CNNi: Διπλωματικός πυρετός ΗΠΑ και Ιράν: Εντός της ημέρας η απάντηση της Τεχεράνης στην Ουάσινγκτον

«Είμαστε σε καλή θέση», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο την Τετάρτη, προσθέτοντας ότι «θέλουν να κλείσουν συμφωνία». Όταν ρωτήθηκε αν υπάρχει συγκεκριμένη προθεσμία για την απάντηση του Ιράν στην τελευταία αμερικανική πρόταση, άφησε να εννοηθεί ότι το χρονικό πλαίσιο παραμένει ανοιχτό. «Ποτέ δεν υπάρχει προθεσμία· θα συμβεί», είπε χαρακτηριστικά.

Τι περιλαμβάνει το μνημόνιο 14 σημείων των ΗΠΑ

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η βάση των διαπραγματεύσεων είναι ένα μονοσέλιδο μνημόνιο 14 σημείων, το οποίο βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ των απεσταλμένων του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και Ιρανών αξιωματούχων, τόσο άμεσα, όσο και μέσω μεσολαβητών.

Στην τρέχουσα μορφή του, το κείμενο προβλέπει την κήρυξη του τέλους του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη περιόδου διαπραγματεύσεων διάρκειας 30 ημερών.

Στόχος αυτής της διαδικασίας θα είναι η επίτευξη μιας πιο λεπτομερούς συμφωνίας για τρία βασικά ζητήματα: το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τη σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Δύο πηγές ανέφεραν ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν, είτε στο Ισλαμαμπάντ, είτε στη Γενεύη.

Σταδιακή αποκλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του σχεδίου αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ναυτιλίας πετρελαίου. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι περιορισμοί που έχει επιβάλει το Ιράν στη ναυσιπλοΐα και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια της περιόδου των 30 ημερών.

Ωστόσο, η Ουάσινγκτον φέρεται να θέλει να διατηρήσει πίεση στην Τεχεράνη. Ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι, σε περίπτωση κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να αποκαταστήσουν τον αποκλεισμό ή να επαναλάβουν στρατιωτική δράση.

Στο επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα

«Αγκάθι» της υπό διαμόρφωση συμφωνίας παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Τρεις πηγές ανέφεραν ότι το μορατόριουμ θα έχει διάρκεια τουλάχιστον 12 ετών, ενώ μία εξ αυτών έκανε λόγο για πιθανό συμβιβασμό στα 15 χρόνια.

Το Ιράν φέρεται να έχει προτείνει πενταετές μορατόριουμ, ενώ οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει διάρκεια 20 ετών. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον επιδιώκει την εισαγωγή διάταξης σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε ιρανική παραβίαση στον εμπλουτισμό ουρανίου θα οδηγεί σε παράταση του μορατόριουμ.

Μετά τη λήξη της περιόδου περιορισμών, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο σε χαμηλό επίπεδο, έως 3,67%.

Δέσμευση χωρίς πυρηνικά όπλα και αυστηρότερες επιθεωρήσεις

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν έχει ήδη συμφωνήσει στο βασικό αίτημα των ΗΠΑ να μη διαθέτει πυρηνικά όπλα. «Το Ιράν δεν μπορεί να έχει πυρηνικά όπλα, και δεν θα έχει, και έχει συμφωνήσει σε αυτό», δήλωσε. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής ένδειξη για το τι ακριβώς έχει αποδεχθεί η Τεχεράνη.

Το μνημόνιο προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι δύο πλευρές συζητούν ρήτρα με την οποία η Τεχεράνη θα δεσμεύεται να μη λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Η συμφωνία θα περιλαμβάνει επίσης ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων από επιθεωρητές του ΟΗΕ, τόσο προγραμματισμένων, όσο και αιφνιδιαστικών.

Σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ αναμένεται να δεσμευτούν στο πλαίσιο του μνημονίου για σταδιακή άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν. Το σχέδιο προβλέπει επίσης τη σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιρανικά κεφάλαια που παραμένουν «παγωμένα» σε διάφορες χώρες.

Η άρση των κυρώσεων θεωρείται κεντρικό αίτημα της Τεχεράνης και ένα από τα βασικά ανταλλάγματα για την αποδοχή περιορισμών στο πυρηνικό της πρόγραμμα.

Τι θα γίνει με το εμπλουτισμένο ουράνιο

Στο τραπέζι των συνομιλιών βρίσκεται και η απομάκρυνση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού από το Ιράν, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων. Πρόκειται για βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ, την οποία η Τεχεράνη έχει απορρίψει μέχρι στιγμής.

Μία από τις επιλογές που συζητούνται είναι η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί αν το Ιράν θα αποδεχθεί έναν τέτοιο όρο.