Τα τατουάζ επηρεάζουν το ανοσοποιητικό μας με τρόπους που μόλις τώρα ανακαλύπτουμε

Τα τατουάζ θεωρούνται γενικά ασφαλή, αλλά ολοένα και περισσότερα επιστημονικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι το μελάνι δεν είναι βιολογικά αδρανέ. Το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν τα τατουάζ εισάγουν ξένες ουσίες στο σώμα, αλλά πόσο τοξικές μπορεί να είναι αυτές οι ουσίες και τι σημαίνει αυτό για την υγεία μας μακροπρόθεσμα.

Το μελάνι που χρησιμοποιείται για τατουάζ είναι προϊόν σύνθετων χημικών μειγμάτων. Περιέχει χρωστικές ουσίες που δίνουν χρώμα, υγρούς φορείς που βοηθούν στην κατανομή του μελανιού, συντηρητικά για την πρόληψη της μικροβιακής ανάπτυξης και μικρές ποσότητες προσμείξεων, όπως αναφέρει το sciencealert.

Πολλές χρωστικές που χρησιμοποιούνται σήμερα αναπτύχθηκαν αρχικά για εφαρμογές όπως η βαφή αυτοκινήτων, τα πλαστικά και ο γραφίτης εκτυπωτών και όχι για χρήση στο ανθρώπινο δέρμα.

Ορισμένα μελάνια περιέχουν ίχνη βαρέων μετάλλων, όπως νικέλιο, χρώμιο, κοβάλτιο και μόλυβδο. Τα βαρέα μέταλλα μπορεί να είναι τοξικά σε ορισμένα επίπεδα και είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις και ανοσολογική ευαισθησία.

Τα μελάνια για τατουάζ μπορούν επίσης να περιέχουν οργανικές ενώσεις, όπως αζωχρώματα και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες.

Οι ουσίες που μπορεί να ενέχουν κινδύνους

Οι αζωχρωστικές ουσίες είναι συνθετικές χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως σε υφάσματα και πλαστικά. Υπό ορισμένες συνθήκες, όπως η παρατεταμένη έκθεση στο ηλιακό φως ή κατά την αφαίρεση τατουάζ με λέιζερ, μπορούν να διασπαστούν σε αρωματικές αμίνες. Αυτές οι χημικές ουσίες έχουν συνδεθεί με καρκίνο και γενετικές βλάβες σε εργαστηριακές μελέτες.

Οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, που συχνά συντομεύονται σε PAH, παράγονται κατά την ατελή καύση οργανικής ύλης και βρίσκονται στην αιθάλη, στα καυσαέρια οχημάτων και στα απανθρακωμένα τρόφιμα.

Τα μαύρα μελάνια τατουάζ, που συνήθως κατασκευάζονται από αιθάλη, ενδέχεται να περιέχουν αυτές τις ενώσεις, μερικές από τις οποίες θεωρούνται καρκινογόνες.

Τα «ένοχα» χρώματα

Τα χρωματιστά μελάνια, ιδιαίτερα το κόκκινο, το κίτρινο και το πορτοκαλί, σχετίζονται συχνότερα με αλλεργικές αντιδράσεις και χρόνια φλεγμονή. Αυτό οφείλεται εν μέρει στα μεταλλικά άλατα και αζωχρωστικές ουσίες που μπορούν να εξελιχθούν σε δυνητικά τοξικές αρωματικές αμίνες.

Το τατουάζ περιλαμβάνει την έγχυση μελανιού βαθιά στο χόριο, το στρώμα κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Το σώμα αναγνωρίζει τα σωματίδια χρωστικής ως ξένη ύλη. Τα ανοσοκύτταρα προσπαθούν να τα αφαιρέσουν, αλλά τα σωματίδια είναι πολύ μεγάλα για να απομακρυνθούν πλήρως. Αντ' αυτού, παγιδεύονται μέσα στα κύτταρα του δέρματος, γεγονός που καθιστά τα τατουάζ μόνιμα.

Το μελάνι του τατουάζ δεν περιορίζεται στο δέρμα. Μελέτες δείχνουν ότι τα σωματίδια χρωστικής μπορούν να «μεταναστεύσουν» μέσω του λεμφικού συστήματος και να συσσωρευτούν στους λεμφαδένες.

Οι λεμφαδένες φιλτράρουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και βοηθούν στον συντονισμό των ανοσολογικών αποκρίσεων. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία από τη συσσώρευση μελανιού σε αυτούς τους ιστούς παραμένουν άγνωστες, αλλά ο κεντρικός τους ρόλος στην ανοσολογική άμυνα εγείρει ανησυχίες σχετικά με την παρατεταμένη έκθεση σε μέταλλα και οργανικές τοξίνες.

Πώς επηρεάζεται το ανοσοποιητικό σύστημα

Πρόσφατη μελέτη αναφέρει ότι οι χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για τατουάζ μπορούν να επηρεάσουν την ανοσολογική δραστηριότητα, να προκαλέσουν φλεγμονή και να μειώσουν την αποτελεσματικότητα ορισμένων εμβολίων.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το μελάνι του τατουάζ απορροφάται από τα ανοσοκύτταρα του δέρματος. Όταν αυτά τα κύτταρα πεθαίνουν, απελευθερώνουν σήματα που διατηρούν το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιημένο, οδηγώντας σε φλεγμονή στους κοντινούς λεμφαδένες για έως και δύο μήνες.

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, το μελάνι που υπήρχε στο σημείο που πραγματοποιήθηκε εμβόλιο άλλαξε τις ανοσολογικές αποκρίσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι συσχετίστηκε με μειωμένη ανοσοαπόκριση στο εμβόλιο του COVID-19. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα τατουάζ καθιστούν τα εμβόλια μη ασφαλή.

Αντίθετα, υποδηλώνει ότι οι χρωστικές ουσίες των τατουάζ μπορούν να επηρεάσουν την ανοσολογική απόκριση, το χημικό σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιούν τα ανοσοκύτταρα για να συντονίσουν τις αντιδράσεις σε μια λοίμωξη ή έναν εμβολιασμό, υπό ορισμένες συνθήκες.

Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επιδημιολογικά στοιχεία που να συνδέουν τα τατουάζ με τον καρκίνο στους ανθρώπους. Ωστόσο, εργαστηριακές μελέτες και έρευνες σε ζώα δείχνουν ορισμένους πιθανούς κινδύνους. Κάποιες χρωστικές ουσίες των τατουάζ μπορούν να διαλυθούν με την πάροδο του χρόνου ή όταν εκτεθούν σε υπεριώδη ακτινοβολία ή στην αφαίρεση τατουάζ με λέιζερ, σχηματίζοντας τοξικά και μερικές φορές καρκινογόνα υποπροϊόντα.

Πολλά είδη καρκίκων χρειάζονται δεκαετίες για να αναπτυχθούν, γεγονός που καθιστά δύσκολη την άμεση μελέτη αυτών των κινδύνων.

Οι πιο τεκμηριωμένοι κίνδυνοι για την υγεία από τα τατουάζ είναι οι αλλεργικές και φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Το κόκκινο μελάνι σχετίζεται ιδιαίτερα με συμπτώματα όπως επίμονο κνησμό, πρήξιμο και κοκκιώματα. Τα κοκκιώματα είναι μικρά οζίδια που σχηματίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα προσπαθεί να απομονώσει υλικό που δεν μπορεί να απομακρύνει.

Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή χρόνια μετά την εφαρμογή ενός τατουάζ και μπορεί να προκληθούν από την έκθεση στον ήλιο ή από αλλαγές στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η χρόνια φλεγμονή έχει συνδεθεί με βλάβη στους ιστούς και αυξημένους κινδύνους εμφάνισης ασθενείας.

Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι επίσης άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Κίνδυνοι μόλυνσης

Όπως κάθε διαδικασία που τρυπά το δέρμα, το τατουάζ ενέχει ως ένα βαθμό κινδύνους μόλυνσης. Η κακή υγιεινή μπορεί να οδηγήσει σε λοιμώξεις όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, η ηπατίτιδα Β και C και, σε σπάνιες περιπτώσεις, σε άτυπες μυκοβακτηριακές λοιμώξεις.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην μελέτη της τοξικότητας των τατουάζ είναι η έλλειψη συγκεκριμένου και ενιαίου θεσμικού πλαισίου. Σε πολλές χώρες, τα μελάνια που χρησιμοποιούνται για τατουάζ βρίσκονται υπό πολύ λιγότερο αυστηρό καθεστώς από τα καλλυντικά ή τα ιατρικά προϊόντα. Μάλιστα, οι κατασκευαστές τους ενδέχεται να μην υποχρεούνται να αποκαλύπτουν το σύνολο των συστατικών τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει αυστηρότερα όρια για τις επικίνδυνες ουσίες στα μελάνια, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο, η εποπτεία αυτή παραμένει άνιση.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, τα τατουάζ δεν προκαλούν σοβαρά προβλήματα υγείας, αλλά δεν είναι και ακίνδυνα.

Η μεγαλύτερη ανησυχία έγκειται στο γεγονός ότι καθώς τα τατουάζ γίνονται μεγαλύτερα, πιο πολλά και πιο... πολύχρωμα, το συνολικό χημικό φορτίο αυξάνεται. Σε συνδυασμό με την έκθεση στον ήλιο, τη γήρανση, τις ανοσολογικές αλλαγές ή την αφαίρεση με λέιζερ, αυτό το φορτίο μπορεί να έχει συνέπειες που η επιστήμη δεν έχει ακόμη αποκαλύψει πλήρως.

Καθώς τα τατουάζ συνεχίζουν να αυξάνονται παγκοσμίως, η ανάγκη για μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου, διαφάνεια και συνεχή επιστημονική έρευνα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να αγνοηθεί.