ έχει μακρά ιστορία στρατιωτικών επιχειρήσεων και εισβολών στον Λίβανο, συμπεριλαμβανομένης μιας 18ετούς κατοχής στο νότο από το 1982-2000.

Ωστόσο οι δύο πλευρές πραγματοποίησαν συνομιλίες με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ το 2022, οι οποίες οδήγησαν σε διμερή συμφωνία για τη θέσπιση θαλάσσιων συνόρων μεταξύ των δύο χωρών.

Τον Δεκέμβριο του 2025 τέλος, οι δύο χώρες είχαν έμμεσες συνομιλίες με τις ΗΠΑ στη Νακούρα, στο νότιο Λίβανο, σε μια προσπάθεια να εδραιώσουν τη συμφωνία που τερμάτισε τις μάχες Ισραήλ-Χεζμπολάχ το 2024.