Η επόμενη ημέρα στο Ιράν: Το πετρέλαιο, τα «παγωμένα» δισεκατομμύρια και το φάντασμα της διαφθοράς

Το πετρέλαιο κύρια οικονομική μηχανή

Η συμφωνία αίρει άμεσα τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και τον ναυτικό αποκλεισμό, εξασφαλίζοντας την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.

Πλέον, η Τεχεράνη μπορεί να διαθέσει ελεύθερα δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που βρίσκονται σε πλωτές αποθήκες, ενώ εκτιμάται ότι μπορεί να εξάγει περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα — ποσότητα αυξημένη κατά το ένα τρίτο σε σχέση με την προπολεμική περίοδο.

Ωστόσο, ο βραχύς χρονικός ορίζοντας της 60ήμερης παράτασης της κατάπαυσης του πυρός περιορίζει τους αγοραστές, καθώς οι διεθνείς αγορές παραμένουν επιφυλακτικές, γνωρίζοντας ότι το Ιράν διατηρεί το δικαίωμα να επαναφέρει τα διόδια διέλευσης μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Η αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων

Παράλληλα, η Τεχεράνη προσδοκά ταχεία εισροή κεφαλαίων, καθώς η συμφωνία ορίζει ότι τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της χώρας θα διατεθούν «πλήρως» στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράν. Αναλυτές και ιρανικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι τα δεσμευμένα κεφάλαια παγκοσμίως κυμαίνονται μεταξύ 124 και 167 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Τα πιο άμεσα διαθέσιμα είναι τα περίπου 12 δισεκατομμύρια δολάρια που βρίσκονται στο Κατάρ. Αν και το Ιράν πίεσε για άμεση πρόσβαση σε αυτά τα κεφάλαια πριν από την υπογραφή, Αμερικανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε στο CNNi ότι «κανένα παγωμένο κεφάλαιο δεν θα αποδεσμευτεί χωρίς οι Ιρανοί να εφαρμόσουν πρώτα τις δεσμεύσεις τους».

Το αγκάθι των κυρώσεων και η στάση των ΗΠΑ

Η άρση των κυρώσεων θα επιτρέψει στις ιρανικές επιχειρήσεις και τράπεζες να συναλλάσσονται διεθνώς, όμως η αγορά παραμένει διστακτική. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, «όταν υπάρχει ασάφεια και αμφισημία, οι τράπεζες αποφεύγουν το ρίσκο, καθώς πολλές έχουν υποστεί αυστηρές κυρώσεις στο παρελθόν λόγω συναλλαγών με το Ιράν».

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και μέλη της κυβέρνησής του, διαμηνύουν ότι οι κυρώσεις θα αρθούν οριστικά μόνο εάν το καθεστώς τηρήσει απαρέγκλιτα το δικό του μέρος της συμφωνίας, το οποίο περιλαμβάνει αυστηρές δεσμεύσεις για τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος.

Ο πληθωρισμός και το φάντασμα της διαφθοράς

Σε κάθε περίπτωση, όλες οι παραπάνω προοπτικές εξαρτώνται αποκλειστικά από την πιστή τήρηση της συμφωνίας, για την οποία δεν υπάρχει καμία απολύτως εγγύηση.

Εάν τελικά εφαρμοστεί, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανακούφιση των ασφυκτικών πιέσεων στην ιρανική οικονομία.

Σημειώνεται ότι ο πληθωρισμός στο Ιράν ξεπέρασε κατά μέσο όρο το 50% τους τελευταίους 12 μήνες, καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή στη χώρα από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Παρά την πιθανή εισροή δισεκατομμυρίων δολαρίων, οι ειδικοί εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί για το αν θα βελτιωθεί η καθημερινότητα των Ιρανών πολιτών.

Ο ιστορικά υψηλός πληθωρισμός δεν είναι μόνο προϊόν των κυρώσεων, αλλά και της βαθιά ριζωμένης κρατικής διαφθοράς. Χωρίς την ύπαρξη αυστηρών διεθνών δικλείδων ασφαλείας, τα νέα κεφάλαια κινδυνεύουν να μην φτάσουν ποτέ στην πραγματική οικονομία, χρηματοδοτώντας αντίθετα τις παλιές, αδιαφανείς πρακτικές του καθεστώτος.