Ο πυρήνας της Γης άλλαξε ξαφνικά κατεύθυνση κάτω από τον Ειρηνικό

Μια τεράστια ροή υγρού σιδήρου, που για χρόνια κινούνταν προς μία κατεύθυνση, άλλαξε ξαφνικά κατεύθυνση το 2010. Οι επιστήμονες δεν το περίμεναν. Ακόμα πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι ανακάλυψαν την πλήρη έκταση αυτής της αλλαγής μόνο χάρη στους δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, αναφέρει το Earth.com.

Η ανακάλυψη προσφέρει μια νέα εικόνα για μία από τις λιγότερο κατανοητές περιοχές του πλανήτη: τον εξωτερικό πυρήνα, το στρώμα λιωμένου μετάλλου που βρίσκεται περίπου 2.200 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια. Εκεί, υπέρθερμος σίδηρος και νικέλιο κινούνται συνεχώς, δημιουργώντας το γεωμαγνητικό πεδίο που περιβάλλει τη Γη.

Το πεδίο αυτό έχει καθοριστική σημασία. Λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε φορτισμένα σωματίδια που φτάνουν από τον Ήλιο και, χωρίς αυτό, δορυφόροι, ηλεκτρικά δίκτυα, διαστημικές αποστολές και ακόμη και τμήματα της ατμόσφαιρας θα ήταν πολύ πιο εκτεθειμένα στην ηλιακή ακτινοβολία.

Η ξαφνική αλλαγή

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι μεγάλης κλίμακας ροές στον εξωτερικό πυρήνα κινούνταν σχετικά σταθερά προς τα δυτικά. Ωστόσο, νέα μελέτη δείχνει ότι μια εκτεταμένη περιοχή πλούσιου σε σίδηρο ρευστού μετάλλου κάτω από τον ισημερινό Ειρηνικό πέρασε, το 2010, από ασθενή δυτική κίνηση σε ισχυρή ανατολική ροή.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Φρέντερικ Νταλ Μάντσεν από τη Σχολή Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, ανέλυσε δεδομένα από το 1997 έως το 2025, συνδυάζοντας δορυφορικές και επίγειες μετρήσεις. Στην ανάλυση αξιοποιήθηκαν στοιχεία από τις αποστολές Swarm και CryoSat του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, καθώς και από τις αποστολές CHAMP της Γερμανίας και Ørsted της Δανίας.

• Διαβάστε ακόμη:
  Ο πυρήνας της Γης μπορεί να περιέχει 45 ωκεανούς υδρογόνου, διαπιστώνουν οι επιστήμονες

Η μεταβολή ήταν αρκετά έντονη ώστε να αμφισβητήσει παλαιότερες αντιλήψεις για τη συμπεριφορά του πυρήνα. «Η αναστροφή της ροής μεγάλης κλίμακας κάτω από τον Ειρηνικό θέτει νέα ερωτήματα σχετικά με τη συμπεριφορά του βαθιού εσωτερικού της Γης», δήλωσε ο Μάντσεν.

«Οι επιστήμονες θέλουν τώρα να κατανοήσουν εάν η αναστροφή αντιπροσωπεύει μια βραχύβια διακύμανση, μέρος μιας επαναλαμβανόμενης ταλάντωσης ή μια νέα σταθερή ισορροπία για την κυκλοφορία του πυρήνα», είπε.

Καθώς ο πυρήνας δεν μπορεί να παρατηρηθεί άμεσα, οι επιστήμονες βασίζονται σε ανεπαίσθητες μεταβολές του μαγνητικού πεδίου για να συμπεράνουν τι συμβαίνει στο εσωτερικό της Γης. Οι τρεις δορυφόροι Swarm, που εκτοξεύθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος το 2013, φέρουν εξαιρετικά ευαίσθητα μαγνητόμετρα και μπορούν να διακρίνουν τα σήματα που προέρχονται από τον πυρήνα από άλλες παρεμβολές, όπως εκείνες του φλοιού, των ωκεανών, της ατμόσφαιρας και του διαστημικού καιρού.

Τα δεδομένα αποκάλυψαν ταχέως μεταβαλλόμενες δομές ροής και κυματοειδείς επιταχύνσεις που κρύβονταν σε παλαιότερες σειρές μετρήσεων. Οι επιστήμονες συνέδεσαν επίσης την αναστροφή κάτω από τον Ειρηνικό με ένα γεωμαγνητικό φαινόμενο γνωστό ως «γεωμαγνητική απότομη μεταβολή του 2017», μια ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά του μαγνητικού πεδίου της Γης.

Εξασθένηση μετά το 2020

Η αναστροφή ίσως να μην αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Ο Μάντσεν επισημαίνει ότι η ενίσχυση της ανατολικής ροής στον Ειρηνικό συνέπεσε χρονικά με αλλαγές στη συμπεριφορά του εσωτερικού πυρήνα, όπως προκύπτει από γεωδαιτικές και σεισμολογικές παρατηρήσεις. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτές οι βαθιές διεργασίες μπορεί να συνδέονται μεταξύ τους.

Παραμένει άγνωστο αν η αλλαγή ήταν προσωρινή ή μέρος ενός μεγαλύτερου φυσικού κύκλου. Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η ανατολική ροή άρχισε να εξασθενεί μετά το 2020, αφού είχε φτάσει σε κορύφωση τα προηγούμενα χρόνια, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας αναστροφής στο μέλλον.

Γιατί έχει σημασία

Οι κινήσεις αυτές δεν είναι άμεσα επικίνδυνες για τον άνθρωπο, ούτε συνδέονται με σεισμούς ή την κλιματική αλλαγή. Έχουν όμως σημασία για την τεχνολογία, καθώς η αεροναυτιλία, οι δορυφορικές επικοινωνίες, οι διαστημικές επιχειρήσεις και τα μοντέλα πρόγνωσης του διαστημικού καιρού βασίζονται σε ακριβή δεδομένα για το μαγνητικό πεδίο. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Studies of Earth’s Deep Interior, δείχνει ότι ακόμη και σε βάθη απρόσιτα για την άμεση παρατήρηση, οι αλλαγές μπορεί να είναι γρήγορες και σημαντικές.