Θα πρέπει ο Πλούτωνας να ξαναγίνει πλανήτης; Γιατί διχάζονται οι ειδικοί

Η θέση του ίδιου είναι σαφής. «Είμαι ξεκάθαρα στην πλευρά όσων θέλουν να γίνει ξανά ο Πλούτωνας πλανήτης», είπε ο δισεκατομμυριούχος αστροναύτης της SpaceX σε ακρόαση στο Καπιτώλιο. Πρόσθεσε μάλιστα ότι ετοιμάζονται κάποια έγγραφα για να «ξανανοίξει αυτή τη συζήτηση». Η άποψη αυτή έχει υποστηρικτές και εκτός της σημερινής διοίκησης της NASA, μεταξύ των οποίων και ο πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας, Τζιμ Μπράιντενσταϊν.

Γιατί «υποβιβάστηκε» ο Πλούτωνας

Ωστόσο, 20 χρόνια μετά την απόφαση της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης να αφαιρέσει από τον Πλούτωνα τον τίτλο του ένατου πλανήτη του ηλιακού συστήματος και να τον κατατάξει στους νάνους πλανήτες, οι ειδικοί παραμένουν βαθιά διχασμένοι, αναφέρει ο Independent.

Η απόφαση του 2006 βασίστηκε στον ορισμό σύμφωνα με τον οποίο ένας πλανήτης πρέπει όχι μόνο να περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο και να έχει σχεδόν σφαιρικό σχήμα, αλλά και να έχει «καθαρίσει» την τροχιά του από άλλα σώματα. Ο Πλούτωνας δεν πληροί αυτό το τρίτο κριτήριο, καθώς κινείται σε μια περιοχή γεμάτη παγωμένα σώματα, τη Ζώνη του Κάιπερ. Οι επικριτές του ορισμού, όμως, επισημαίνουν ότι ούτε η Γη ούτε ο Δίας κινούνται σε απολύτως «καθαρές» τροχιές, καθώς μοιράζονται τον χώρο τους με αστεροειδείς και άλλα μικρά σώματα.

«Δεν είναι πλανήτης»

Ο Μάικ Μπράουν, καθηγητής πλανητικής αστρονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια και ένας από τους επιστήμονες που συνδέθηκαν περισσότερο με την «έξωση» του Πλούτωνα από την κατηγορία των πλανητών, απορρίπτει τη νέα συζήτηση ως περισσότερο συναισθηματική παρά επιστημονική. «Ενώ οι διοικητές της NASA είναι ελεύθεροι να νοσταλγούν τις ημέρες που ο Πλούτωνας ήταν πλανήτης, οι πραγματικοί επιστήμονες του πεδίου θα συνεχίσουν να προσπαθούν να εξηγούν και να ταξινομούν τα αντικείμενα του ηλιακού συστήματος με τρόπο που μας βοηθά πραγματικά να κατανοήσουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε», δήλωσε.

Η Διεθνής Αστρονομική Ένωση αναγνωρίζει ότι η απόφασή της εξακολουθεί να προκαλεί έντονα συναισθήματα, αλλά υπερασπίζεται τον ισχύοντα ορισμό. «Κατανοούμε ότι πολλοί άνθρωποι αισθάνονται πως ο Πλούτωνας “υποβιβάστηκε”· στην πραγματικότητα, όμως, ο Πλούτωνας έγινε το κύριο αντικείμενο μιας νέας οικογένειας σωμάτων του ηλιακού συστήματος», ανέφερε ο Ραμασάμι Βενουγκοπάλ, εκπρόσωπος Τύπου της Ένωσης. Όπως πρόσθεσε, οι επιστημονικές ταξινομήσεις βασίζονται σε διεθνή συναίνεση και αποδείξεις, και δεν αλλάζουν μονομερώς.

Για τον Άνταμ Φρανκ, καθηγητή αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ, η επιστημονική βάση πίσω από την αναταξινόμηση του Πλούτωνα ήταν «πραγματικά σημαντική και συναρπαστική». «Ο Πλούτωνας είναι μέρος των εξωτερικών τμημάτων του ηλιακού συστήματος, που αποτελούν απομεινάρια από τον σχηματισμό των πλανητών. Δεν το γνωρίζαμε αυτό πριν από μόλις 30 χρόνια», σημείωσε.

«Όχι, είναι πλανήτης»

Άλλοι επιστήμονες, όμως, θεωρούν ότι η συζήτηση έχει εγκλωβιστεί σε υπερβολικά στενούς ορισμούς. «Φυσικά και ο Πλούτωνας είναι πλανήτης, αλλά είναι νάνος πλανήτης, ένα υποείδος πλανήτη», δήλωσε ο Μπιλ ΜακΚίνον, διευθυντής του Κέντρου Διαστημικών Επιστημών ΜακΝτόνελ στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον. «Ο Πλούτωνας είναι στρογγυλός, έχει ατμόσφαιρα, ενεργή γεωλογία και πέντε (!) φεγγάρια. Τι άλλο χρειάζεται ένας πλανήτης;» διερωτήθηκε, διευκρινίζοντας ότι δεν τον εξισώνει με τη Γη ή τον Άρη.

Ο Πλούτωνας ανακαλύφθηκε το 1930 από τον αστρονόμο Κλάιντ Τόμπο στο Αστεροσκοπείο Λόουελ και πήρε το όνομα του θεού του Κάτω Κόσμου στην ελληνική μυθολογία μετά από πρόταση της 11χρονης Αγγλίδας Βενίσια Μπέρνι. Ανακηρύχθηκε ο ένατος πλανήτης του ηλιακού συστήματος. Παρότι έχει διάμετρο μόλις περίπου 2.250 χιλιομέτρων, πρόσφατα ευρήματα δείχνουν ότι ενδέχεται να έχει έναν βαθύ ωκεανό, μια γεωλογικά ενεργή «καρδιά» και παγωμένα βουνά που υψώνονται έως και 3.300 μέτρα.

Ναι, αλλά δεν είναι ο μόνος

Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι νάνοι πλανήτες εκεί έξω. Η Διεθνής Αστρονομική Ένωση αναγνωρίζει σήμερα πέντε τέτοιους, αλλά η NASA σημειώνει ότι περισσότεροι από 100 μπορεί να περιμένουν ακόμη να εντοπιστούν. Αν ο Πλούτωνας ξαναγίνει πλανήτης, τότε ίσως χρειαστεί να ακολουθήσουν και άλλα παρόμοια σώματα.

Για την πλανητική επιστήμονα Αντίν Ντέντον, αυτό δεν είναι αναγκαστικά πρόβλημα. «Προσωπικά ακολουθώ αυτό που ονομάζεται γεωλογικός ή γεωφυσικός ορισμός του πλανήτη: αν είναι αρκετά μεγάλο ώστε να έχει τη δική του ενεργή γεωλογία, τότε είναι πλανήτης», είπε. Ο Έρικ Ίαν Άσφαγκ, καθηγητής πλανητικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, θεωρεί επίσης ότι ο επίσημος ορισμός «έχει πολλά προβλήματα». Όπως παρατήρησε, αν κάποτε ανακαλυφθεί ένας κόσμος με μάζα σαν της Γης και κατοίκους, αλλά σε τροχιά γύρω από έναν υπερ-Δία, δεν θα χαρακτηριζόταν πλανήτης με βάση τον ορισμό της IAU.

Για να ανακτήσει επισήμως τον τίτλο του, ο Πλούτωνας θα χρειαζόταν τη στήριξη της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης – κάτι που σήμερα δεν φαίνεται πιθανό. Παρ’ όλα αυτά, για πολλούς παραμένει πλανήτης, έστω και όχι τυπικά. «Στις καρδιές και τα μυαλά πολλών επιστημόνων και του κοινού, έχει παραμείνει ένας αγαπημένος πλανήτης, παρά την επαναταξινόμησή του το 2006», δήλωσε η Αμάντα Μπος, εκτελεστική διευθύντρια του Αστεροσκοπείου Λόουελ.