Ηλιακή έκλειψη: Σε ποιες χώρες θα είναι ορατή - Προστατευτικά γυαλιά συστήνουν οι ειδικοί

Η ολική έκλειψη θα είναι ορατή στη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Ισπανία και σε μια μικρή περιοχή στο βορειοανατολικό τμήμα της Πορτογαλίας. Άλλα μέρη της Ευρώπης θα παρατηρήσουν μερική ηλιακή έκλειψη.

Στην Ισπανία, η έκλειψη θα διασχίσει τη χώρα από δυτικά προς ανατολικά, προτού συνεχίσει πάνω από τις Βαλεαρίδες Νήσους. Θα είναι η πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη που θα είναι ορατή από την ισπανική ενδοχώρα από το 1905 και η πρώτη από τις τρεις ολικές ηλιακές εκλείψεις που θα είναι ορατές από τη χώρα την περίοδο 2026-2028.

«Τέτοιου είδους έκλειψη συμβαίνει σχετικά συχνά στη Γη, αλλά σε διαφορετικά σημεία. Ωστόσο, σε ένα συγκεκριμένο μέρος εμφανίζεται μόνο κάθε 400 χρόνια», δήλωσε στο Euronews ο Φιλίπ Εσκουμπέ, επιστήμονας διαστημικού πλάσματος στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος. «Άρα, αν μια έκλειψη περάσει πάνω από το χωριό ή την πόλη σας, δεν θα ξανασυμβεί για 400 χρόνια, επομένως είναι σχεδόν ένα γεγονός ζωής που θέλεις να δεις».

Τι γυαλιά πρέπει να χρησιμοποιήσετε

Όσοι σκοπεύουν να την παρακολουθήσουν, οι ειδικοί στην υγεία των ματιών υπενθυμίζουν ότι πρέπει να φορούν κατάλληλα γυαλιά, τα οποία συμμορφώνονται με το διεθνές πρότυπο ασφαλείας ISO 12312-2.

Η Γκαμπριέλε Γιάνσεν, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οπτομετρίας και Οπτικής (ECOO), δήλωσε στο Euronews ότι οι καταναλωτές δεν πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στον αριθμό ISO που αναγράφεται σε ένα προϊόν.

«Ο αριθμός ISO που αναγράφεται στα γυαλιά δεν εγγυάται από μόνος του ότι έχουν υποβληθεί στις κατάλληλες δοκιμές», είπε.

Η Γιάνσεν συνέστησε στους θεατές να αγοράσουν γυαλιά για έκλειψη από αξιόπιστο προμηθευτή και να τα ελέγξουν για γρατζουνιές, τρύπες ή άλλη φθορά πριν από τη χρήση.

Τα γυαλιά πρέπει να φοριούνται πριν κοιτάξετε προς τον Ήλιο και να αφαιρούνται μόνο αφού έχετε απομακρύνει το βλέμμα σας από αυτόν.

«Τα παιδιά πρέπει να επιβλέπονται πολύ προσεκτικά», είπε.

Όσοι δεν διαθέτουν κατάλληλα γυαλιά για έκλειψη δεν πρέπει να κοιτάζουν απευθείας τον Ήλιο. Αντί γι’ αυτό, μπορούν να παρακολουθήσουν την έκλειψη μέσω διαδικτυακής μετάδοσης, όπως αυτή που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Νότιο Παρατηρητήριο (ESO).

Τα συνηθισμένα γυαλιά ηλίου δεν αποτελούν ασφαλή εναλλακτική λύση, ακόμη κι αν φαίνονται πολύ σκούρα, καθώς «δεν παρέχουν επαρκή προστασία από την έντονη ορατή, υπεριώδη και υπέρυθρη ακτινοβολία του Ήλιου», σημείωσε η Γιάνσεν.

Τι ισχύει για κάμερες, κιάλια και τηλεσκόπια;

Η παρατήρηση του Ήλιου μέσω κάμερας, κιαλιών ή τηλεσκοπίου μπορεί επίσης να είναι επικίνδυνη, εκτός αν ο εξοπλισμός έχει εξοπλιστεί με ειδικό ηλιακό φίλτρο.

«Το να φορά κανείς γυαλιά έκλειψης ενώ κοιτάζει μέσα από αυτές τις συσκευές δεν αρκεί, επειδή το συγκεντρωμένο ηλιακό φως μπορεί να καταστρέψει τόσο το φίλτρο όσο και τα μάτια», εξήγησε η Γιάνσεν.

Παλαιότερες μέθοδοι που κατά καιρούς προτείνονται για την παρατήρηση εκλείψεων, όπως τα CD και τα φωτογραφικά αρνητικά, πρέπει επίσης να αποφεύγονται.

«Δεν μπλοκάρουν αρκετό φως, και τότε περνά κάποια ποσότητα. Αυτό μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνο για τα μάτια σας», είπε ο Εσκουμπέ.

Γιατί είναι σημαντικό να προστατεύουμε τα μάτια

Αν και η ολική φάση μιας έκλειψης διαρκεί μόνο λίγα λεπτά, η απευθείας παρατήρηση του Ήλιου μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στον αμφιβληστροειδή – ένα λεπτό, φωτοευαίσθητο στρώμα ιστού που επενδύει το εσωτερικό πίσω μέρος του ματιού.

Το να κοιτάζει κανείς απευθείας τον Ήλιο μπορεί να προκαλέσει ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια, μια φωτοχημική βλάβη στον αμφιβληστροειδή ιστό. Η ωχρά κηλίδα, το τμήμα του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνο για την ευκρινή, λεπτομερή κεντρική όραση, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη.

«Ο αμφιβληστροειδής δεν διαθέτει υποδοχείς πόνου. Αυτό σημαίνει ότι η βλάβη μπορεί να προκληθεί χωρίς πόνο και χωρίς το άτομο να αντιληφθεί αμέσως ότι κάτι δεν πάει καλά», ανέφερε η Γιάνσεν, προσθέτοντας ότι τα συμπτώματα συχνά γίνονται αισθητά μόνο αρκετές ώρες αργότερα.

Τα συμπτώματα της ηλιακής αμφιβληστροειδοπάθειας μπορεί να περιλαμβάνουν θολή ή μειωμένη κεντρική όραση· μια σκοτεινή, θολή ή τυφλή κηλίδα στο κέντρο του οπτικού πεδίου· παραμορφωμένη όραση, με τις ευθείες γραμμές να φαίνονται λυγισμένες· αλλαγές στην αντίληψη των χρωμάτων· και αυξημένη ευαισθησία στο φως.

«Όποιος παρατηρήσει θολή, μειωμένη ή παραμορφωμένη όραση αφού έχει κοιτάξει τον Ήλιο πρέπει να αποφύγει οποιαδήποτε περαιτέρω έκθεση και να ζητήσει άμεσα αξιολόγηση από οπτομέτρη, οφθαλμίατρο ή άλλο αρμόδιο επαγγελματία φροντίδας ματιών», τόνισε η Γιάνσεν.

Όσοι έχουν υποστεί ήπια βλάβη συνήθως «διαπιστώνουν σταδιακή βελτίωση τις επόμενες εβδομάδες ή μήνες», αλλά η πλήρης ανάρρωση «δεν είναι εγγυημένη», όπως είπε.

Ένα κεντρικό τυφλό σημείο, μειωμένη οπτική οξύτητα ή παραμορφωμένη όραση μπορεί να επιμείνει αν τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς έχουν υποστεί μόνιμη βλάβη, πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι «επί του παρόντος δεν υπάρχει τεκμηριωμένη θεραπεία που να μπορεί να αναστρέψει τη βλάβη από ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια».

«Η πρόληψη μέσω της σωστής προστασίας των ματιών είναι επομένως απαραίτητη», κατέληξε.

Ανάρπαστα τα ειδικά γυαλιά στην Γαλλία

Τα ειδικά γυαλιά παρατήρησης γίνονται ανάρπαστα στα φαρμακεία και τα εξειδικευμένα καταστήματα στη Γαλλία. Μπροστά σε μια ζήτηση που δεν σταματά να αυξάνεται, ορισμένα σημεία πώλησης έχουν ήδη ξεμείνει από αποθέματα, ενώ άλλα πολλαπλασιάζουν τις παραγγελίες τους για να προσπαθήσουν να ικανοποιήσουν τους πελάτες.

«Δεν είχαμε καθόλου για τρεις ημέρες, αλλά σήμερα το πρωί παραλάβαμε μια καλή ποσότητα μέχρι το βράδυ της Τετάρτης», εξηγεί στο AFP η Αρελί Λετάβι, βοηθός φαρμακείου.

Η τόσο μεγάλη ζήτηση οφείλεται στο ότι αυτά τα προστατευτικά γυαλιά είναι απολύτως απαραίτητα.