Το 1 έως 4% των ανθρώπων «ακούν» χρώματα και «γεύονται» λέξεις – Γιατί συμβαίνει αυτό

Η συναισθησία εμφανίζεται όταν η ενεργοποίηση μιας αίσθησης, όπως η ακοή, πυροδοτεί αυτόματα μια δεύτερη, συνήθως άσχετη, όπως η όραση. Έτσι, ορισμένοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο με πρόσθετες αισθητηριακές εμπειρίες. Η έρευνα γύρω από το φαινόμενο δείχνει ότι δεν αντιλαμβανόμαστε όλοι τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο, αναφέρει το The Conversation.

Τι είναι η συναισθησία

Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η συναισθησία μπορεί να είναι συχνότερη στις γυναίκες, αν και αυτό ίσως σχετίζεται με μεροληψίες στα δείγματα ή και με γενετικούς παράγοντες.

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι συναισθησίας. Μερικά άτομα έχουν ακουστική-οπτική συναισθησία, που σημαίνει ότι βλέπουν χρώματα όταν ακούν ήχους. Άλλοι βλέπουν χρώματα όταν διαβάζουν, ακούν ή σκέφτονται γράμματα ή αριθμούς. Αυτό είναι γνωστό ως συναισθησία γραφής-χρώματος. Μια άλλη περίπτωση είναι η συναισθησία αφής-καθρέφτη, όπου κάποιος νιώθει στο δικό του σώμα την αίσθηση που βλέπει να βιώνει ένας άλλος άνθρωπος.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έτσι κι αλλιώς συνδυάζει πληροφορίες από διαφορετικές αισθήσεις. Για παράδειγμα, όταν κάποιος μιλά, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται μαζί όσα βλέπουμε και όσα ακούμε. Στη συναισθησία, όμως, αυτές οι διασυνδέσεις είναι διαφορετικές και παράγουν εμπειρίες που εμφανίζονται αυθόρμητα, είναι έντονες και παραμένουν σταθερές με τον χρόνο.

Ένα άτομο με συναισθησία γραφής-χρώματος μπορεί, για παράδειγμα, να βλέπει σήμερα το γράμμα «Α» ως κόκκινο. Και πιθανότατα θα το βλέπει με την ίδια απόχρωση ακόμη και χρόνια αργότερα.

Η συναισθησία δεν θεωρείται ασθένεια ή διαταραχή και δεν προκαλεί βλάβη ή αναπηρία. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει φορτική, όπως όταν κάποιος αισθάνεται πόνο βλέποντας άλλους να πονάνε – το να πάει αυτός ο άνθρωπος σινεμά μπορεί να είναι αρκετά ενοχλητικό για εκείνον. Ωστόσο, συνολικά δεν φαίνεται να παρεμβαίνει στην καθημερινή ζωή. Στην πραγματικότητα, πολλοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι έχουν συναισθησία, επειδή είναι απλά ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον κόσμο.

Τι την προκαλεί

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη με βεβαιότητα τι προκαλεί τη συναισθησία, αλλά έχουν διατυπώσει δύο βασικές θεωρίες.

1. Η πρώτη υποστηρίζει ότι οι συναισθητικοί έχουν περισσότερες συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ο εγκέφαλος δεν έχει απομακρύνει ορισμένες αχρησιμοποίητες συνδέσεις κατά την ανάπτυξή του, μέσω της διαδικασίας που είναι γνωστή ως συναπτικό κλάδεμα. Έτσι, μια περιοχή που αναγνωρίζει γράμματα μπορεί να συνδέεται πιο άμεσα με εκείνη που επεξεργάζεται τα χρώματα.
2. Η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει ότι οι νευρωνικές συνδέσεις μπορεί να είναι σε γενικές γραμμές ίδιες με εκείνες των υπόλοιπων ανθρώπων, αλλά ορισμένες διαδρομές μπορεί να είναι ισχυρότερες ή πιο ενεργές. Με απλά λόγια, η συζήτηση για το τι προκαλεί τη συναισθησία καταλήγει στο αν οι συναισθητικοί έχουν διαφορετική δομή εγκεφάλου ή απλώς χρησιμοποιούν τον εγκέφαλό τους με έναν εναλλακτικό τρόπο.

Συνδέεται με τη δημιουργικότητα;

Η συναισθησία έχει συχνά συνδεθεί με τη δημιουργικότητα, καθώς καλλιτέχνες και μουσικοί έχουν περιγράψει παρόμοιες εμπειρίες. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι το φαινόμενο είναι συχνότερο σε δημιουργικά επαγγέλματα.

Μια μεγάλη έρευνα σε Αυστραλούς συναισθητικούς διαπίστωσε ότι περίπου το 24% εργάζονταν σε δημιουργικούς τομείς, όπως η τέχνη, η μουσική, η αρχιτεκτονική ή η γραφιστική, έναντι λιγότερο από 2% στον γενικό πληθυσμό. Αν και οι λόγοι αυτής της διαφοράς δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, θεωρείται πιθανό ότι οι ασυνήθιστες συνδέσεις ανάμεσα σε ιδέες και αισθήσεις ενισχύουν τη δημιουργική σκέψη. Ορισμένες μελέτες δείχνουν επίσης ότι κάποια είδη συναισθησίας μπορεί να σχετίζονται με πιο έντονες μνήμες ή πιο ζωηρή φαντασία, έστω και σε περιορισμένο βαθμό.

Η συναισθησία μας υπενθυμίζει ότι η αντίληψη δεν είναι μια σταθερή, ενιαία διαδικασία. Αντίθετα, είναι κάτι που ο εγκέφαλος χτίζει ενεργά με τρόπους που είναι συχνά πιο σύνθετοι και ποικιλόμορφοι από ό,τι θα περίμενε κανείς.