CNNi: Πώς θα μπορούσε να αντιδράσει το Ιράν στην οικονομική «D-Day» - Σεισμό υπόσχεται η Τεχεράνη

Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα (24/8), ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ ​​Μπέσεντ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα βάλουν στο στόχαστρο ένα περίπλοκο δίκτυο, το οποίο το Ιράν δημιούργησε επί σειρά ετών προκειμένου να επιτρέπει στις οντότητές του να παρακάμπτουν τις εκτεταμένες κυρώσεις της Ουάσιγκτον. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από έξι μήνες πολέμου που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, ο οποίος έχει πλέον περιέλθει σε αδιέξοδο ελλείψει διπλωματικής λύσης, όπως αναφέρει το CNNi.

Οι σαρωτικές δευτερογενείς κυρώσεις που παρουσίασε ο Μπέσεντ περιλαμβάνουν ποινές για τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν σε τομείς που η Ισλαμική Δημοκρατία αξιοποιεί για να στηρίξει την οικονομία της, όπως τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία και η ναυτιλία.

Ωστόσο, η πολυαναμενόμενη ανακοίνωση των μέτρων του Τραμπ –που χαρακτηρίστηκαν ως «οικονομική D-Day»– άφησε πολλούς απογοητευμένους, καθώς η Ουάσιγκτον αποφάσισε να αναβάλει την επιβολή σημαντικών νέων μέτρων, εστιάζοντας αντ' αυτού κυρίως στη διεύρυνση και την εντατικοποίηση της εφαρμογής των υφιστάμενων κυρώσεων, ενώ παράλληλα προειδοποίησε ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν αυστηρότερες ποινές για τις χώρες που δεν θα διέκοπταν τους δεσμούς τους.

Νέες απειλές από το Ιράν

Αντί να υποκύψει στις απειλές, το Ιράν προβάλλει την ικανότητά του να προκαλέσει αντίστοιχο πλήγμα, προειδοποιώντας για διευρυμένες επιθέσεις με στόχο την παραγωγή πετρελαίου και ευρωπαϊκών χωρών, ενώ αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να κάνει χρήση πυρηνικών.

«Παίζουμε σκάκι εδώ και πολύ καιρό... μάθαμε επίσης να παίζουμε πόκερ», δήλωσε τη Δευτέρα (24/8) στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαέι. «Εδώ και κάποιο διάστημα, παίζουμε έναν συνδυασμό των δύο», πρόσθεσε.

Το χαρτί του πετρελαίου

Εδώ και μήνες, το Ιράν εμποδίζει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, εμποδίζοντας τις χώρες της περιοχής να εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω μιας διαδρομής που, πριν από τον πόλεμο, αντιστοιχούσε στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας αγοράς ενέργεια. Οι αντάρτες Χούθι, που είναι πληρεξούσιοι του Ιράν στην Υεμένη, άνοιξε πρόσφατα ένα νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα, στοχεύοντας τις εξαγωγές πετρελαίου και τις υποδομές της Σαουδικής Αραβίας.

Πλέον, τα ανώτατα στρατιωτικά στελέχη της Ισλαμικής Δημοκρατίας απειλούν να πλήξουν ενεργειακές εγκαταστάσεις πέρα ​​από τα Στενά του Ορμούζ, στοχεύοντας ενδεχομένως ορισμένες από τις αναδυόμενες οδούς μεταφοράς πετρελαίου που παρακάμπτουν τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.

«Αν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, δεν θα εξαχθεί ούτε μία σταγόνα πετρελαίου, ούτε από τα Στενά του Ορμούζ ούτε από οπουδήποτε αλλού στον Περσικό Κόλπο», έγραψε στο X ο Μοχσέν Ρεζαΐ, στέλεχος του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν. «Θα απαντήσουμε με τρόπο που θα προκαλέσει σεισμική δόνηση», δήλωσε αργότερα σε τηλεοπτική συνέντευξη.

Η στάση των ΗΠΑ

Με τη συνδρομή του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, πετρελαϊκές εταιρείες της Σαουδικής Αραβίας, του Κουβέιτ, του Κατάρ και των ΗΑΕ άρχισαν να απενεργοποιούν τους αναμεταδότες στα δεξαμενόπλοιά τους για να αποφύγουν τον εντοπισμό από τις ιρανικές αρχές, και εξάγουν πετρέλαιο με κάποια επιτυχία, αν και ο όγκος των διελεύσεων υπολείπεται σημαντικά των επιπέδων προ της σύγκρουσης.

Η Σαουδική Αραβία έχει ανακατευθύνει περίπου πέντε εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης, ο οποίος της επιτρέπει να πραγματοποιεί εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας αντί για τα Στενά του Ορμούζ. Παραγωγοί πετρελαίου της Μέσης Ανατολής έχουν ανακατευθύνει άλλα δύο εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ώστε να παρακάμπτουν τα Στενά.

Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι τα εν λόγω δεξαμενόπλοια βρίσκονται στο στόχαστρό του, δημοσιεύοντας κατάλογο 45 πλοίων που, κατά τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης, δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες που η ίδια επιδιώκει να επιβάλει στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα προειδοποιεί ότι τα πλοία που παραβιάζουν τα πρωτόκολλά της θα αντιμετωπίσουν περιορισμούς σε μελλοντικές διελεύσεις, συμπεριλαμβανομένων «προστίμων, κράτησης ή κατάσχεσης».

Επέκταση του γεωγραφικού εύρους του πολέμου

Η Τεχεράνη θα μπορούσε επίσης να πλήξει στόχους σε μεγαλύτερη απόσταση με τους πυραύλους της.

Τη Δευτέρα (24/8), το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν επεσήμανε την αποχώρηση αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού από το βουλγαρικό έδαφος, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να βάλει στο στόχαστρο τη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ.

«Το Ιράν έχει το νόμιμο δικαίωμα να στοχεύσει το σημείο προέλευσης και την πηγή οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο Μπαγκαέι, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη έχει «καταστήσει σαφές πως οποιαδήποτε ενέργεια εκλαμβάνεται ως υποστήριξη της αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής επίθεσης κατά του Ιράν συνιστά, βάσει του διεθνούς δικαίου, συμμετοχή σε πράξη επίθεσης».

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν έχει πλήξει 11 χώρες, κυρίως στην περιοχή του Κόλπου. Ωστόσο, πιστεύεται επίσης ότι έχει επιτεθεί σε βάση που χρησιμοποιούν βρετανικές δυνάμεις στην Κύπρο και, όπως φαίνεται, έχει επιδείξει την ικανότητα να πλήξει νησιά που χρησιμοποιούν αμερικανικές δυνάμεις βαθιά στον Ινδικό Ωκεανό, σε απόσταση εκατοντάδων μιλίων.

Μια επίθεση εναντίον μιας χώρας της ΕΕ και μέλους του ΝΑΤΟ που είναι σύμμαχος των ΗΠΑ, όπως η Βουλγαρία, θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση.

«Το Ιράν θα θεωρήσει τη συμμετοχή ή την υποστήριξη οποιασδήποτε χώρας στον οικονομικό πόλεμο των ΗΠΑ κατά του ιρανικού λαού ως πράξη πολέμου», δήλωσε ο Ρεζαΐ.

Αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος

Το Ιράν έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικού χαρακτήρα και ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

Περίπου μισός τόνος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού –το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή όπλου– παραμένει θαμμένος στο Ιράν, με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών να εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει εντείνει τις προσπάθειες για να διασφαλίσει τη διατήρηση του αποθέματος

Σύμφωνα με Ιρανούς βουλευτές, το κοινοβούλιο του Ιράν συζητά νομοσχέδιο για την αποχώρηση της χώρας από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT). Την Κυριακή, ο Ρεζαΐ προέβη σε μια σπάνια δήλωση, αναδεικνύοντας την πιθανότητα να αναπτύξει η χώρα πυρηνικό όπλο.

«Όλος ο κόσμος αναρωτιέται: "Άρα, η NPT δεν έχει κανένα αποτέλεσμα;"», δήλωσε ο ίδιος σε συνέντευξη στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα, προσθέτοντας: «Όταν η Αμερική διεξάγει έναν τέτοιο πόλεμο, ο κόσμος αναρωτιέται: Γιατί να μην επιδιώξουμε κι εμείς την απόκτηση πυρηνικών όπλων;»

Προσαρμογή και αποτροπή

Αναλυτές εκτιμούν ότι τα συλλογικά μέτρα της Ουάσιγκτον - αποκλεισμός, κυρώσεις και στρατιωτική δράση - είναι απίθανο να οδηγήσουν το Ιράν στην εγκατάλειψη των βασικών διαπραγματευτικών του θέσεων, οι οποίες αφορούν την οικονομική ελάφρυνση και την αναγνώριση του ελέγχου του επί των Στενών του Ορμούζ.

«Το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να μετακυλίει σε περιφερειακό επίπεδο το κόστος που του επιβάλλεται, απειλώντας τις ροές ενέργειας, τις υποδομές και το περιφερειακό εμπόριο», δήλωσε στο CNNi ο Σίνα Τούσι, ανώτερος ερευνητής στο Center for International Policy της Ουάσιγκτον. «Όσο πιο ολοκληρωμένο επιχειρεί η Ουάσιγκτον να καταστήσει τον οικονομικό αποκλεισμό, τόσο περισσότερες χώρες χρειάζεται να συνεργαστούν και -ενδεχομένως- με την Τεχεράνη να ασκεί τις δικές της πιέσεις ως αντίδραση».

Προς το παρόν, σύμφωνα με τον Τούσι, η αντίδραση του Ιράν θα συνδυάζει την οικονομική προσαρμογή με την αποτροπή κλιμάκωσης.

Αυτό συνίσταται, όπως τονίζει «στη δημιουργία εναλλακτικών γραμμών ζωτικής σημασίας όπου είναι δυνατόν, καθιστώντας παράλληλα σαφές ότι μια απόπειρα πλήρους οικονομικού στραγγαλισμού δεν θα είναι χωρίς κόστος για την περιοχή»