Γιατί η δυτική Ευρώπη «καίγεται» από ακραίο «κύμα» παρατεταμένου καύσωνα - Οι τρεις λόγοι

Οι μετεωρολόγοι αναφέρουν ότι οι θερμοκρασίες τις επόμενες ημέρες θα σπάσουν τα ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο σε αρκετές χώρες.

Ενδεικτικά, η Γαλλία προετοιμάζεται για θερμοκρασίες που θα φτάσουν τους 43 βαθμούς Κελσίου. Η Ισπανία ενδέχεται να σημειώσει έως και 45 °C. Οι θερμοκρασίες σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Ιταλίας ενδέχεται να φτάσουν τους 40 °C και όλα αυτά πριν ακόμη φτάσουμε στο αποκορύφωμα του καλοκαιριού.

Στο Βέλγιο, όπου οι θερμοκρασίες ενδέχεται να φτάσουν τους 37 °C, ο επικεφαλής μετεωρολόγος της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας δήλωσε ότι αυτή θα μπορούσε να γίνει «η πιο ζεστή εβδομάδα που έχει καταγραφεί ποτέ» στη χώρα.

Οι νύχτες θα είναι επίσης εξαιρετικά ζεστές και η θερμοκρασία δεν θα πέσει κάτω από τους 25 °C σε πολλές περιοχές της Δυτικής Ευρώπης προς το τέλος της εβδομάδας.

Σύμφωνα με το Politico, η έλλειψη ανάπαυλας επιδεινώνει το λεγόμενο θερμικό στρες, δηλαδή τη θερμότητα που συσσωρεύεται στο σώμα, οδηγώντας σε ασθένειες και ακόμη και θάνατο, ιδίως μεταξύ ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων όπως οι ηλικιωμένοι. Περίπου 200.000 άνθρωποι σε ολόκληρη την ΕΕ έχουν πεθάνει από αιτίες σχετικές με τη ζέστη τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Οι παράγοντες που οδηγούν στην άνοδο της θερμοκρασίας

1. Ορυκτά καύσιμα

Πλέον, οι καύσωνες αποτελούν μέρος των καλοκαιριών του Βόρειου Ημισφαιρίου από αμνημονεύτων χρόνων. Ωστόσο, οι παγκόσμιες θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί κατά 1,4 °C από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να καίνε ορυκτά καύσιμα για την τροφοδοσία εργοστασίων, αυτοκινήτων και κτηρίων, εκπέμποντας αέρια του θερμοκηπίου που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ως αποτέλεσμα, έχουμε ανεβάσει το επίπεδο αναφοράς για τις καλοκαιρινές καιρικές συνθήκες. Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι κάθε καύσωνας που παρατηρείται σήμερα είναι πιο έντονος και η πιθανότητα εμφάνισής του είναι μεγαλύτερη λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην προκάλεσε τον «θερμικό θόλο» — ένα καιρικό φαινόμενο που παγιδεύει τον θερμό αέρα για μεγάλες χρονικές περιόδους — που έχει εγκατασταθεί πάνω από τη Δυτική Ευρώπη αυτή την εβδομάδα, δήλωσε η Mireia Ginesta, ερευνητική συνεργάτιδα στον τομέα της ανάλυσης κλιματικών ζημιών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

«Ωστόσο, αυξάνει τη βασική θερμοκρασία στην οποία λειτουργούν τα καιρικά συστήματα», πρόσθεσε. «Σε ένα πιο δροσερό κλίμα, αυτός ο καύσωνας θα ήταν λιγότερο έντονος».

Η Ευρώπη είναι επίσης η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο, λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων, μεταξύ των οποίων η σχετική εγγύτητά της στην Αρκτική και οι αλλαγές στα περιφερειακά καιρικά φαινόμενα.

Και με κάθε κλάσμα του βαθμού που θερμαίνεται ο πλανήτης, η ζέστη θα γίνεται πιο έντονη· οι επιστήμονες αναφέρουν ότι, αν η υπερθέρμανση του πλανήτη φτάσει περίπου τους 3 °C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ο αριθμός των θανάτων λόγω καύσωνα στην Ευρώπη θα διπλασιαστεί ή θα τριπλασιαστεί σε σύγκριση με την περίπτωση των 1,5 °C.

2. Ανεπαρκείς υποδομές

Ωστόσο, οι εξωτερικές θερμοκρασίες αποτελούν μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Οι Ευρωπαίοι περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε κλειστούς χώρους: σε σπίτια, καταστήματα, τρένα, σχολεία και χώρους εργασίας.

Σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, και ειδικά στις βόρειες περιοχές, τα κτήρια έχουν σχεδιαστεί για να συγκρατούν τη θερμότητα στο εσωτερικό τους και όχι να την αποτρέπουν.

Ακόμη και σήμερα, πολλά νέα σπίτια κατασκευάζονται για να αντέχουν στις χειμερινές θερμοκρασίες και όχι στις ολοένα και πιο ζεστές καλοκαιρινές συνθήκες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 92% των κατοικιών ενδέχεται να υπερθερμανθεί έως το 2050, σύμφωνα με την επιτροπή για την κλιματική αλλαγή της χώρας.

Επιπλέον, ενώ ένας αυξανόμενος αριθμός ευρωπαϊκών κατοικιών διαθέτει κλιματισμό, αυτό εξακολουθεί να αποτελεί σπάνιο φαινόμενο: Μόνο περίπου το ένα πέμπτο των νοικοκυριών στην ήπειρο έχει εγκατεστημένο κλιματιστικό. Ακόμη και αν το έχουν, ενδέχεται να μην μπορούν να το ενεργοποιήσουν. Περισσότερο από το ένα τρίτο των Ευρωπαίων δηλώνει ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να διατηρήσει τα σπίτια τους αρκετά δροσερά, ποσοστό που αυξάνεται στα δύο τρίτα μεταξύ των ανθρώπων που δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα.

Τα γραφεία, τα σχολεία, τα τρένα και τα μέσα μαζικής μεταφοράς σε πολλές πόλεις επίσης στερούνται επαρκούς κλιματισμού.

Στη Γαλλία, η ζέστη — και η απουσία τεχνολογίας ψύξης — ανάγκασε το κλείσιμο περισσότερων από 800 σχολείων αυτή την εβδομάδα. Στο Βέλγιο, το ένα πέμπτο όλων των τρένων δεν διαθέτει καθόλου κλιματισμό, γεγονός που ώθησε την εθνική σιδηροδρομική εταιρεία να ακυρώσει δρομολόγια στις ώρες αιχμής.

Αν και ορισμένοι δήμοι έχουν αρχίσει να προσφέρουν χώρους δροσιάς κατά τη διάρκεια των καυσώνων — διαθέτοντας κλιματιζόμενους χώρους στο κοινό — τέτοιες πρωτοβουλίες είναι σπάνιες και διατίθενται μόνο κατά τις ώρες της ημέρας, όχι όμως και τις ζεστές νύχτες.

3. Απρόσεκτοι πολιτικοί

Οι κυβερνήσεις μπορούν να θεσπίσουν πολλά μέτρα τόσο για τη μείωση των εκπομπών που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη όσο και για την προστασία των πολιτών, των υποδομών και των οικονομιών από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ωστόσο, καθώς η Ευρώπη πλήττεται από ολοένα και πιο έντονη ζέστη χρόνο με το χρόνο, η κλιματική αλλαγή χάνει έδαφος στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων σε ολόκληρη την ήπειρο.

Αν και τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των εκπομπών συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο φιλόδοξων παγκοσμίως, τα τελευταία χρόνια οι κυβερνήσεις έχουν δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην αναζωογόνηση της βιομηχανίας και έχουν περιορίσει τις κλιματικές πολιτικές που θεωρούνται επιζήμιες για τις οικονομικές φιλοδοξίες της Ένωσης. Πράγματι, οι εκπομπές της ΕΕ πέρυσι αυξήθηκαν ελαφρώς, υποδηλώνοντας μια στασιμότητα στη μείωση της ρύπανσης.

Η διακομματική συναίνεση του Ηνωμένου Βασιλείου για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής έχει καταρρεύσει, αν και η κυβέρνηση των Εργατικών έχει αντισταθεί στις αυξανόμενες πιέσεις για ενίσχυση των γεωτρήσεων ορυκτών καυσίμων στη Βόρεια Θάλασσα. Παραμένει ασαφές αν αυτή η στάση θα επιβιώσει μετά την αποχώρηση του πρωθυπουργού Κίρ Στάρμερ.

Τόσο στην ΕΕ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, τα σχέδια για την προετοιμασία ενόψει των αναπόφευκτων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής — όπως ο καύσωνας — υστερούν σημαντικά σε σχέση με τις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος αναφέρει ότι η Ένωση των 27 χωρών και οι κυβερνήσεις της δεν προστατεύουν τους πολίτες τους από τις ακραίες θερμοκρασίες, εκτιμώντας ότι η απειλή της θερμικής καταπόνησης για τον γενικό πληθυσμό είναι κρίσιμη κατά την τρέχουσα δεκαετία και «καταστροφική» από τα μέσα του αιώνα και μετά.

Η επιτροπή για την κλιματική αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου χαρακτήρισε επίσης τις προσπάθειες της Βρετανίας ως ανεπαρκείς, ενώ την Τρίτη ο οργανισμός μελετών «Green Alliance» προειδοποίησε ότι οι Βρετανοί «πληρώνουν το τίμημα» για την αποτυχία της κυβέρνησής τους να προσαρμόσει τη χώρα στις αυξανόμενες θερμοκρασίες του καλοκαιριού.

«Αυτή τη στιγμή, τα παιδιά αγωνίζονται να ολοκληρώσουν τις εξετάσεις τους σε καυτές αίθουσες διδασκαλίας, ενώ οι ηλικιωμένοι υπομένουν επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες στα σπίτια και τα κέντρα φροντίδας τους, χωρίς σχεδόν καμία ανακούφιση», δήλωσε η Φρίντερικε Όττο, καθηγήτρια κλιματολογίας στο Imperial College του Λονδίνου.

«Αυτή η ζέστη δεν είναι απλώς μια ενόχληση, αλλά μια αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία», πρόσθεσε. «Κάθε κύμα καύσωνα θέτει ζωές σε κίνδυνο, και έχει περάσει προ πολλού ο καιρός να το αντιμετωπίσουμε με την επείγουσα προσοχή που απαιτεί».