Γιατί η μουσική κάποιους τους βοηθάει να συγκεντρωθούν και άλλους τους αποσυντονίζει

Σύμφωνα με μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Edith Cowan στο Περθ, το αν η μουσική βοηθά ή εμποδίζει το διάβασμα δεν φαίνεται να εξαρτάται από το πόσο εύκολα αφαιρείται κάποιος, ούτε από το πόσο ισχυρή είναι η εργαζόμενη μνήμη του. Ο πιο καθοριστικός παράγοντας φαίνεται να είναι κάτι πιο προσωπικό: η σχέση που έχει ο ίδιος ο φοιτητής με τη μουσική, αναφέρει το Earth.com.

Η μελέτη, με επικεφαλής τη Δρ. Λίντσεϊ Κουκ, δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychology of Music και βασίστηκε σε έρευνα σε περισσότερους από 220 προπτυχιακούς φοιτητές. Οι ερευνητές τούς έθεσαν ένα απλό ερώτημα: αν βάζουν μουσική όταν διαβάζουν για τα μαθήματά τους και, αν ναι, γιατί το κάνουν.

Το θέμα έχει απασχολήσει για χρόνια τους ειδικούς. Από τη μία πλευρά, ορισμένες έρευνες υποστηρίζουν ότι η μουσική καταναλώνει νοητικούς πόρους που είναι απαραίτητοι για την κατανόηση ενός κειμένου. Από την άλλη, υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι το κατάλληλο μουσικό υπόβαθρο μπορεί να ανεβάσει τη διάθεση, να αυξήσει την εγρήγορση και τελικά να διευκολύνει τη συγκέντρωση.

Στην αυστραλιανή έρευνα, οι απαντήσεις των φοιτητών μοιράστηκαν σχεδόν στη μέση. Περίπου το 54% δήλωσε ότι διαβάζει συχνά με μουσική, ενώ το 46% προτιμά τη σιωπή. Η συνήθεια, επομένως, δεν είναι ούτε σπάνια ούτε καθολική.

Τι ακούν και γιατί

Ανάμεσα σε όσους διάβαζαν με μουσική, σχεδόν όλοι πίστευαν ότι τους βοηθά. Κανείς δεν δήλωσε ότι το κάνει παρότι θεωρεί πως τον καθυστερεί ή τον αποσπά. Οι λόγοι που ανέφεραν ήταν κυρίως πρακτικοί: άλλοι χρησιμοποιούσαν τη μουσική για να αυξήσουν το κίνητρό τους όταν το διάβασμα ήταν βαρετό, άλλοι για να καλύψουν θορύβους από συγκατοίκους, καφέ ή άλλους χώρους, ενώ κάποιοι έλεγαν ότι τους βοηθά να «μπουν» καλύτερα στη διαδικασία.

Οι μουσικές προτιμήσεις είχαν επίσης ενδιαφέρον. Η κλασική μουσική και η ροκ εμφανίστηκαν ψηλά στις επιλογές, κυρίως επειδή διαθέτουν πολλά οργανικά κομμάτια που μπορούν να λειτουργήσουν ως υπόβαθρο χωρίς να τραβούν υπερβολικά την προσοχή. Οι φοιτητές προτιμούσαν γενικά μουσική χωρίς στίχους, ώστε οι λέξεις των τραγουδιών να μη «συγκρούονται» με τις λέξεις του κειμένου, καθώς και πιο αργούς ρυθμούς αντί για γρήγορα κομμάτια.

• Διαβάστε ακόμη:
  Γιατί εξακολουθούμε να ακούμε την ίδια μουσική που ακούγαμε ως έφηβοι - Η επιστημονική εξήγηση

Ένα μοτίβο εμφανίζεται ανάμεσα σε αυτές τις επιλογές: οι φοιτητές δεν αναζητούν μουσική που να τους διασκεδάζει έντονα, αλλά ένα ηχητικό περιβάλλον που «μαλακώνει» τη σιωπή χωρίς να γίνεται δεύτερη πηγή πληροφορίας.

Η σημασία της μουσικής εμπλοκής

Οι ερευνητές εξέτασαν δύο χαρακτηριστικά που θεωρούνταν μέχρι σήμερα πιθανοί καθοριστικοί παράγοντες. Το πρώτο ήταν η εργαζόμενη μνήμη, δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να συγκρατεί και να επεξεργάζεται πληροφορίες την ίδια στιγμή. Το δεύτερο ήταν η τάση του νου να περιπλανιέται, δηλαδή η συχνότητα με την οποία κάποιος «χάνεται» στις σκέψεις του ενώ προσπαθεί να συγκεντρωθεί.

Κανένα από τα δύο δεν φάνηκε να προβλέπει ποιος διαβάζει με μουσική ή ποιος αισθάνεται ότι αποσπάται από αυτήν. Αντίθετα, ο παράγοντας που ξεχώρισε ήταν η λεγόμενη μουσική εμπλοκή, δηλαδή το πόσο βαθιά, συναισθηματικά και προσωπικά συνδέεται κάποιος με τη μουσική.

«Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι η μουσική εξαντλεί αυτόματα τους γνωστικούς πόρους, αλλά τα δεδομένα μας δείχνουν ότι η κατάσταση είναι πολύ πιο ατομική», εξήγησε η Δρ. Κουκ.

Για ορισμένους, το μουσικό υπόβαθρο μπορεί να είναι εμπόδιο. Για άλλους, ειδικά όσους έχουν ισχυρή προσωπική σχέση με τη μουσική, μπορεί να λειτουργεί υποστηρικτικά.

Η μελέτη, πάντως, έχει έναν σημαντικό περιορισμό: βασίζεται στις εκτιμήσεις των ίδιων των φοιτητών. Δεν μέτρησε άμεσα αν η κατανόηση κειμένου βελτιώνεται ή επιδεινώνεται όταν υπάρχει μουσική. Αυτό είναι το επόμενο βήμα των ερευνητών, οι οποίοι σχεδιάζουν να ελέγξουν πώς αποδίδουν οι φοιτητές σε διαφορετικές μουσικές συνθήκες.