Το διπλό στοίχημα Ερντογάν: Μία επιτυχημένη σύνοδος ΝΑΤΟ και η άρση του αδιεξόδου για τα F- 35

Εξ ου και για πολλούς θεωρείται πάρα πολύ σημαντική η συνάντηση που θα έχουν οι δύο ηγέτες στο Λευκό παλάτι το μεσημέρι της Τρίτης (7/7) λίγη ώρα μετά την άφιξη του Αμερικανού προέδρου στην τουρκική πρωτεύουσα.

Σύμφωνα με πληροφορίες στη συνάντηση αναμένεται να τεθούν τέσσερα βασικά ζητήματα.

Οι πιέσεις για τα F -35

Πρώτο θέμα της ατζέντας θα είναι η αμυντική συνεργασία. Στη συνάντηση αναμένεται να συζητηθούν η άρση των κυρώσεων CAATSA, η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, η πώληση κινητήρων για τα μαχητικά αεροσκάφη KAAN, καθώς και νέα προγράμματα αμυντικής συνεργασίας.

Η Τουρκία δεν έχει κρύψει ότι έχει ως βασικό στόχο την άρση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων και, κυρίως, την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο αποκλείστηκε μετά την αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400.

Μάλιστα, ερωτηθείς από δημοσιογράφο εάν θα μεταβεί στην Τουρκία με ένα «δώρο» για τον Ερντογάν, δηλαδή τα F-35, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε:

«Έτσι νομίζω. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Κάποιοι άνθρωποι δεν τον υπολογίζουν, αλλά είναι πραγματικά ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ. Μάλλον θα κάνω κάτι, που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο (σ.σ. τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν)».

Το τι τελικά θα γίνει θα φανεί, ωστόσο οι διαβουλεύσεις είναι συνεχείς σε όλα τα επίπεδα, καθώς την Δευτέρα (6/7) τετ α τετ είχαν ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν με τον πρέσβη των ΗΠΑ Τομ Μπάρακ.

Το δεύτερο θέμα θα αφορά το εμπόριο. Προγραμματίζεται να εξεταστούν νέα βήματα συνεργασίας με στόχο την επίτευξη διμερούς εμπορικού όγκου 100 δισ. δολαρίων.

Η συνεργασία στον τομέα της ενέργειας θα αποτελέσει το τρίτο βασικό θέμα των συνομιλιών. Μετά την υπογραφή του Μνημονίου Στρατηγικής Συνεργασίας για την Πολιτική Πυρηνική Ενέργεια, κατά την επίσκεψη του Ερντογάν στην Ουάσιγκτον το 2025, αναμένεται ότι στις συνομιλίες στην Άγκυρα θα εξεταστούν νέες συμφωνίες στον ενεργειακό τομέα.

Τέταρτο θέμα της ατζέντας θα είναι οι περιφερειακές εξελίξεις. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στη συνάντηση αναμένεται να συζητηθούν η συνεργασία για την ανοικοδόμηση της Συρίας, η εξάλειψη της τρομοκρατίας από την περιοχή, η επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, η ανοικοδόμηση της Γάζας, η αποτροπή παραβιάσεων της εκεχειρίας από το Ισραήλ, καθώς και η παύση της δράσης των ηγετικών στελεχών της FETÖ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο επίκεντρο Ουκρανία και Ιράν

Στο επίκεντρο των συνομιλιών των ηγετών κατά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ θα βρεθούν η Ουκρανία και το Ιράν. Λίγο πριν αναχωρήσει για την Τουρκία ο Τραμπ υποστήριξε ότι μια λύση για τον πόλεμο στην Ουκρανία «είναι πιο κοντά απ’ όσο νομίζει ο κόσμος» και ότι θα συζητήσει το θέμα αυτό στις συνομιλίες που θα έχει.

«Συνομιλούμε, θα δούμε αν μπορούμε να τελειώσουμε» τον πόλεμο», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, διαβεβαιώνοντας ότι ο Ρώσος ομόλογός του Βλαντίμιρ Πούτιν «αισθάνεται πίεση».

Για το Ιράν, ο Τραμπ επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν την αλλαγή του καθεστώτος στη χώρα αυτήν και προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη «θα ήταν προτιμότερο να κάνει μια συμφωνία». Οι ΗΠΑ, είτε θα κάνουν συμφωνία με το Ιράν, είτε «θα τελειώσουν τη δουλειά», πρόσθεσε.

Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε υποσχέθηκε συμβόλαια «δισεκατομμυρίων δολαρίων» για την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων της Συμμαχίας, την παραμονή της συνόδου κορυφής στην Άγκυρα.

«Θα ανακοινώσουμε νέα συμβόλαια δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων που θα επιτρέψουν να προμηθευτούμε τον απαραίτητο εξοπλισμό για την αποτροπή και την άμυνα», ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην τουρκική πρωτεύουσα.

Μία σύνοδος με εντάσεις

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα απουσιάσουν οι εντάσεις, όπως έγινε και στο παρελθόν εξάλλου.

Ωστόσο, το θερμόμετρο της έντασης ενόψει της συνόδου στην Άγκυρα είναι στα ύψη σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει εκφράσει την πρόθεσή της να μειώσει τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ο πρόεδρος Τραμπ φτάνει δυσαρεστημένος επειδή οι υπόλοιποι σύμμαχοι δεν στήριξαν την αμερικανική δράση κατά του Ιράν στον βαθμό που ο ίδιος επιθυμούσε. Για την κυβέρνησή του, αυτό αποτελεί παράδειγμα αυτού που θεωρούν ως «εκμετάλλευση» της ευρωπαϊκής ασφάλειας εις βάρος των ΗΠΑ, καθώς πιστεύουν ότι η δράση τους στη Μέση Ανατολή θα ωφελήσει τη συνολική παγκόσμια ασφάλεια.

Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε τη δυσαρέσκειά του για το ζήτημα του Ιράν να οδηγήσει σε σοβαρές διαφωνίες με αρκετούς Ευρωπαίους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένων του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ, της πρωθυπουργού της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και του Καγκελάριου της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς.

Και οι τρεις αυτοί ηγέτες διατηρούσαν σχετικά στενές σχέσεις με τον πρόεδρο Τραμπ και είχαν λάβει επαίνους από τον ίδιο, ωστόσο πλέον κάτι τέτοιο δεν ισχύει.

Διαφωνίες για την Άμυνα

Οι απειλές των ΗΠΑ κατά της Γροιλανδίας, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, αποτέλεσαν μία ακόμη εστία έντασης ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Η Γηραιά Ήπειρος αντιμετωπίζει πλέον με πολύ μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα τις προθέσεις της Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ θεωρούνται πλέον ένας σύμμαχος με ασθενή μνήμη, που λησμονεί τη στήριξη των Ευρωπαίων όταν οι ΗΠΑ ζήτησαν ενεργοποίηση του Άρθρου 5 για παροχή βοήθειας μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει κατ' ιδίαν αρκετούς Ευρωπαίους συμμάχους ότι οι παραγγελίες τους από αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες ενδέχεται να καθυστερήσουν, καθώς η Ουάσιγκτον δίνει προτεραιότητα στην αναπλήρωση των δικών της αποθεμάτων μετά τον πόλεμο με το Ιράν, ενισχύοντας την αίσθηση ότι οι ΗΠΑ απομακρύνονται από την Ευρώπη.

Για τους Ευρωπαίους, αυτή η μεταβολή δικαιολογεί την εστίαση στην ανασυγκρότηση των ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανικών δυνατοτήτων. Αυτό θα τους επιτρέψει να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ όσον αφορά τις μελλοντικές συμβάσεις προμηθειών.

Ωστόσο, αυτή η αυξανόμενη ανεξαρτησία αναμφίβολα θα οξύνει τις εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων συμμάχων στο μέλλον: Αν και οι ΗΠΑ έχουν ενθαρρύνει τους Ευρωπαίους συμμάχους τους να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, φαίνεται επίσης να υπάρχει η προσδοκία ότι αυτό θα γίνει με τη μορφή της συνεχιζόμενης αγοράς αμερικανικού εξοπλισμού. Εάν ο αριθμός των ευρωπαϊκών παραγγελιών μειωθεί με την πάροδο του χρόνου, ενδέχεται οι ΗΠΑ να μην βλέπουν πλέον με τόσο θετικό μάτι μια Ευρώπη που διασφαλίζει την άμυνά της πιο ανεξάρτητα.