Συνάντηση Τραμπ - Σι Τζινπίνγκ: Η θερμή υποδοχή και η... καυτή ατζέντα - Τι να περιμένει η Ευρώπη

Οι δύο ηγέτες όμως, έχουν πολλά ακόμη να λύσουν στο πολυαναμενόμενο ραντεβού, που δεν αφορούν αποκλειστικά τις ΗΠΑ και την Κίνα, αλλά την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο. Την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος κατέβηκε τα σκαλιά του Air Force One, σε μια μεγαλοπρεπή κινεζική υποδοχή ενόψει της συνόδου κορυφής υψηλού διακυβεύματος.

Όπως αναφέρει το BBC, κατά τη διάρκεια της διήμερης επίσκεψής του, οι παγκόσμιες υπερδυνάμεις αναμένεται να συζητήσουν τους δασμούς, τον ανταγωνισμό για την τεχνολογία, τον πόλεμο στο Ιράν, αλλά και τη σχέση της Αμερικής με την Ταϊβάν που ίσως αποτελέσει και ένα μεγάλο διαπραγματευτικό ατού του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος επέστρεψε σε μια Κίνα πιο δυναμική από αυτήν που επισκέφθηκε στο μακρινό 2017, καθώς αντιμετωπίζει αυξανόμενο έλεγχο για τη στρατιωτική του εκστρατεία στη Μέση Ανατολή.

Το ταξίδι είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον Μάρτιο, αλλά αναβλήθηκε λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, μιας σύγκρουσης που συνεχίζει να αναστατώνει την παγκόσμια οικονομία.

Τον Τραμπ υποδέχτηκε στο κόκκινο χαλί ο Κινέζος αντιπρόεδρος Χαν Ζενγκ, ένας από τους κορυφαίους ηγέτες της Κίνας. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη σεβασμού προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ από το Πεκίνο, μετά την υποδοχή που δέχθηκε ο Τραμπ από ένα ηγετικό στέλεχος κατώτερου επιπέδου στην τελευταία του επίσκεψη. Αμερικανικές και κινεζικές σημαίες κυμάτιζαν ανάμεσα σε πλήθος κόσμου που υποδέχτηκε με θέρμη τον πρόεδρο που ως απάντηση ύψωσε τη γροθιά του.

Τα πέντε βασικά ζητήματα στο «τραπέζι»

Υπάρχουν πολλά θέματα στην ατζέντα της συζήτησης μεταξύ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ, αλλά τα παρακάτω πέντε σύμφωνα με τον Guardian είναι αυτά που θα κυριαρχήσουν:

1. Πόλεμος του Ιράν

Ο Τραμπ επιθυμεί η Κίνα να βασιστεί στην Τεχεράνη για την προώθηση των ειρηνευτικών συνομιλιών και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Μέχρι στιγμής, το Πεκίνο έχει μείνει άπραγο παρακολουθώντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, τουλάχιστον δημόσια. Ωστόσο, με περίπου το ήμισυ των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας να διέρχονται από τα Στενά, ο Σι θέλει να ανοίξει η θαλάσσια δίοδος. Η Κίνα γνωρίζει ότι οι εξαγωγές της θα υποφέρουν εάν μια παγκόσμια ύφεση προκύψει από μια κρίση εφοδιασμού στο πετρέλαιο.

Περιπλέκοντας την εικόνα, οι ΗΠΑ επέβαλαν αυτή την εβδομάδα κυρώσεις σε αρκετές κινεζικές εταιρείες που κατηγορούνται ότι βοηθούν τις μεταφορές ιρανικού πετρελαίου και προμηθεύουν δορυφορικές εικόνες που φέρονται να χρησιμοποιούνται σε ιρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, ισχυρισμούς που το Πεκίνο αρνήθηκε. Η άφιξη του Τραμπ έρχεται μετά την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, στο Πεκίνο την περασμένη εβδομάδα.

2. Η Ταϊβάν

Το Πεκίνο επιθυμεί να πιέσει τις ΗΠΑ σχετικά με την Ταϊβάν, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι είναι έτοιμος να θέσει το ζήτημα των πωλήσεων όπλων στο νησί, το οποίο η Κίνα διεκδικεί ως αποσχισθείσα περιοχή παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν το είχε κυβερνήσει. Τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ ενέκρινε ένα πακέτο όπλων ύψους 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ταϊβάν, τη μεγαλύτερη πώληση όπλων που έχει γίνει ποτέ στο νησί, αλλά δεν έχουν πραγματοποιηθεί ακόμη αποστολές.

Ο Σι μπορεί να επιδιώξει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ αναφέρονται στην Ταϊβάν. Ιδανικά, από την οπτική γωνία του Πεκίνου, αυτή θα ήταν μια δήλωση από την Ουάσινγκτον που «αντιτίθεται» στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν. Μόλις πριν από δύο εβδομάδες, ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Μάρκο Ρούμπιο, προέτρεψε τις ΗΠΑ να «κάνουν τις σωστές επιλογές» για την Ταϊβάν.

Καθώς ο Τραμπ είναι γνωστό ότι παρεκκλίνει από το σενάριο, ο Τζον Κίρμπι, πρώην εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Πενταγώνου των ΗΠΑ, προειδοποίησε: «Απλώς πρέπει να είναι εξαιρετικά ακριβείς όταν μιλάνε για την Ταϊβάν, επειδή, ειλικρινά, τα διακυβεύματα είναι εξαιρετικά υψηλά».

3. Τεχνητή νοημοσύνη

Η Κίνα και οι ΗΠΑ έχουν εμπλακεί σε έναν αγώνα δρόμου για την τεχνητή νοημοσύνη που εξελίσσεται σε κάτι σαν «τεχνολογικό ψυχρό πόλεμο». Τον Απρίλιο, ο Λευκός Οίκος κατηγόρησε την Κίνα ότι κλέβει πνευματική ιδιοκτησία αμερικανικών εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης σε βιομηχανική κλίμακα, ισχυρισμούς που το Πεκίνο αρνήθηκε. Εν τω μεταξύ, το Πεκίνο έχει απογοητευτεί από την απροθυμία της Ουάσινγκτον να επιτρέψει στην Nvidia να εξάγει τα πιο ισχυρά τσιπ επεξεργασίας της στην Κίνα. Τον Ιανουάριο, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι η Nvidia θα μπορούσε να εξάγει το δεύτερο πιο ισχυρό τσιπ της, το H200, αλλά δεν έχουν αποσταλεί ακόμη αποστολές.

Οι αναλυτές και οι ηγέτες δεοντολογίας ελπίζουν ότι ο Τραμπ και ο Σι θα συζητήσουν μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές για την Τεχνητή Νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την κακή χρήση και την ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμα προστατευτικά κιγκλιδώματα εν μέσω της έλευσης των όπλων Τεχνητής Νοημοσύνης και της υιοθέτησης από τον στρατό.

4. Εμπόριο ΗΠΑ-Κίνας

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει την Κίνα για το εμπόριο, επιβάλλοντας δασμούς άνω του 140% πέρυσι. Αλλά ο Σι είχε κάποια δικά του «ατού». Μπλόκαρε τις εξαγωγές των σπάνιων κινεζικών γαιών και μαγνητών της προς τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ, τελικά, υποχώρησε. Οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει σημαντικά επίπεδα του οπλοστασίου όπλων τους στον πόλεμο κατά του Ιράν, με πολλά εξαρτήματα όπλων να απαιτούν κρίσιμα ορυκτά που συνδέονται με αλυσίδες εφοδιασμού που κυριαρχούνται από την Κίνα.

Η Κίνα αναμένεται να ανακοινώσει αγορές που σχετίζονται με αεροσκάφη Boeing, αμερικανική γεωργία και ενέργεια, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι. Με τη σειρά του, το Πεκίνο θέλει από τις ΗΠΑ να χαλαρώσουν τους περιορισμούς στις εξαγωγές προηγμένων ημιαγωγών. Το Πεκίνο θέλει επίσης να μειώσει τα εμπόδια στις επενδύσεις στις ΗΠΑ και ελπίζει να δημιουργήσει ένα Συμβούλιο Επενδύσεων που θα ταιριάζει με το Συμβούλιο Εμπορίου που υποστηρίζει ο Τραμπ.

5. Φαιντανύλη

Η φαιντανύλη είναι ένα βασικό θέμα στην ατζέντα του Τραμπ αυτή την εβδομάδα, ανέφερε το Politico, επικαλούμενο έναν αξιωματούχο της κυβέρνησης που τηρήθηκε η ανωνυμία του για να κάνει μια προεπισκόπηση των συνεδριάσεων κεκλεισμένων των θυρών. Οι ΗΠΑ κατηγορούν εδώ και καιρό κινεζικές επιχειρήσεις ότι εν γνώσει τους προμηθεύουν με χημικές ουσίες τα μεξικανικά καρτέλ που τις χρησιμοποιούν για την παρασκευή του ναρκωτικού. Ο Τραμπ γνωρίζει ότι το να φαίνεται ότι πιέζει σκληρά την Κίνα για τη φαιντανύλη και τις πρόδρομες ουσίες εξυπηρετεί την εκλογική του βάση.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχασε σημαντικό πλεονέκτημα στο μέτωπο της φαιντανύλης όταν η Κίνα αψήφησε τις απειλές του για δασμούς. Τον Μάρτιο, οι ΗΠΑ και η Κίνα συγκρούστηκαν για τη φαιντανύλη και το εμπόριο σε μια συνάντηση του ΟΗΕ για τα ναρκωτικά. Η Κίνα θέλει να αφαιρεθεί από τον ετήσιο κατάλογο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ με τις «σημαντικές χώρες διαμετακόμισης ναρκωτικών ή παραγωγής παράνομων ναρκωτικών», ο οποίος αναμένεται να ενημερωθεί τον Σεπτέμβριο.

Τι σημαίνει για την Ευρώπη η Σύνοδος Κίνας - ΗΠΑ

Για την Ευρώπη, η σύνοδος κορυφής Τραμπ - Σι δεν αφορά μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. Αφορά το εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση καταλήξει «στριμωγμένη» ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις που συνάπτουν τακτικές συμφωνίες για το εμπόριο, την τεχνολογία, την ενέργεια και την ασφάλεια - ενώ τα ευρωπαϊκά συμφέροντα αντιμετωπίζονται ως δευτερεύοντα.

Όπως εξηγεί το Euronews, η πιο άμεση ανησυχία στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο δεν είναι πιθανώς τίποτα λιγότερο από την βιομηχανική επιβίωση - και αυτό συμβαίνει με τη μορφή σπάνιων γαιών. Η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί στην αλυσίδα εφοδιασμού για αυτά τα κρίσιμα ορυκτά που χρησιμοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα αγαθών, από ηλεκτρικά οχήματα έως ημιαγωγούς, από προϊόντα πράσινης τεχνολογίας έως αμυντικά συστήματα.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι μια συμφωνία ΗΠΑ - Κίνας θα μπορούσε να δώσει προτεραιότητα στην πρόσβαση των ΗΠΑ σε κινεζικές σπάνιες γαίες, ενώ η ΕΕ παραμένει ευάλωτη σε ελλείψεις και περιορισμούς στις εξαγωγές - καθιστώντας την ουσιαστικά παράπλευρη ζημία.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι γερμανικές και ιαπωνικές βιομηχανίες έχουν ήδη πληγεί σοβαρά από τους κινεζικούς ελέγχους στις βαριές σπάνιες γαίες. Γερμανία και Ιαπωνία επενδύουν ήδη σε εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Ωστόσο, η πλήρης απεξάρτηση από την Κίνα απέχει ακόμη χρόνια. Οι ευρωπαϊκές προσπάθειες να αποκτήσουν έστω και μια ελάχιστη οικονομική ανεξαρτησία από τις κινεζικές σπάνιες γαίες φαίνονται αργές. Μια έκθεση του Ινστιτούτου Μελετών Ασφάλειας της ΕΕ (EUISS), του επίσημου think tank των Βρυξελλών, δείχνει την ωμή αλήθεια: «Η Ευρώπη υστερεί. Μπορεί να έχει θέσει φιλόδοξους στόχους τοπικής παραγωγής βάσει του Νόμου για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες το 2023 και να έχει ορίσει 60 στρατηγικά έργα για την υλοποίησή τους. Ωστόσο, δεν έχει υιοθετήσει τις πολιτικές που απαιτούνται για να καταστούν αυτά οικονομικά βιώσιμα απέναντι στον κρατικά χρηματοδοτούμενο ανταγωνισμό της Κίνας», αναφέρει η μελέτη.

Για την Ευρώπη, το εφιαλτικό σενάριο της συνόδου κορυφής είναι ο Τραμπ να συνάψει κάποιο είδος «διαχειριζόμενης εμπορικής» συμφωνίας με το Πεκίνο που θα παραγκωνίσει την ΕΕ, αφήνοντάς την να απορροφήσει τις επιπτώσεις ως παράπλευρες απώλειες. Κατά συνέπεια, η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της Κίνας σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα (EV), μπαταρίες και βιομηχανικά προϊόντα θα μπορούσε να κατακλύσει τις ευρωπαϊκές αγορές και να εντείνει την πίεση στις βιομηχανίες της ΕΕ.

Από την πλευρά της, η ΕΕ δεν θα διστάσει να υπερασπιστεί τις βιομηχανίες της και να αγωνιστεί με νύχια και με δόντια για κάθε ευρωπαϊκή θέση εργασίας, για κάθε ευρωπαϊκή εταιρεία, για κάθε ανοιχτό τομέα, αν αντιμετωπιστεί άδικα.

Αλλά στην πράξη, η σύνοδος κορυφής στο Πεκίνο αποτελεί υπενθύμιση ότι πολλές πτυχές του μέλλοντος της Ευρώπης βρίσκονται στα χέρια των δύο κυρίαρχων δυνάμεων του κόσμου - καμία από τις οποίες δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις στην γηραιά ήπειρο.