Τόσο ίδια, αλλά και... διαφορετική: Η σημειολογία στη φιλοξενία Τραμπ και Πούτιν από τον Σι

Η χορογραφία των δύο υποδοχών φάνηκε σκόπιμα αντικατοπτρισμένη, σχεδιασμένη για να αναδείξει την ικανότητα του Πεκίνου να φιλοξενεί ηγέτες από την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα με την ίδια μεγαλοπρέπεια.

Αλλά η Κίνα φρόντισε επίσης να γίνουν αντιληπτές οι διαφορές. Τον Τραμπ υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο ο αντιπρόεδρος της Κίνας, ένας ρόλος που σε μεγάλο βαθμό έχει τελετουργικό ρόλο, εκτός της πραγματικής δομής εξουσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος, ενώ τον Πούτιν τον υποδέχτηκε ένα μέλος του Πολιτικού Γραφείου, του ανώτατου οργάνου λήψης αποφάσεων του κόμματος, ένα διακριτικό σημάδι ότι η Κίνα βλέπει τη Μόσχα ως έμπιστο εταίρο μιας αναδυόμενης μη δυτικής παγκόσμιας τάξης με επικεφαλής το Πεκίνο.

Το Κρεμλίνο φάνηκε ευαίσθητο στις συγκρίσεις. Ο εκπρόσωπός του, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τις υποδείξεις ότι οι δύο επισκέψεις συγκρίνονταν μεταξύ τους, επιμένοντας ότι δεν πρέπει να εξετάζονται μέσα από το πρίσμα της αντιπαλότητας. Το ανώτερο στέλεχος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ τόνισε ότι η επίσκεψη του Πούτιν για να συναντήσει τον Σι Τζινπίνγκ είχε προγραμματιστεί πολύ πριν από το ταξίδι του Τραμπ στο Πεκίνο.

Ακόμα κι αν η Μόσχα επέμενε ότι οι δύο επισκέψεις δεν έπρεπε να συγκριθούν, το μήνυμα στον κρατικό τύπο της Ρωσίας ήταν σαφές. Η ρωσική εφημερίδα Argumenty i Fakty έγραψε ότι ο Πούτιν έγινε δεκτός στο Πεκίνο «ως σύμμαχος και αξιόπιστος εταίρος», ενώ ο Τραμπ αντιμετωπίστηκε ως «ένας αντίπαλος και ανταγωνιστής από τον οποίο μπορεί να περιμένει κανείς τα πάντα».

Τα αποτελέσματα και η ουσία

Πίσω από τις πολυτελείς τελετές, και οι δύο επισκέψεις παρήγαγαν σχετικά μέτρια αποτελέσματα. Ενώ ο Τραμπ και ο Σι προέβαλαν μια εικόνα συνεργασίας, η συνάντησή τους απέφερε λίγες συγκεκριμένες εξελίξεις, με μικρή πρόοδο σε βασικές διαμάχες σχετικά με τις εξαγωγές τσιπ Nvidia και τους δασμούς.

Για τη Μόσχα, τα διακυβεύματα ήταν αναμφισβήτητα υψηλότερα. Ο Πούτιν έφτασε στο Πεκίνο αντιμετωπίζοντας την ίσως πιο δύσκολη περίοδο της μακράς διακυβέρνησής του. Η εικόνα του ισχυρού άνδρα στην πατρίδα του αρχίζει να κλονίζεται καθώς η οικονομία της Ρωσίας αγωνίζεται υπό την πίεση του πολέμου και των κυρώσεων, ενώ οι ρωσικές δυνάμεις έχουν σημειώσει μικρή ουσιαστική πρόοδο στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία φέτος.

Τα αυξανόμενα οικονομικά προβλήματα της Ρωσίας εντείνουν την εξάρτησή της από την Κίνα, μετατρέποντας αυτό που το Κρεμλίνο απεικονίζει ως μια εταιρική σχέση ίσων σε μια ολοένα και πιο ασύμμετρη σχέση. Αλλά ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έδωσε στη Ρωσία ένα νέο άνοιγμα. Με την αστάθεια στον Κόλπο να απειλεί τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά, η Μόσχα επιδίωξε να παρουσιαστεί στο Πεκίνο ως ένας πιο αξιόπιστος μακροπρόθεσμος προμηθευτής πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Πριν από τη σύνοδο κορυφής, Ρώσοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν σε συγκεκριμένη πρόοδο στην ενεργειακή συνεργασία, ιδίως στον αγωγό φυσικού αερίου Power of Siberia 2, ο οποίος θα ανακατευθύνει το φυσικό αέριο από τα πεδία που κάποτε προμήθευαν την Ευρώπη προς την Κίνα.

Ο Joseph Webster, ανώτερος συνεργάτης στο Ατλαντικό Συμβούλιο, δήλωσε: «Οι επιθέσεις της Ουκρανίας στις ρωσικές δυτικές ενεργειακές υποδομές έχουν παρακινήσει περαιτέρω τη Μόσχα να κοιτάξει ανατολικά, ενώ ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν έχει αυξήσει τις ανησυχίες του Πεκίνου για την ενεργειακή ασφάλεια».

Ωστόσο, εκείνη την ημέρα δεν υπήρξε συγκεκριμένη ανακοίνωση για το Power of Siberia 2. Ο Σι και ο Πούτιν δεσμεύτηκαν αόριστα να εμβαθύνουν τη συνεργασία σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, με τον Xi να λέει ότι οι δύο χώρες θα «δώσουν πλήρη λειτουργία στη διασύνδεση των πόρων».

Ο Πεσκόφ αργότερα αναγνώρισε ότι το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του έργου δεν είχε ακόμη καθοριστεί.

Ο Σι πραγματικός κερδισμένος

Ο μεγαλύτερος κερδισμένος από τις δύο συνόδους κορυφής μπορεί να ήταν ο ίδιος ο Σι. Ο ηγέτης της Κίνας επιδιώκει εδώ και καιρό να προβληθεί ως παγκόσμιος πολιτικός, ικανός να αντιμετωπίσει αντίπαλες δυνάμεις. Κανένας προηγούμενος Κινέζος ηγέτης δεν έχει φιλοξενήσει διαδοχικές κρατικές επισκέψεις τον ίδιο μήνα από έναν εν ενεργεία πρόεδρο των ΗΠΑ και έναν εν ενεργεία πρόεδρο της Ρωσίας.

Ο Σι θα προβάλει την εικόνα της Κίνας ως δύναμης ικανής να αμφισβητήσει οικονομικά τις ΗΠΑ, τονίζοντας παράλληλα τον αυξανόμενο ρόλο του Πεκίνου ως σανίδα σωτηρίας μιας ολοένα και πιο εξαρτημένης Ρωσίας.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Τραμπ, ο Σι ήθελε να υπενθυμίσει στον Αμερικανό ομόλογό του ότι το Πεκίνο διατηρούσε ακόμα έναν ισχυρό στρατηγικό σύμμαχο στη Ρωσία. Καθώς φιλοξενούσε τον Τραμπ μέσα στο Zhongnanhai, το συγκρότημα ηγεσίας του ΚΚ Κίνας που σπάνια ανοίγει σε ξένους επισκέπτες, ο Σι τόνισε την αποκλειστικότητα του χώρου. Ερωτηθείς αν οι ξένοι ηγέτες προσκαλούνταν συχνά εκεί, ο Σι κούνησε το κεφάλι του. «Πολύ σπάνια», είπε, προσθέτοντας με ένα γέλιο: «Για παράδειγμα, ο Πούτιν έχει έρθει εδώ».

Μιλώντας αργότερα δίπλα στον Πούτιν, ο Σι είπε ότι οι σχέσεις μεταξύ Κίνας και Ρωσίας «θεωρούνται δικαίως ως μοντέλο για ένα νέο είδος σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων».

Αξιοσημείωτα, από τις δημόσιες συζητήσεις κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε συνόδου κορυφής απουσίαζε οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια για μια σημαντική πρόοδο στους δύο πολέμους που κυριαρχούν επί του παρόντος στην παγκόσμια πολιτική.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε μια πρόταση του Σι προς την Κίνα να βοηθήσει στη μεσολάβηση της ειρήνης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, διατηρώντας κλειστά το Στενά του Ορμούζ.

Πριν από την επίσκεψη του Πούτιν, οι Financial Times ανέφεραν ότι ο Σι είχε υπονοήσει κατ' ιδίαν στον Τραμπ ότι ο Πούτιν θα μπορούσε τελικά να μετανιώσει για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας, καθώς και ο Τραμπ, απέρριψαν το δημοσίευμα.

Ο Σι φάνηκε πρόθυμος να προβάλει ένα ενιαίο μέτωπο με τη Μόσχα, η οποία δεν έχει δείξει σημάδια συμβιβασμού για τον τερματισμό της εισβολής στην Ουκρανία. Σε κοινή δήλωση, η Κίνα και η Ρωσία επανέλαβαν την έκκλησή τους για την «εξάλειψη των βαθύτερων αιτιών» του πολέμου στην Ουκρανία, φρασεολογία που αντικατοπτρίζει πιστά την αφήγηση του Κρεμλίνου που κατηγορεί τη Δύση για τη σύγκρουση.

Ωστόσο, οι αυξανόμενες δυσκολίες της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν θα περάσουν απαρατήρητες από το Πεκίνο, το οποίο παρακολουθεί στενά τον πόλεμο ως ευκαιρία να μελετήσει τις επιτυχίες και τις αποτυχίες και των δύο πλευρών.

Ο Γουίλιαμ Γιανγκ, ανώτερος αναλυτής της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων, δήλωσε ότι ο Σι μπορεί να επιδιώκει μια σαφέστερη κατανόηση της σκέψης του Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος έχει περιπλέξει ολοένα και περισσότερο τις σχέσεις του Πεκίνου με τις δυτικές χώρες σε μια εποχή που η Κίνα προσπαθεί να σταθεροποιήσει τους εμπορικούς δεσμούς της με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Η Κίνα, η οποία ασκεί τεράστια επιρροή στην οικονομία της Ρωσίας, έχει διαδραματίσει ελάχιστο ουσιαστικό ρόλο στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, ικανοποιημένη με το να ανέχεται τη σύγκρουση εφόσον μπορεί να διατηρήσει τους εμπορικούς και διπλωματικούς δεσμούς της με τη Μόσχα, αποσπώντας παράλληλα ολοένα και πιο ευνοϊκούς όρους από τον αποδυναμωμένο εταίρο της.