Τι επιδιώκει ο Ερντογάν μέσω της αμυντικής συμφωνίας με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν

Ο Ταγίπ Ερντογάν είναι γνωστό ότι επιδιώκει να αναλάβει ρόλο ρυθμιστή στην περιοχή, ακολουθεί μια πολιτική ανοιχτών μετώπων, αλλά και συμμαχιών και έχει καταφέρει να έχει καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα διανύει μια περίοδο ανοιχτής εχθρότητας προς το Ισραήλ.

Μπορεί οι τρεις χώρες να παρουσίασαν την συμφωνία τους ως μία δέσμευση όποια από τις τρεις χώρες δεχθεί επίθεση, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το Πακιστάν είναι πυρηνική χώρα,η Σαουδική Αραβία παίζει κομβικό ρόλο για τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς καθώς φιλοξενεί τους ιερότερους τόπους του Ισλάμ και η Τουρκία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στο ΝΑΤΟ. Ίσως μάλιστα η επιλογή της Μέκκας για να υπογραφεί η συμφωνία να έχει και ένα συμβολικό φορτίο. Μερικοί μάλιστα αναλυτές μιλούν, καθ' υπερβολή, για ένα «μουσουλμανικό ΝΑΤΟ».

Το πιο σημαντικό σημείο της συμφωνίας έχει να κάνει με τη ρήτρα συλλογικής άμυνας.

«Η συμφωνία αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινής αποτροπής απέναντι σε κάθε μορφή επιθετικής ενέργειας και προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Ισχυρός πολιτικός συμβολισμός

«Τρία από τα κράτη του μουσουλμανικού κόσμου με τη μεγαλύτερη επιρροή συναντώνται σε μια συγκυρία έντονης αβεβαιότητας, καταδεικνύοντας την αυξανόμενη προθυμία των περιφερειακών και μεσαίων δυνάμεων να συντονιστούν στενότερα σε θέματα ασφάλειας», δήλωσε ο Αμπτνουλαζίζ Σαγκέρ, πρόεδρος του Gulf Research Center, μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα τη Σαουδική Αραβία.

«Το τριμερές πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει το συλλογικό διπλωματικό και αμυντικό βάρος των τριών χωρών, συμβάλλοντας παράλληλα στη διαμόρφωση μιας αρχιτεκτονικής ασφάλειας που θα καθορίζεται περισσότερο από τις δυνάμεις της περιοχής», πρόσθεσε.

Με το βλέμμα στο Ιράν

Από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ - Ιράν, η Σαουδική Αραβία έχει έρθει πιο κοντά στην Τουρκία, την Αίγυπτο και το Πακιστάν, χώρες που πιέζουν για τη διαμεσολάβηση και την επίλυση της σύγκρουσης.

Ο Ουμάρ Καρίμ, ειδικός σε θέματα σαουδαραβικής εξωτερικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, χαρακτήρισε τη συμφωνία «εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη».

Η σύγκλιση αυτή «είναι σαφώς προσανατολισμένη έναντι του Ιράν και αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της νέας στρατηγικής προσέγγισης της Τεχεράνης, η οποία στοχεύει στην κυριαρχία στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου».

Το γεγονός ότι η Τουρκία και το Πακιστάν συνορεύουν με το Ιράν σημαίνει ότι θα μπορούσαν να «ασκήσουν διαφορετικού είδους πίεση» στην Τεχεράνη, πρόσθεσε.

Γιατί είναι σημαντική η συμφωνία για τις τρεις χώρες

Πηγή προσκείμενη στον στρατό και την κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP), ότι παρόλο που η συμφωνία βρισκόταν υπό συζήτηση εδώ και καιρό, «οι πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή επιτάχυναν τη διαδικασία».

Ο Αντρέας Κριγκ, του King's College του Λονδίνου, επισήμανε ότι η συμφωνία καταδεικνύει μια σαφή επιθυμία για διαφοροποίηση των συμμαχιών πέρα ​​από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν δεν επιδιώκουν να υποκαταστήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αναπτύσσουν τη δυνατότητα να προστατεύουν τα συμφέροντά τους όταν η Ουάσιγκτον δεν μπορεί ή δεν προτίθεται να το πράξει».

Ειδικότερα, όπως ανέφερε, το Ριάντ «επιθυμεί πολλαπλά επίπεδα ασφάλειας αντί για μια ενιαία αμερικανική ομπρέλα προστασίας», μετά το σοκ του πολέμου με το Ιράν.

Η συμφωνία ενισχύει τις φιλοδοξίες της Σαουδικής Αραβίας να διαδραματίσει ρόλο εγγυητή της περιφερειακής ασφάλειας και να διαφοροποιήσει την αμυντική της θωράκιση, ενώ παράλληλα η Τουρκία και το Πακιστάν αποκτούν πολιτική επιρροή και πρόσβαση σε δυνητικές σαουδαραβικές επενδύσεις, πρόσθεσε ο ίδιος.

Τι αναφέρουν αξιωματούχοι για τη συμφωνία

Σαουδάραβας αξιωματούχος δήλωσε ότι η αμυντική συμφωνία που υπογράφηκε με την Τουρκία και το Πακιστάν δεν συνδέεται με «πυρηνικές φιλοδοξίες» και «δεν συνιστά απειλή για καμιά χώρα της περιοχής».

«Η συμφωνία δεν έχει στόχο τη δημιουργία ενός στρατιωτικού άξονα ούτε ενός σεκταριστικού μπλοκ. Και επίσης δεν συνδέεται με πυρηνικές φιλοδοξίες ή μια κούρσα εξοπλισμών, αλλά αντιθέτως στοχεύει στην ανάπτυξη βιώσιμων ικανοτήτων», έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο υφυπουργός αρμόδιος για τη δημόσια διπλωματία Ραγιέντ Κρίμλι προσθέτοντας ότι η συμφωνία αυτή δεν αντιπροσωπεύει «μια κλιμάκωση των εντάσεων» στην περιοχή.

Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία έχει αμυντικό χαρακτήρα, δεν στρέφεται κατά συγκεκριμένου δρώντος, είναι ανοιχτή σε άλλες χώρες της περιοχής και δεν καταργεί ούτε αντικαθιστά υφιστάμενες διμερείς ή πολυμερείς ρυθμίσεις.

Η συμφωνία υπεγράφη ενώ το Ιράν και οι σύμμαχοί του εξαπολύουν επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας και άλλων κρατών του Κόλπου, ενώ παράλληλα παρεμποδίζουν τις αποστολές ενεργειακών πόρων τους, μετά την επίθεση που δέχτηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου —γεγονός που σηματοδότησε σημαντική κλιμάκωση της πολυετούς περιφερειακής αναταραχής.