Αντιδράσεις σκληροπυρηνικών ομάδων στο Ιράν κατά της συμφωνίας με τις ΗΠΑ

Οι σκληροπυρηνικοί έχουν καταφύγει στα κρατικά μέσα ενημέρωσης με σκληρές επικρίσεις για τις αναφερόμενες λεπτομέρειες του «μνημονίου κατανόησης» και σε ορισμένες συγκεντρώσεις έχουν ακουστεί συνθήματα κατά των διαπραγματευτών, όπως μεταδίδει το CNNi, το οποίο όμως εκτιμά ότι παρά τη διαφωνία, το καθεστώς είναι πιθανό να έχει τον τελευταίο λόγο.

Μεγάλο μέρος της διαφωνίας που αναδύεται στο Ιράν προέρχεται από μια ακραία παράταξη γνωστή ως «Jebhe-ye Paydari» («Μέτωπο της Αντοχής») που θεωρούν τους εαυτούς τους ως φύλακες των αξιών της επανάστασης του 1979 που ανέτρεψε τον φιλοδυτικό Σάχη πριν επιβάλει ένα αυταρχικό καθεστώς που έχει τις ρίζες του στην σιιτική ισλαμιστική ιδεολογία.

Τους τελευταίους μήνες, Ιρανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να εξισορροπήσουν προσεκτικά τις διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ, ενώ παράλληλα κατευνάζουν τις αντιπαραθέσεις σε όλο το ποικιλόμορφο πολιτικό τοπίο της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της ομάδας Paydari. Η συμμετοχή των μελών της ομάδας σε συνομιλίες με Αμερικανούς διαπραγματευτές στο Πακιστάν τον Απρίλιο υποδήλωνε ότι η Τεχεράνη προσπαθούσε να δείξει εσωτερική συνοχή.

Ωστόσο, η εξτρεμιστική ομάδα έχει κινητοποιήσει τα μέλη της και τα μέσα ενημέρωσης που ελέγχει για να εντείνει την κριτική κατά της συμφωνίας, ασκώντας έντονη πίεση στους Ιρανούς διαπραγματευτές, οι οποίοι προσπαθούν να αποσπάσουν παραχωρήσεις από μια αμερικανική κυβέρνηση που επιδιώκει να αποδυναμώσει και ενδεχομένως να καταστρέψει, την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ένας εξέχων σκληροπυρηνικός της ομάδας, ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, δήλωσε ότι αν το Ιράν υπογράψει τη συμφωνία «θα γίνουμε ουσιαστικά αποικία των Ηνωμένων Πολιτειών», προσθέτοντας ότι η συμφωνία θα σήμαινε το άνοιγμα του ζωτικού Στενού του Ορμούζ «ακόμη και για το Ισραήλ».

«Αν θέλουμε να προχωρήσουμε στον εμπλουτισμό έστω και ελάχιστης ποσότητας ουρανίου, θα πρέπει πρώτα να λάβουμε άδεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες – ακόμη και για σκοπούς όπως η παραγωγή φαρμάκων ή ηλεκτρικής ενέργειας», πρόσθεσε ο Ναμπαβιάν, ο οποίος και ο ίδιος υπήρξε κάποτε μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας.

Ούτε είνα σαφές πότε το Ιράν θα επωφεληθεί από την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών του στοιχείων στο εξωτερικό ή από την άρση των κυρώσεων, πρόσθεσε.

«Όσο περισσότερα σημάδια αδυναμίας στέλνουμε, τόσο πιο κοντά μας έρχεται ο πόλεμος», δήλωσε ο Ναμπαβιάν σε τηλεοπτική συνέντευξη, κατά την οποία διάβασε ένα φερόμενο ως κείμενο συμφωνίας.

Το κείμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημα.

Στο στόχαστρο οι Αραγκτσί και Γκαλιμπάφ

Οι σκληροπυρηνικοί διοργανώνουν ακόμη και κινητοποιήσεις κατά οποιασδήποτε συμφωνίας, οργανώνοντας μια μεγάλη διαδήλωση για το βράδυ της Κυριακής έξω από το υπουργείο Εξωτερικών, με στόχο τον κορυφαίο διπλωμάτη του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, αψηφώντας ανοιχτά τις εκκλήσεις για ενότητα.

Η αυξανόμενη διαφωνία στα ΜΜΕ και στους δρόμους ώθησε τους λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που εκπροσωπούν τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να αναδημοσιεύσουν ένα μήνυμά του από τον Μάρτιο, στο οποίο καλούσε τα ΜΜΕ να «αποφύγουν αυστηρά να εστιάζουν στις αδυναμίες».

Η εφημερίδα Javan, που θεωρείται φιλική προς το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ανέφερε ότι ορισμένοι ομιλητές σε δημόσιες συγκεντρώσεις αγνοούσαν τις οδηγίες του Χαμενεΐ και «ενεργούσαν με σκοπό να σπείρουν τους σπόρους της διχόνοιας και της διαίρεσης μεταξύ του λαού».

Σύμφωνα με βίντεο που δημοσιεύτηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι συμμετέχοντες σε μια συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στην Τεχεράνη ζήτησαν την παραίτηση του Αραγκτσί και του επικεφαλής διαπραγματευτή του Ιράν Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.

Υπενθύμισαν τη δολοφονία, στις αρχές της σύγκρουσης τον Φεβρουάριο, του πατέρα του Χαμενεΐ – του προηγούμενου Ανώτατου Ηγέτη – φωνάζοντας το σύνθημα: «Γκαλιμπάφ, Αραγκτσί – τι θα γίνει με το αίμα του Ηγέτη μου;»

Ο Αλί Ραμπίε, αξιωματούχος κοντά στον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, αντέδρασε την Κυριακή, προειδοποιώντας να μην δημιουργούνται «τεχνητές εντάσεις».

Και τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης προειδοποίησαν να μην επιτραπεί η διαφωνία να μετατραπεί σε διχασμό.

«Οι άσχημες προσβολές που δυστυχώς απευθύνθηκαν σε ορισμένους αξιωματούχους χθες το βράδυ, αν και διαπράχθηκαν από μια συγκεκριμένη και πολύ περιορισμένη ομάδα και υπερβλήθηκαν από εχθρικά προς το Ιράν μέσα ενημέρωσης, είναι εντελώς απαράδεκτες ακόμη και σε αυτή την περιορισμένη κλίμακα», ανέφερε την Κυριακή το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.

«Αν υπάρχουν κριτική ή διαμαρτυρίες, σίγουρα υπάρχουν λογικοί και ευγενικοί τρόποι για να εκφραστούν», πρόσθεσε.

Η ενότητα του nezam και η πολυφωνία

Φωνές που αντιτίθενται σε μια συμφωνία με τις ΗΠΑ υπήρχαν πάντα εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν είναι αρκετά ισχυρές ώστε να ανατρέψουν την επικείμενη υπογραφή ή ακόμη και να υπονομεύσουν μελλοντικές διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας.

Το ιρανικό nezam – ή καθεστώς – συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ηγέτη, του προέδρου, του υπουργού Εξωτερικών, του προέδρου του κοινοβουλίου και του στρατού, έχει φροντίσει να επιδείξει ενότητα στις προσπάθειές του να διαπραγματευτεί μια διπλωματική λύση με τον Τραμπ.

Ωστόσο, βασικά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας – όπως η κρατική τηλεόραση, παλιοί συντηρητικοί πολιτικοί και διαδηλωτές που διεκδικούν τη νίκη στον πόλεμο κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ – έχουν εντείνει τις προσπάθειές τους ενάντια σε οποιαδήποτε συμφωνία, την οποία θεωρούν ως παραίτηση από τα κέρδη του πολέμου.

Σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι δεν υπάρχει διάλογος στο Ιράν, η χώρα διαθέτει έναν ξεχωριστό και ζωντανό πολιτικό διάλογο. Διάφορες φατρίες, που εκπροσωπούν ένα ευρύ φάσμα απόψεων και υποστηρίζονται από τα δικά τους μέσα ενημέρωσης, έχουν το δικαίωμα να λειτουργούν εντός των δομών του κράτους – εφόσον δεν αμφισβητούν τα θεμελιώδη στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κυρίως τον ανώτατο ηγέτη.

Όπως υπάρχουν φωνές στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ που αντιτίθενται σε οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη, έτσι και το Ιράν έχει τις δικές του αντιπολιτευόμενες φατρίες. Αν και δεν φτάνουν στο σημείο να αμφισβητήσουν άμεσα τον ανώτατο ηγέτη, αυτές οι φωνές είναι πλέον αρκετά τολμηρές ώστε να ισχυρίζονται ακόμη και ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εξαπατήθηκε ώστε να εγκρίνει τη συμφωνία.

Ωστόσο, το καθεστώς διατηρεί τον έλεγχο. Η διαφωνία μπορεί να είναι έντονη και ακόμη και διχαστική κατά καιρούς, αλλά η εξουσία λήψης αποφάσεων παραμένει στα χέρια μιας εδραιωμένης κυβερνητικής δομής που ο πόλεμος αυτός δεν κατάφερε να καταστρέψει.